Overzicht:

- Kerst- en Nieuwjaarsboodschap STIWOT
- Ooggetuigenverslag: Kerstmis in Berlijn, 1943
- Nieuwe "Wereld in Oorlog" over het Ardennenoffensief
- Vacature: STIWOT-reporter
- De actualiteit van de Tweede Wereldoorlog
- Nieuwe artikelen op Go2War2.nl
- Uitnodiging "Zorg voor het Kleine Geheugen"
- Boeken- en filmnieuws
- Uitgelezen!
- Verhoor Streicher op Go2War2.nl





Kerst- en Nieuwjaarsboodschap STIWOT (Redactie Nieuwsbrief)

Via deze weg wensen wij onze donateurs, sponsoren en de bezoekers van onze websites en activiteiten prettige kerstdagen en een voorspoedig en gezond nieuw jaar.

Wij hopen ook in het nieuwe jaar weer op uw belangstelling en steun te mogen rekenen. We zien u dan graag weer terug op onze websites en bij onze meetings en Battlefieldtours.

Het STIWOT-team



Ooggetuigenverslag: Kerstmis in Berlijn, 1943 (Redactie Go2War2.nl)

Onderstaande tekst is geschreven door een anonieme Amsterdammer die als dwangarbeider van maart 1943 tot het einde van de oorlog dwangarbeider was in Duitsland. Het complete verslag van zijn ervaringen in Duitsland is te lezen op Go2war2.nl.

“Kerstmis in Berlijn 1943. Het is “Heilige Abend” en overal wordt het werk al vroeg neergelegd. Om half drie reeds heb ik met mijn cheffin afgerekend en ben ik klaar. Ik heb haar een rustig kerstfeest gewenst. Mag ik zo’n vrouw een vrolijk kerstfeest wensen? In de winkels, waar ik mijn inkopen doe, wensen de mensen elkaar een “gesundes Fest” of een “bombenlos Fest” en afwezig en gelaten klinkt het “danke schön, gleichweils”, want reeds vanmorgen waren ze er weer. Om drie uur ongeveer ging de sirene en om kwart over vier waren ze weer op de terugweg na eerst een flink stuk van Berlijn “abgefertigt” te hebben. Dat was de inzet van Heiligen Abend.

Het begint reeds donker te worden en een rode gloed aan de hemel verraadt ons, waar die drek neergegooid is. Ik ben op weg naar een restaurant om mijn kerstmaaltijd te nuttigen en loop voorbij een huis, waar kinderstemmen aan de piano zingen van stille Nacht, heilige Nacht. In de verte beieren enkele kerkklokken. Het is net zo als het zijn moet en ik denk aan huis. Even wordt het me zwaar te moede. Staat er thuis ook een kerstboom? Maar het is gauw voorbij. Hier in dit land in deze tijd mag men niet denken. Je leeft nu enkel voor de toekomst. Het heden telt niet mee. Het is een bange nachtmerrie. Voor de toekomst leven we, voor een betere! De Duitsers zowel als wij hebben het oog gericht op de toekomst. Wat zal de toekomst brengen? Een grote vraag voor ons allen. Waar gaat de wereld naar toe?

Over de radio wordt gesproken over het kerstfeest, een minister spreekt een kerstrede uit. De krant, die ik vanmorgen ontving, is gewijd aan het kerstfeest. Als het feest dat gevierd wordt omdat de zon wederkeert. Letterlijk staat hier in “Van Honk”*: als over de witte velden de sonore stemmen der kerkklokken het blijde kerstlied zingen, verkondigen zij de boodschap van het nieuwe licht. Want na de lange sombere nachten keert de zon weer terug tot onze aarde... enz. Die witte velden en sonore klokken doen het heel aardig in een kerstvertelling, maar over God en Christus wordt niet gerept.

“Vrede op aarde!” en miljoenenlegers staan tegenover elkaar... In de mensen een welbehagen en met de dag groeit de haat en wordt die gezaaid door middel van krant en radio zowel hier als elders. Intussen wordt er geen oorlog gevoerd maar wordt de wereld systematisch vernietigd, zo wel materieel als moreel.

