Overzicht:

- Getuigenverslag van de Arbeidsdienst op Go2War2
- Deze maand verschenen: Wereld in Oorlog nr. 21
- Auteurs gezocht voor Go2War2.nl
- De actualiteit van de Tweede Wereldoorlog
- Nieuw verschenen artikelen op Go2War2.nl
- Verschenen boeken van auteur Frank de Leeuw
- Verhoor Friedrich Paulus op Go2War2.nl


Getuigenverslag van de Arbeidsdienst op Go2War2 (Redactie Go2War2)
Op Go2War2 hebben we deze maand het verslag geplaatst van dhr. Jan Berlijn over zijn tijd in de Nederlandse Arbeidsdienst. In 1944 werd hij als 18-jarige jongen opgeroepen. Hij besloot de oproep te gehoorzamen en werd tewerk gesteld in het kamp “Altweerterheide” aan de Zuid-Willemsvaart bij Sluis XVI te Weert. Toen het eind 1944 bekend werd dat er voor de Duitsers loopgraven en dergelijke gemaakt moesten worden, ontsnapte hij en dook hij onder (zie: ontsnapt uit de Arbeidsdienst). Hieronder volgt een fragment uit zijn verslag. Hij beschrijft hier zijn eerste dag in de Arbeidsdienst op 19 januari 1944. 
 
 
Alles ging goed op de reis en bij aankomst in Weert, ontmoetten wij nog een jongeling, die in dezelfde omstandigheden verkeerde als ik. Een reisgezel naar het kamp had ik dus ook. We vroegen in de stad naar het kamp en we togen weldra in de aangewezen richting. Daar de weg nogal lang was (5 km.) en geen openbaar vervoer aanwezig was en Westerwoudt tamelijk kort van adem en been was, verliet hij ons bij sluis XVI, een kilometer voor het kamp. Ik gaf hem de groeten over voor thuis en met enige tegenzin zag ik de laatste vertegenwoordiger van ons huisgezin al kleiner en kleiner achter ons worden.
Nu stond ik met nog een slachtoffer in een eenzame streek en we liepen zonder veel te zeggen het kanaal verder langs in de richting van kamp. Eerst zagen we een betonfabriek voor het kamp aan, maar al gauw zagen we het kampement voor ons liggen. Dit zag er niet erg aantrekkelijk uit en we stonden nog even stil om te besluiten wat we zouden doen: verder gaan of terugkeren. We besloten het eerste maar te doen, daar er toch niets anders op zat. Zo kwamen we langs de wacht en van daar werden we overgebracht naar de Kantine of Eetzaal, alwaar men juist aan de maaltijd was begonnen. Gelukkig was er nog niet geëindigd en we konden direct aanvallen.
Het eerste wat mij enigszins deed verbleken was een kolossale man, waarschijnlijk een berucht kaderlid, waar ik zo dikwijls van gehoord had. Een mond deed deze man open! Het leek wel het gebrul van een leeuw. Naderhand bleek deze man de kwaadste niet te zijn. Het was een opzichter en hij woonde nog wel in Rotterdam. Dat hoorde ik later pas. Ook dat hij amateur-bokser was en in 1943 zwaargewichtkampioen was geweest. Ik zal nu niet te ver vooruit lopen, wat betreft die opzichter, want hij komt later nog wel ter sprake.
Toen de maaltijd afgelopen was commandeerde de “beul”: EEN OGENBLIK STILTE! Daarna zei hij dat wij als “burgers” ook eens moesten proberen in de houding te gaan zitten. Daar ik wel eens gehoord had van “in de houding staan”, maar niet van “in de houding zitten”, klonk dit mij enigszins ongelovig in de oren. Het bleek toch nog wel mogelijk te zijn. We moesten onze handen plat aan weerszijden van ons bord leggen, onze voeten op het commando “acht” tegen elkaar slaan, wat een klik veroorzaakte, ons hoofd moest loodrecht op het lichaam staan, borst vooruit en recht vooruit staren. Dit was dus “in de houding zitten”.
Na deze kennismaking werden we gestuurd naar het bureau, daarna naar de foerier om ons goed te halen en hierna konden we ons installeren in de ons aangewezen barakken. Ongelukkig genoeg werden mijn “vriend” en ik niet in dezelfde kamer ondergebracht, maar daar was niets aan te doen. Later op de dag moesten we ook nog naar de ziekenverpleger om ons te laten wegen en opmeten.
Van verschillende jongens die nog in het kamp waren (want de rest was naar het werkobject) vernam ik dat het in het kamp een heidense rommel was en dat je werd afgebeuld op een verschrikkelijke manier. Dit zou ik echter later nog zelf ondervinden.
Tegen half vijf kwamen de jongens van het werkobject en een uur later moesten de bemanningen van de 4 groepsbarakken afmarcheren naar de eetzaal. Dit moest mij eerst nog bijgebracht worden, wat nogal wat opschudding veroorzaakte, want ik wist nergens vanaf. Mijn gedachten waren nog grotendeels bij thuis en daar de overgang ineens te groot was (aan commanderen en schreeuwen geen gebrek) was het geen wonder dat ik zo wel weg wou lopen, maar jammer genoeg ging het niet meer.
Wat het eten die eerste avond betreft, dat was best, maar ik had geen trek daar moeder mij een hoeveelheid roggeboterhammen mee gegeven had. Ik zag echter dat de meeste jongens zaten te eten alsof hun leven er van af hing. Dit deed bij mij het vermoeden ontstaan, dat je hier doorgaans niet te veel te eten zou krijgen. En dat is inderdaad later gebleken.
Na het eten moesten mij nog verschillende dingen bijgebracht worden, want de andere jongens waren al bijna 14 dagen in dienst. Nadat mij gezegd was hoe ik het krukje op moest maken (zie afbeelding), stapte ik weldra in bed, maar slapen deed ik niet, want op een strozak had ik nog nooit eerder gelegen. Ook het avondappel maakte ik nu mee en ik bemerkte, dat de zindelijkheid in de N.A.D. zeer streng aangehaald was. (De dienstdoende ploegcommandant klom in de balken van de kamer om te zien en voelen of er stof op lag en de naden tussen de planken van de vloer werden daarop ook nagezien!)
Eindelijk kreeg de slaap mij te pakken en na een zeer belevingswaardige dag genoot ik gelukkig nog een klein beetje nachtrust.