De kerstdagen gaan in een vervelende stemming voorbij. We willen flink zijn en niets verraden van wat er in ons omgaat. We eten er goed van, daar hebben wij kolenarbeiders nog al eens kans voor. We blijven extra lang plakken en zoeken een tehuis voor daklozen op, de bioscoop. Het interesseert ons niet wat er gespeeld wordt en als de film afgelopen is zijn we blij, dat de avond reeds een flink eind op streek is en dan gaan we langzamerhand weer op huis aan. Morgen is het ook weer zondag, maar dan zijn de feestdagen gelukkig al weer voorbij.”

* “Van Honk” was een nationaalsocialistisch weekblad voor Nederlanders die in Duitsland tewerk waren gesteld.



Nieuwe "Wereld in Oorlog" over het Ardennenoffensief (Redactie Nieuwsbrief
)
Op 16 december verscheen het negende nummer van het magazine Wereld in Oorlog. Het thema is het Ardennenoffensief. STIWOT-medewerker Pieter Schlebaum schreef een artikel over de mannen van o.a. de 28th Infantry Division die tijdens de slag in de Ardennen de Duitse opmars richting Bastogne wisten te vertragen nog voordat de para's van de 101st Airborne Division zich in en rond de stad in konden graven. Een prestatie die is ondergesneeuwd door de populariteit van de 101st Airborne Division.


Kampfgruppe Peiper in een race tegen de klok

In de vroege uren van de 16e december 1944 opereert in de noordelijke Ardennen-sector een opvallende eenheid. Het is de Kampfgruppe die onder leiding staat van Obersturmbahnführer Jochen Peiper. Kort voor het begin van het offensief, op 14 december, krijgt Peiper van de divisiecommandant van de Leibstandarte, Oberführer Wilhelm Mohnke, te horen dat zijn eenheid een sleutelrol speelt tijdens aanstaande gevechten. In een lang artikel staat de ‘pragmatische poging van Peiper' centraal.

Nieuw! Tomas Ross' Oorlogsmysteries
Bestseller-autuer Tomas Ross is een enthousiast lezer van Wereld in Oorlog: ‘Ik vind het een prachtblad dat iedereen die geïnteresseerd in WO1 en 2 moet lezen!' Exclusief voor Wereld in Oorlog schrijft hij de reeks Tomas Ross' Oorlogsmysteries.
Zou het Ardennenoffensief ook hebben plaats gevonden als Operatie Market Garden drie maanden eerder, september 1944, een succes was geworden? Een fascinerende vraag en tegelijkertijd een frustrerende vraag...

Exclusief interview! Op pad met Band of Brothers' Ed Shames in Bastogne
Na het deelnemen aan de Battlefieldtour rondom Bastogne sprak Wereld in Oorlog auteur Rob Stal uitgebreid met Band of Brothers veteraan Ed Shames over diens ervaringen tijdens WO2. Rob Stal stelde de vragen en Ed Shames nam alle tijd voor de antwoorden.

De beste WO1 boeken van 2008
In Frontberichten behandelt Richard Heijster het beste boek, het slechtste boek, het verrassendste boek, het lekkerste boek, de beste nieuwe reeks en het beste ramsjboek van 2008 over de Eerste Wereldoorlog.

En verder natuurlijk de nieuwste DVD's, een prachtige middenplaat van oorlogsschilder James Dietz, nieuwsberichten en nog veel meer.
De abonnees op Wereld in Oorlog ontvangen de DVD "De laatste zeven maanden van Anne Frank" gratis. Deze DVD bevat het aangrijpende relaas van een aantal joodse vrouwen. Deze vrouwen speelden een belangrijke rol in de laatste zeven maanden van Anne Franks leven. Hun verhalen gaan door waar het dagboek van Anne ophoudt...

Meer informatie op: wereldinoorlog.nl



Vacature: STIWOT-reporter (Redactie Nieuwsbrief)

STIWOT krijgt vaak persuitnodigingen om boekpresentaties, filmpremières, tentoonstellingen en lezingen bij te wonen of om historici, schrijvers of filmmakers te interviewen. Helaas is de mankracht binnen ons team te klein om op de meeste uitnodigingen in te gaan. Daarom zijn we op zoek naar een vrijwilliger met belangstelling voor zowel journalistiek als de Tweede Wereldoorlog. Van hem of haar wordt verwacht dat hij of zij enkele keren per jaar een persbijeenkomst bijwoont en daar een reportage of recensie over schrijft of een interview afneemt.

We zoeken iemand van 18 jaar of ouder met affiniteit met de journalistiek, bij voorkeur een student journalistiek. Persbijeenkomsten vinden meestal doordeweeks plaats in de Randstad, vooral in Amsterdam. Vervoer wordt door STIWOT niet geregeld, noch vergoed. Een zelfstandige, kritische instelling is vereist.

Ben je geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog en wil jij jouw journalistieke vaardigheden tonen aan een groot publiek? Is het voor jou geen probleem om daarvoor te reizen en ben je in staat om zelfstandig te werken? Reageer dan op deze vacature en stuur een sollicitatie aan: kevin@go2war2.nl.



De actualiteit van de Tweede Wereldoorlog (Egbert van de Schootbrugge)

Op zondag 9 november overleed Arnold Edgar 'Blondie' Walker, een Britse gevechtspiloot met een indrukwekkende staat van dienst. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vloog hij 169 vluchten, werd hij 3 keer neergeschoten en won hij tweemaal de Distinguished Flying Cross (DFC).


Walker werd geboren op 4 april 1917 als het derde en jongste kind. Zijn vader was steenhouwer en aannemer. Walker was 18 jaar oud toen zijn vader overleed, en hij besefte direct dat hij zijn eigen zaken moest regelen.  Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, zorgde zijn voorliefde voor vliegen ervoor dat hij zich onmiddellijk vrijwillig aanmeldde bij de RAF (Royal Air Force).

De training van Walker vond plaats in Canada onder het BCATP (British Commonwealth Air Training Plan). Na het afronden van de training was hij sergeant. Hij werd vervolgens overgeplaatst naar de RAFVS (Royal Airforce Volunteer Service) waar hij officier werd. In deze rang keerde hij terug naar Engeland waar hij zich ging toeleggen op de Hurricane.

Na enige tijd in Engeland te hebben gediend werd hij overgeplaatst naar het Midden-Oosten. Waar hij voornamelijk scheepskonvooien beschermde. In deze periode behaalde hij zijn eerste overwinning op een Junkers Ju 88. In augustus 1942 ging Walker in dienst bij het “No. 94 Squadron”. Deze eenheid kreeg snel daarna 4 Hurricanes gedoneerd door Lady MacRobert, welke drie zonen verloor terwijl deze dienden bij de RAF. De namen van de zonen werden op de neus van het vliegtuig geschilderd. Het toestel van Walker kreeg de naam “Sir Roderic”, dit toestel vloog hij tijdens de campagnes in Noord-Afrika.

Na zijn gevechtservaring met het No. 94 Squadron werd Walker een baan aangeboden als vlieginstructeur, om rekruten op te leiden. Hij accepteerde dit aanbod niet, maar verzocht om overplaatsing naar het No. 6 Squadron, welke uitgebreid trainde met een nieuw soort raketten om daarmee deel te nemen aan de oorlog in Italië. Op 1 december 1943 ontving hij de promotie tot “Flight Lieutenant”.

Op 8 augustus werd hij onderscheiden met zijn eerste DFC. De citation luidt als volgt: “This officer has achieved much success in attacks on shipping, railway communications and mechanical transport. He has displayed the greatest determination throughout and his example in the face of the enemy has been most inspiring. One night in June 1944, he attacked a small convoy and caused the destruction of a lighter. The following night, Flight Lieutenant Walker participated in a most successful attack on a small convoy consisting of 10 small craft, all of which were attacked with destructive effect. His keenness and devotion to duty have been outstanding.” Op 14 november 1944 ontving hij een “bar” bij zijn DFC.

Op het moment dat Walker 169 operationele vluchten uitgevoerd had, werd van hogerhand besloten dat het tijd werd hem rust te geven. Bij zijn terugkomst in Engeland (oktober ‘44), diende hij tot het einde van de oorlog als vlieginstructeur. In 1946 maakte hij de stap terug naar het burgerleven, waar hij een afwisselend leven leidde. Arnold Edgar 'Blondie' Walker stierf op 91-jarige leeftijd in Perth, West-Australië.