Dit was de eerste dag in de N.A.D. en die zal ik nooit vergeten!
 
Lees het complete verslag op Go2War2 


Deze maand verschenen: Wereld in Oorlog nr. 21 (Redactie Nieuwsbrief)
Deze maand is er weer een nieuwe Wereld in Oorlog verschenen. Het magazine vertelt opmerkelijke, aangrijpende en dramatische verhalen achter belangrijke gebeurtenissen, ontwikkelingen en militaire operaties in de recente oorlogsgeschiedenis. Het accent ligt daarbij op de Eerste en Tweede Wereldoorlog.
 
 
In deze 21ste editie zijn de volgende artikelen opgenomen:
·         Fritz Haber, de vader van het chemisch wapen
·         De Vergeten Nazi, Dr. Max Erwin von Scheubner-Richter en de Armeense Genocide
·         De ondergang van de U-77
·         De schrik van de Britten, Duitse guerilla op het Afrikaanse continent
·         Kasteel Wewelsburg: occult centrum van Himmlers SS
·         Het succes van propaganda over een incomplete verdedigingslinie, de Westwall

Abonnees ontvangen bij deze Wereld in Oorlog een DVD over Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Daarop zijn onder andere beelden opgenomen van het dagelijkse leven in Amsterdam, het nationaalsocialisme in Utrecht, het bombardement op Rotterdam en de bevrijding van Den Haag. De DVD is een uitgave van Strengholt Multimedia.

Voor Vlaamse lezers en losse nummerkopers: het nieuwe nummer van Wereld in Oorlog is zeer eenvoudig te bestellen via: Magvilla.nl of download het magazine voor op de Ipad op Magazine.nu.

 
Auteurs gezocht voor Go2War2 (Redactie Go2War2)
Erik Hazelhoff Roelfzema, Michael Wittmann, Koningin Wilhelmina, Charles De Gaulle, Karl Dönitz, de Hongerwinter, kamp Amersfoort, het bombardement op Dresden, de slagen om El Alamein, de slag om Guadalcanal, de Luger P08 en de conferentie van Jalta. Het zijn zomaar wat onderwerpen die op Go2War2.nl nog onbeschreven zijn.

Ben je net als wij gefascineerd door de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en wil je je kennis graag delen met een groot publiek? Dan kunnen we je heel goed gebruiken als auteur voor Go2War2.nl, de grootste Nederlandstalige website over de Tweede Wereldoorlog.

Auteurs van historische artikelen schrijven over meestal zelfgekozen onderwerpen over de zeer diverse geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Objectiviteit, een goede bronvermelding en een goed leesbaar en correct taalgebruik zijn enkele belangrijke eisen die wij stellen aan de artikelen. Een beginnende auteur wordt, indien nodig, begeleid door een ervaren auteur.

Om te kunnen beoordelen of iemand geschikt is als auteur verlangen we bij aanmelding een proefartikel. Het onderwerp wordt in overleg bepaald. Wil je meer informatie of meteen aan de slag? Stuur dan een mailtje naar: redactie@go2war2.nl.


De actualiteit van de Tweede Wereldoorlog (Egbert van de Schootbrugge)
De BBC heeft op 22 januari haar welgemeende excuses aangeboden naar aanleiding van een uitzending van de comedy quiz QI. De uitzending bevatte een aanstootgevende opmerking over een overlevende van de atoomaanvallen op zowel Hiroshima als Nagasaki tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Japanse ambassade in London ontving veel klachten van Japanse kijkers, welke klaagden over de discussie ontspon tussen diverse panelleden in het programma.
 
 
De presentator van QI, Stephen Fry, noemde in deze discussie, welke in december 2010 werd uitgezonden, Tsutomo Yamaguchi, “de ongelukkigste man ter wereld”. Yamaguchi, welke op 4 januari 2010 overleed, was de enige officieel erkende overlevende (hibakusha) van beide atoomaanvallen. In 1957 werd hij officieel erkend als overlevende van de atoombom op Nagasaki, en in 2009 werd door de Japanse regering officieel vastgesteld dat Yamaguchi drie dagen voor de aanval op Nagasaki ook in Hiroshima aanwezig was. Dit was de dag dat Hiroshima getroffen werd door een atoomaanval.
 
Volgens de klagers kan een overlevende van twee atoomaanvallen niet de ongelukkigste man ter wereld worden genoemd. Volgens hen is dit niet alleen een aanstootgevende opmerking over Yamaguchi, maar ook richting alle andere overlevende van deze atoomaanvallen en is het niet gepast om over de gevolgen van deze verschrikkelijke atoomaanvallen dergelijke misplaatste opmerkingen te maken.

Niet alleen de BBC, maar ook het productiebedrijf Talkback Thames, dat het programma produceert, heeft haar excuses aangeboden. Beide bedrijven hebben aangegeven dat zij zich bewust zijn van de aanstootgevende aard van de opmerking. Naast het publieke excuses, zal deze ook per brief aangeboden worden bij de Japanse ambassade in London.