Nieuwe artikelen op Go2War2.nl (Redactie Go2War2.nl)

Titus Brandsma (door Frans van den Muijsenberg)

Titus Brandsma was een karmelietenpater, geleerde, publicist en Nederlandse verzetsstrijder. Voor de oorlog was hij al actief in een groot aantal bewegingen op het terrein van cultuur, natuur, emancipatie, onderwijs en journalistiek. In de dertiger jaren was hij een van de eerste die actief in verzet kwam tegen de opkomst van het nationaalsocialisme. Een lijn die hij na de bezetting onverkort en openlijk doorzette.

Vanwege zijn verzet tegen Duitse maatregelen om de vrije meningsuiting te belemmeren en de onderwijsvrijheid in te perken, alsmede zijn protesten tegen de maatregelen jegens de joodse bevolking, werd hij gearresteerd. Na verhoor in Scheveningen werd hij via kamp Amersfoort en de gevangenis van Kleef gedeporteerd naar het concentratiekamp Dachau, waar hij op 26 juli 1942 overleed.

Nog tijdens de oorlog werd hij een lichtend voorbeeld van verzet tegen onderdrukking en symbool voor een wereld van begrip en verdraagzaamheid. In 1985 verklaarde paus Johannes Paulus II hem zalig.

Lees verder
.

Alfred Rosenberg (door Robert Jan Noks)
De carrière van Alfred Rosenberg omspant nagenoeg de hele geschiedenis van het nationaalsocialisme in Duitsland. Hij was de partij-ideoloog van de NSDAP die later een aantal meer of minder belangrijke posten in de nazi-regering bekleedde. Rosenberg wordt beschouwd als degene die de kernpunten van de nazi-ideologie heeft ontwikkeld en op schrift heeft gesteld.

De afschaffing van het Verdrag van Versailles, de nationaalsocialistische rassentheorie, de vervolging van de Joden, het begrip “Lebensraum” en het verbod op “ontaarde kunst”; alle werden door Rosenberg voorzien van een ideologische onderbouwing. Zijn verwerping van het christendom ten gunste van een “Noordse religie van het bloed” kon niet altijd op de hartelijke instemming van Hitler rekenen, maar in de praktijk hadden Rosenbergs ideeën over een nieuwe religie een niet te onderschatten invloed op het beleid van de nazi’s.

De belangstelling van Rosenberg lag bijna geheel op het gebied van religie en filosofie. Hij miste het charisma en politieke sluwheid van andere nazileiders. Daarom nam hij tijdens het Derde Rijk onder de kopstukken van de NSDAP een overwegend geïsoleerde positie in.

Lees verder.



Uitnodiging "Zorg voor het Kleine Geheugen" (Redactie Nieuwsbrief)

Workshops Beheer en behoud voor kleine instellingen met erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog

De eigen ervaringen en bezieling van de beheerders van WO II-collecties vormt de belangrijkste bron van informatie bij de (inhoudelijke) zorg voor de collecties. Deze beheerders hebben in de afgelopen 60 jaar met veel inspanningen cultureel erfgoed kunnen behouden. Nu, ruim 60 jaar na dato, zien we drie belangrijke tendensen:

1) De generatie die de eerder genoemde intensieve beleving met de collectie en de objecten heeft gehad wordt ouder en neemt meer afstand van het beheer
2) De objecten en de collecties die vaak wel tegen een stootje kunnen, raken aan het eind van hun incasseringsvermogen
3) Praktijkervaring en moderne inzichten en mogelijkheden leiden tot een meer realistische interpretatie van de theorie van museaal beheer en behoud. Dit voortschrijdend inzicht komt niet terecht bij de ‘kleinere beheerders’ die nog steeds aan hikken tegen de ‘idealistische normeringen’.

Om de specifieke kennis op het gebied van behoud en beheer van bijzonder en kwetsbaar erfgoedmateriaal te vergroten en ‘up to date’ maken worden tussen nu en eind 2009 een twintigtal workshops georganiseerd door het hele land. In de workshops zal steeds de praktijkervaring centraal staan. De deelnemers (ca. 20 tot 25) worden zelf in staat gesteld om voorbeelden van oplossingen aan te dragen, maar ook om met voorbeelden van problemen te komen.