Nieuw verschenen artikelen op Go2War2.nl (Redactie Go2War2)
Onderstaande artikelen zijn de afgelopen weken op Go2War2.nl verschenen:
 
Stalin, Vasily I.
Vasily Iosifovich Stalin (Nederlands: Vasili Iosifovitsj Stalin) werd geboren in Ìoskou op 21 maart 1921. Hij was het eerste kind van Joseph V. Stalin en diens tweede vrouw, Nadezhda S. Alliluyeva. Op zijn 19e verjaardag, in maart 1940, voltooide hij als jonge luchtmachtcadet zijn opleiding tot gevechtspiloot. Nog geen twee jaar later werd hij kolonel. Aan het eind van de oorlog was hij divisiecommandant en op 24-jarige leeftijd generaal. Toch brak deze officier talloze malen de protocollen en was hij niet buitengewoon getalenteerd. Wie was deze opmerkelijke man?
 
 

46e Garde-Luchtregiment Nachtbommenwerpers
De Sovjet-Unie was uniek in haar grootschalige gebruik van vrouwen in het leger. De meeste vrouwen vervulden ondersteunende taken in mannelijke eenheden, maar 400 vrouwen dienden aan het front in drie vrijwel geheel vrouwelijke luchtmachtregimenten. De bekendste van deze drie is het 46e Garde-Luchtregiment. De vliegeniersters in dit regiment voerden nachtbombardementen uit in fragiele tweedekkers en kwamen bij de Duitsers bekend te staan als ‘de Nachtheksen’.
 
 

Nederlandse torpedoboten
Dat de oude torpedoboten in 1939 nog in Nederlandse dienst waren, typeerde de wanhopige toestand waarin de Koninklijke Marine zich destijds bevond. Het concept van de torpedoboot was tegen de Tweede Wereldoorlog volkomen achterhaald en hun taken waren allang overgenomen door onderzeeboten. Ook voor escortetaken waren de Nederlandse torpedoboten feitelijk ongeschikt omdat de grotendeels op kolen gestookte ketels tijdens hoge vaart zoveel rook maakten dat zij eerder vijandelijke vliegtuigen aan zouden trekken dan af zouden schrikken. Bovendien kampten de boten, vooral door hun hoge leeftijd, met velerlei technische tekortkomingen.
 
 

Hr. Ms. De Ruyter
Op 16 september 1933 werd de kiel gelegd van de kruiser op de werf van Wilton Fijenoord te Schiedam en ruim drie jaar later werd het nieuwe schip in dienst gesteld als Hr. Ms. De Ruyter. Toen Hr. Ms. De Ruyter op 12 januari 1937 uit Den Helder vertrok kon niemand weten dat zij nooit meer in Nederland terug zou keren. Ook kon niemand toen weten dat de kruiser ruim vijf jaar later op de bodem van de Javazee zou liggen. Wel wist een groot aantal mensen dat enkele kruisers en torpedobootjagers niet voldoende waren om een dergelijk imperium als Nederlands Oost-Indië doelmatig te verdedigen.
 
 

Als u goed op de hoogte wilt blijven van Go2War2 volg ons dan ook op Twitter.

Verschenen boeken van auteur Frank de Leeuw (Redactie Nieuwsbrief)
Twee boeken zijn verschenen van de auteur Frank de Leeuw, medewerker van het Poolse Generaal Maczek Museum te Breda, over de Poolse Luchtmacht 1939-1945 (Polskie Sily Powietrzne) en de Poolse bijdrage aan de Battle of Britain (Bitwa o Anglie) in de zomer van 1940.
 
 
Het eerste boek over de Poolse Luchtmacht 1939-1945 gaat over de Poolse Squadrons, ingedeeld bij de Royal Air Force in Engeland, gedurende de Tweede Wereldsoorlog. Het boek werd op 27 september 2009 gepresenteerd aan Brigadier Generaal S. Kaluzinski van de Poolse Luchtmacht in het Generaal  Maczek Museum te Breda.
 
Het tweede boek, over de Battle of Britain, gaat over de belangrijke bijdrage van de Poolse Squadrons 302, maar vooral 303 Squadron. Ook vochten Poolse piloten mee die ingedeeld waren bij Squadrons van de Royal Air Force.
Wegens het grote tekort aan ervaren piloten bij de Royal Air Force, die gewond of gesneuveld waren tijdens de luchtgevechten boven Frankrijk en later Zuid Engeland, waren onder meer 141 Poolse piloten beschikbaar om het tekort aan te vullen. Zij waren uit Polen via Frankrijk gevlucht, na de Duitse inval in Polen  op 1 september 1939.
 