De workshops worden geleid door mensen met ruime ervaring op het gebied van beheer van collecties, ook daar waar geen (of zeer weinig) budget beschikbaar is. De deelnemers zullen na deze dag terugkomen in de eigen organisatie met een groter begrip van de problematiek en de overtuiging dat voor het merendeel van de problemen goede en betaalbare oplossingen te vinden zijn. Deelnemers ontvangen een hand-out met directe informatie, bovendien beschikken ze over een netwerk waar een beroep op gedaan kan worden.

Achtergrondinformatie:
Het project richt zich met name op ‘kleine beheerders’, kleinere collecties van WOII-collecties met minder dan één volledig betaalde arbeidsplaats die belast is met beheer en behoud van het cultureel erfgoed. Met het project "Zorg voor het Kleine Geheugen" willen de samenwerkingspartners het volgende bereiken:

a.) Bewustzijn creëren (waar nodig) en concretiseren van de risico’s waaraan de objecten worden blootgesteld;
b.) Het aanbieden van handreikingen en pragmatische oplossingen om de risico’s te verminderen en verval en verlies tegen te gaan;
c.) Het creëren van een netwerk van betrokkenen die laagdrempelig met elkaar communiceren en elkaar te hulp treden.

Helicon Conservation Support
Website: Helicon CS
Deelname: 25 euro incl. lunch

U kunt zich opgeven bij Erfgoed Nederland:
a.knip@erfgoednederland.nl

Het programma, het tijdstip en routebeschrijving wordt nagestuurd. Ook voor vragen kunt u terecht bij bovenstaand mailadres.

Data workshops: (onder voorbehoud)
13 januari Overijssel
27 januari Limburg
10 februari Drenthe
24 februari Utrecht
10 maart Gelderland
24 maart Brabant
7 april Zeeland
21 april Flevoland
14 mei Utrecht
30 juni Overijssel
14 juli Limburg
25 augustus Zuid Holland
1 september Noord Holland
15 september Utrecht
29 september Brabant
13 oktober Friesland
27 oktober Zeeland
10 november Gelderland
24 november Groningen

Wanneer u interesse heeft, of op de hoogte gehouden wilt worden, kunt u dit doorgeven aan het info@helicon-cs.com

Erfgoed Nederland, sectorinstituut voor het erfgoed, het Landelijk Contact Museumconsulenten (LCM) en het Provinciale Overleg Erfgoedhuizen Nederland (OPEN) starten het project Zorg voor het Kleine Geheugen. De inhoudelijke invulling en uitvoering ligt in handen van Helicon Conservation Support.


Boeken- en filmnieuws (Redactie Go2War2.nl)

Cornelius Ryan was tijdens de oorlog correspondent voor persbureau Reuters en later voor de London Daily Telegraph. Als oorlogscorrespondent versloeg hij onder andere de geallieerde invasie in Normandië in 1944. Na de oorlog schreef hij drie boeken over de Tweede Wereldoorlog, waarvan “The Longest Day” het eerst gepubliceerd werd. Dit boek werd uitgebracht in 1959 en werd in 1962 verfilmd met vele internationale beroemdheden in de hoofdrol, waaronder John Wayne en Sean Connery. Zowel de film als het boek werd een klassieker. Het boek werd in twintig talen vertaald.
Onlangs  is de Nederlandse vertaling – “De langste dag” – heruitgegeven door Just Publishers. Weliswaar is bepaalde informatie in het boek inmiddels achterhaald door recenter onderzoek, maar desalniettemin blijft het één van de beste boeken over D-day, 6 juni 1944. Een recensie van een eerdere druk van dit boek is te vinden op Go2War2.nl.

Deze maand verscheen een nieuw boek uit de reeks van de Verbum Holocaust Bibliotheek: “In het hart van de hel” door Zalmen Gradowski. De schrijver kwam om in Auschwitz waar hij tewerkgesteld was in een Sonderkommando dat het vuile werk in de gaskamers en crematoria moest opknappen. Zijn manuscripten begroef hij achter één van de crematoria waar ze na de oorlog teruggevonden zijn.
Zalmen Gradowski beschrijft hoe de leden van het Sonderkommando stonden voor een onmenselijk dilemma: weigeren of meewerken. Het was een keuze tussen een zekere en een zeer waarschijnlijke dood. Velen hebben ervoor gekozen de laatste strohalm te grijpen en werkten mee. Het leven en werken in deze grijze zone van het bestaan was onthutsend, onbeschrijfelijk, mensonterend en gruwelijk. De leden van het Sonderkommando moesten de slachtoffers geruststellen en begeleiden tot in de gaskamer. Daarna moesten ze de lijken scheren, inwendig onderzoek verrichten op verborgen juwelen, gouden tanden verwijderen en tot slot cremeren. In oktober 1944 slaagde het Sonderkommando erin crematorium II in Birkenau op te blazen. Nagenoeg alle leden kwamen daarbij om het leven, ook Zalmen Gradowski. Een recensie van dit boek zal spoedig gepubliceerd worden op Go2War2.nl.