De boeken zijn verkrijgbaar in  het Generaal Maczek Museum te Breda of via www.maczekmuseum.nl.
  
Verhoor Friedrich Paulus op Go2War2.nl (Redactie Go2War2.nl)
Elke maand citeren we in de STIWOT-nieuwsbrief een passage uit een verhoor van het Internationaal Militair Tribunaal in Neurenberg. Dit keer hebben we, net als in de vorige nieuwsbrief, een passage geselecteerd uit het verhoor van Friedrich Paulus, die opgeroepen werd als getuige. Paulus was gedurende de Slag om Stalingrad opperbevelhebber van het 6. Armee. Na kort daarvoor door Hitler nog benoemd te zijn tot Generalfeldmarschall gaf hij zich op 31 januari 1943 over aan het Rode Leger. Na de aanslag op Hitler in juli 1944 sloot hij zich aan bij het Nationalkomitee Freies Deutschland, een vanuit de Sovjet-Unie opererende verzetsgroep tegen Hitler. Paulus getuigde op 11 en 12 februari 1946 in Neurenberg. In oktober 1953 werd hij na een jarenlang huisarrest in een villa in Moskou vrijgelaten.
 
 
Dr. SAUTER: Een andere vraag. Nadat Stalingrad was omsingeld en de situatie hopeloos was geworden, werden er vanuit het fort diverse telegrammen van trouw aan Hitler gezonden. Weet u daar iets over?
PAULUS: Als u het hebt over telegrammen van trouw, ik weet alleen iets over het einde toen er pogingen werden gedaan een betekenis te vinden voor de ramp die zich daar had voltrokken, een betekenis te vinden voor het lijden en sterven van zoveel soldaten. Daarom waren deze dingen in het telegram voorgesteld als heldendom, om altijd in herinnering te blijven. Het spijt me maar destijds, vanwege de heersende situatie heb ik het laten gaan en er geen eind aan gemaakt.
Dr. SAUTER: Die telegrammen waren van u, niet waar?
PAULUS: Ik weet niet welke telegrammen u bedoelt, met uitzondering van het laatste.
Dr. SAUTER: Diverse telegrammen van trouw waarin de belofte werd gedaan, tot de laatste man stand te houden; die telegrammen die afschuw opwekten bij het Duitse volk. Die zouden door u getekend zijn.
PAULUS: Ik verzoek mij die mij voor te leggen, want ik weet er niets van.
Dr. SAUTER: Hebt u enig idee wat er in het laatste telegram stond?
PAULUS: In het laatste telegram stond een korte beschrijving van wat het leger had gedaan, wat het leger had bereikt en er werd op gewezen dat het niet de bedoeling had zich over te geven en dat dat een voorbeeld voor de toekomst zou moeten zijn.
Dr. SAUTER: Het antwoord was meen ik uw bevordering tot Generalfeldmarschall?
PAULUS: Ik weet niet of dat het antwoord was.
Dr. SAUTER: Maar u werd bevorderd tot Generalfeldmarschall en u draagt die titel nog steeds want de verklaring die ik bij het Tribunaal heb ingediend is getekend met: ”Paulus, Generalfeldmarschall.”
PAULUS: Wel, ik moet zeggen......Bedoelt u deze verklaring?
Dr. SAUTER: Ja, deze verklaring.
PAULUS: Ja, ik moest die titel aannemen die mij was verleend.
Dr. SAUTER: In de verklaring die ik als bewijsmateriaal bij het Tribunaal heb ingediend staat de laatste zin:
“Ik draag de verantwoordelijkheid voor het feit dat ik onvoldoende aandacht heb geschonken aan de uitvoering van de order van 14 januari 1943 over het overdragen van de gevangenen” – namelijk alle Russische gevangenen......”
PAULUS: Ja.
Dr. SAUTER: “..... aan de Russen en verder dat ik .......