Op 8 januari 2009 gaat de Disney-film “The Boy in the Striped Pyjamas” in première. Het is een verfilming van het gelijknamige, succesvolle kinderboek van John Boyne dat in tweeëntwintig talen werd vertaald. De Nederlandse vertaling verscheen al in 2007, maar sinds november is ook de filmeditie verkrijgbaar.
“De jongen in de gestreepte pyjama” begint in Berlijn in 1943. Als de negenjarige Bruno op een dag uit school komt, zijn al zijn spullen in kratten gepakt. Zijn vader heeft promotie gekregen, en Bruno en zijn familie moeten verhuizen naar een plek die ver weg is, waar niets te doen is en waar niemand is om mee te spelen. Hun nieuwe huis staat naast een hek dat zich uitstrekt zover het oog maar reikt, een hek dat Bruno afschermt van de vreemde mensen die hij daarachter ziet bewegen.
Bruno wil ontdekkingsreiziger worden en besluit op onderzoek uit te gaan. Op één van zijn tochten ontmoet hij een jongen wiens leven en omstandigheden zeer verschillen van dat van hem. Toch sluiten de jongens vriendschap, maar het is een vriendschap die niet zonder gevolgen blijft...

Tot slot nog twee films die wel al eerder besproken hebben, maar die op 22 januari 2009 in première gaan: “Valkyrie” en “Defiance”. De eerstgenoemde film gaat over het julicomplot met Tom Cruise in de hoofdrol als Claus von Stauffenberg.  De andere film vertelt het verhaal van drie Joodse broers die in de bossen van Wit-Rusland een partizanenstrijd voeren tegen de Duitsers. Eén van de hoofdrollen wordt gespeeld door Daniel Craig.



Uitgelezen! (Egbert van de Schootbrugge)

Veel mensen kennen het boek “Hel en Hemel van Dachau”, geschreven door Ds. J. Overduin. Een bekend boek waarin de schrijver zijn persoonlijke belevenissen uit Dachau verhaald. In dit boek haalt de schrijver duidelijk aan dat er tijdens de verschrikkelijke omstandigheden ook momenten van verlichting kunnen zijn. Al dan niet geput uit zijn geloofsovertuiging.


Het boek “Een theater in Dachau”, geschreven door Ds. Herman Knoop is minder bekend, maar kan ingedeeld worden in hetzelfde genre. Ook in dit boek is een dominee aan het woord over zijn belevenissen in het concentratiekamp Dachau. Toch bevat dit boek op sommige plaatsen over bepaalde onderwerpen meer informatie dat het boek van Ds. Overduin, zo gaat de Ds. Knoop onder andere in op de leiders van de Gereformeerde kerk in die dagen. Hij beticht ze van slap leiderschap, hij schrijft bijvoorbeeld dat “bekwaamheid en karakter elkaar niet dekken”. Maar niet alleen deze leiders, maar ook “journalisten, politici, andere predikanten, functionarissen van onderscheiden vereenigingen” worden kritisch toegesproken. Ds. Knoop geeft ook aan dat het in oorlogstijd belangrijk is dat er leiders opstaan die (figuurlijk bedoeld) zeggen: “kom wij vallen aan, volg ons”.

Wanneer de inleidende hoofdstukken gepasseerd zijn, gaat Ds. Knoop in op zijn persoonlijke belevenissen; hoe hij gearresteerd werd na het verkondigen van antinazistische vanaf de preekstoel, de daarop volgende verhoren met de aansluitende hechtenis in het “Oranjehotel” te Scheveningen. Vanuit deze gevangenis werd hij gedeporteerd naar concentratiekamp Dachau, waar hij verbleef tot aan zijn vrijlating op 9 oktober 1943. Het voert te ver om de tussenliggende verhalen hier kort te behandelen; de belevenissen, ervaringen, het leed en de omstandigheden zijn niet met enkele woorden te beschrijven. Daarvoor is het te onmenselijk.

Toch mocht Ds. Knoop, net als Ds. Overduin momenten van hoop op een goede afloop hebben. Hij geeft duidelijk in zijn boek aan dat dit niet van hem zelf, maar “van boven” is. Voor Ds. Knoop was zijn geloof een houvast tijdens zijn gevangenschap. Daarnaast geeft hij wel aan dat mensen die niet hetzelfde gedachtegoed hebben, hun hoop ergens anders vandaan halen.

Het is een gegeven dat een ooggetuigenverslag mensen aanspreekt. Toch heeft een boek waarin de persoonlijke levensovertuiging van de schrijver een grote plaats krijgt, vaak een extra lading. Er zijn lezers die dit een mooie aanvulling vinden in het boek, anderen vinden het niet nodig. Dit verschil zal er altijd blijven. Maar ook in dit boek gaat het om de kern van de boodschap. Het boek laat duidelijk zien waar mensen toe in staat zijn, en waarschuwt daartegen. Een actuele waarschuwing!



Verhoor Streicher op Go2war2.nl (Redactie Go2War2.nl)

In het voorjaar van 2006 begon Arnold Palthe met het vertalen van processtukken van het Internationale Militaire Tribunaal in Neurenberg. Een enorme klus waar Arnold ook nu nog altijd met veel toewijding en doorzettingsvermogen aan werkt. Afgelopen maand telden enkel de vertalingen van de verhoren van de aangeklaagden in totaal al maar liefst 640.025 woorden. Een knappe prestatie waar wij, zijn collega’s, veel bewondering voor hebben.

Ook in het nieuwe jaar zullen we in elke nieuwsbrief een passage plaatsen uit de vertalingen van het IMT. Dit keer hebben we gekozen voor een stuk uit het verhoor van Julius Streicher, uitgever van het antisemitische tijdschrift “Der Stürmer” en Gauleiter van Frankenland. Ter sprake komt onder andere de rol van Streichers propaganda bij de ontwikkeling van het plan om alle Europese Joden uit te roeien. Ook lezen we hoe Streicher, tot ergernis van o.a. de Russische hoofdaanklager Roman Rudenko, voortdurend verviel in het houden van lange toespraken i.p.v. dat hij antwoord gaf op de vragen.