PAULUS: Ja.
Dr. SAUTER: “...... mij niet voldoende heb bekommerd om de verzorging van de gevangenen” – anders gezegd de Russische gevangenen.
Ik zou graag van u de volgende verklaring willen horen: Waarom vergat u in die gedetailleerde brief de honderdduizenden Duitse soldaten die onder uw bevel stonden en die onder uw bevel hun vrijheid, hun gezondheid en hun leven verloren? Daarover staat er geen woord.
PAULUS : Nee.
Dr. SAUTER: Nee?
PAULUS: Dat is niet de vraag in deze brief. Deze brief aan de Sovjet regering ging over wat er gebeurde met de Russische burgerbevolking in het gebied rond Stalingrad en met de Russische krijgsgevangenen. Op dat moment kon ik natuurlijk niets zeggen over mijn soldaten.
Dr. SAUTER: Geen enkel woord?
PAULUS: Nee, ik kon hier niet spreken, omdat dat op een ander moment moest gebeuren. Natuurlijk is het zo dat alle operationele orders die, ondanks mijn bezwaren, tot de afschuwelijke situatie in Stalingrad hebben geleid ...... Rond 20 januari heb ik, zoals ik heb gezegd, gerapporteerd dat de situatie een dergelijke graad van ellende en lijden door kou, honger en ziekten had bereikt dat die onhoudbaar was en dat voortzetting van de strijd de menselijke mogelijkheden te boven zou gaan. Het antwoord dat ik van het OKW kreeg luidde:
“Capituleren is onmogelijk. Het 6de leger zal zijn historische plicht doen door tot het uiterste door te vechten om het herstel van het Oostfront mogelijk te maken .”
Dr. SAUTER: En daarom ging u tot het uiterste door zich in te spannen voor de misdaad die u hebt beschreven?
PAULUS: Dat is juist.
Dr. SAUTER: Omdat alles vanaf het begin, volgens uw eigen uitspraken een misdaad was die u al lang en duidelijk in gedachten was gekomen?
PAULUS: Ik heb niet gezegd dat het mij vanaf het prille begin duidelijk was als een misdaad, maar dat ik later die indruk kreeg, als overweging achteraf. Mijn kennis stamt feitelijk af van mijn ervaringen in Stalingrad.
Dr. SAUTER: Dan zou ik tot besluit willen weten: Was het u vanaf het begin niet al duidelijk, toen u als specialist in dergelijke zaken werd belast met het ontwikkelen van aanvalsplannen op Rusland – was het u van het begin af aan al niet duidelijk dat deze aanval alleen maar kon worden gelanceerd in strijd met internationale verdragen waaraan Duitsland zich moest houden?
PAULUS: Ja, met schending van internationale wetgeving maar niet in de situatie die zich later ontwikkelde.
Dr. SAUTER: Nee, ik vroeg of het u duidelijk was dat dit plan alleen maar kon worden uitgevoerd in strijd met internationale verdragen?
PAULUS: Het was mij duidelijk dat een dergelijke aanval alleen maar kon worden gelanceerd in strijd met het verdrag met Rusland dat bestond sinds de herfst van 1939.
Dr. SAUTER: Ik heb geen vragen meer. Dank u.
 
Lees het complete verhoor op Go2War2
 
 
 

STIWOT Nieuwsbrief

11de jaargang, 1e editie
  januari 2011



De schrijvers in deze Nieuwsbrief zijn onafhankelijk en niet gebonden aan enig politiek denkbeeld of groepering. Grote interesse in de Tweede Wereldoorlog en de behoefte om er iets mee te doen hebben geresulteerd in dit continue project op vrijwillige basis.

Indien u ideeën, vragen of opmerkingen heeft verzoeken wij u om contact op te nemen met STIWOT.