Dr. MARX: De Aanklager heeft ook de beschuldiging tegen u geuit dat het de taak van de opvoeders van de natie was, de mensen op te voeden in een geest van moord en hen te vergiftigen met haat en dat u zich in het bijzonder aan deze taak hebt gewijd. Wat zegt u in antwoord op die beschuldiging?
STREICHER: Dat is een aantijging. We hebben geen moordenaars opgevoed. De inhoud van de artikelen die ik schreef kon mensen niet tot moordenaars hebben opgevoed. Er werden geen moorden gepleegd en dat is het bewijs dat we geen mensen opvoedden in de geest van moord. Wat er tijdens de oorlog gebeurde – ik heb de Führer zeker niet opgevoed. De Führer gaf uit zichzelf dat bevel.
Dr. MARX: Ik ga nu verder. De Aanklager stelt verder dat de kliek Himmler-Kaltenbrunner en andere SS leiders niemand zouden hebben gehad om hun moordbevelen uit te voeren, wanneer u die propaganda niet had gemaakt en u de opvoeding van het Duitse volk niet langs die lijnen had gestuurd. Wilt u daar iets over zeggen?
STREICHER: Ik geloof niet dat de Nationaalsocialisten die u net noemde iedere week Der Stürmer lazen. Ik geloof er niet in dat diegenen die de orders van de Führer kregen om te doden, of om die orders door te geven, daartoe aangezet werden door mijn krant. Het boek van Hitler, Mein Kampf, bestond en de inhoud van dat boek was het gezag, het geestelijke gezag; en ik geloof ook niet dat de genoemde personen dat boek gelezen hebben en op basis daarvan hun orders uitvoerden. Gebaseerd op mijn kennis van wat er omging in de Beweging, ben ik ervan overtuigd dat wanneer de Führer een bevel gaf, iedereen daarnaar handelde en ik stel hier heel openlijk dat het lot mij misschien goed gezind was. Als de Führer me had opgedragen dergelijke dingen te doen, zou ik niet in staat zijn geweest te doden; maar misschien zou ik me vandaag gesteld zien voor een of andere aanklacht die misschien tegen me had kunnen worden ingediend. Misschien heeft het lot hier de hand in gehad. Maar de omstandigheden waren zodanig, de Führer had zo'n sterke hypnotiserende kracht dat de hele bevolking in hem geloofde; zijn manier van doen was zo ongewoon dat men, wanneer men op de hoogte is van dit feit, kan begrijpen waarom iedereen die een bevel kreeg, ook handelde. En dus wil ik als onwaar en onjuist datgene verwerpen waarvan hier gedacht werd dat geschikt was om tegen mij te gebruiken.
Dr. MARX: Wat weet u van de algemene houding van Adolf Hitler ten opzichte van het Jodenvraagstuk. Wanneer werd volgens u Hitler voor het eerst vijandig ten opzichte van de Joden?
STREICHER: Zelfs voordat Adolf Hitler bij het publiek bekend werd had ik me al journalistiek bezig gehouden met anti-Semitische artikelen. Echter, op basis van zijn boek Mein Kampf, leerde ik pas over de historische verbanden van het Jodenvraagstuk. Adolf Hitler schreef zijn boek in de gevangenis te Landsberg. Iedereen die dit boek kent zal weten dat Hitler vele jaren terug, ofwel door studie van anti-Semitische literatuur ofwel door andere ervaringen deze kennis in zich zelf zal hebben ontwikkeld om dan in staat te zijn in de gevangenis dat boek in zo'n korte tijd te schrijven. Met andere woorden, in zijn boek verklaarde Hitler in het openbaar voor de wereld dat hij anti-Semiet was en dat hij het Jodenvraagstuk door en door kende. Hij zelf zei vaak tegen mij…
De PRESIDENT: Dr. Marx, het boek Mein Kampf is hier als bewijsmateriaal en het spreekt voor zich.
STREICHER: Ik zal nu antwoord geven op uw vraag, zonder verwijzing naar het boek. U vroeg me of Adolf Hitler het Jodenvraagstuk met mij had besproken. Het antwoord is ja. Adolf Hitler besprak het Jodenvraagstuk altijd in verband met het Bolsjewisme. Het is misschien voor het beantwoorden van die vraag van belang te vragen of Adolf Hitler een oorlog met Rusland wilde. Wist hij lang van te voren dat er een oorlog zou komen of niet? Toen hij met ons samen was sprak Adolf Hitler over Stalin die hij eerde als een man van actie maar dat hij in werkelijkheid omringd werd met Joodse leiders en dat het Bolsjewisme…
Dr. MARX: Meneer Streicher, u gaat weer veel te ver. De vraag die ik stelde was heel duidelijk en ik vraag u niet zo ver uit te weiden. U hebt gehoord dat het Tribunaal hiertegen bezwaar maakte en om het proces niet onnodig te vertragen moet u niet zo diep op details ingaan. U moet geen toespraken houden.
GEN. RUDENKO: Meneer de President, ik meen dat enige tijd geleden Mr. Justice Jackson, volkomen correct en in alle redelijkheid opmerkte dat beklaagde Streicher door zijn eigen toespraken zo in vervoering raakt dat hij de hem gestelde vragen niet beantwoordt of de beschuldigingen die tegen hem geuit zijn weerlegt. Ik vestig de aandacht van het Tribunaal op dit feit en stel voor dat de beklaagde zich onthoudt van het houden van lange toespraken en slechts kort reageert op de beschuldigingen die tegen hem zijn geuit.

Lees het complete verhoor.

 

 

STIWOT Nieuwsbrief
8e jaargang, 12e editie
december 2008





De schrijvers in deze Nieuwsbrief zijn onafhankelijk en niet gebonden aan enig politiek denkbeeld of groepering. Grote interesse in de Tweede Wereldoorlog en de behoefte om er iets mee te doen hebben geresulteerd in dit continue project op vrijwillige basis.

Indien u ideeën, vragen of opmerkingen heeft verzoeken wij u om contact op te nemen met STIWOT.