Overzicht:

- STIWOT wenst u een prettige zomervakantie
- Agenda op STIWOT portal Tweede-Wereldoorlog.nl
- Interview met André Swijtink op Go2War2.nl
- Bijdragen STIWOT-medewerkers aan Wereld in Oorlog
- Interview met Sytze van der Zee op Go2War2.nl
- F.A. van Cleemputte: ooggetuige van de Koninklijke Marine in oorlog
- Verhoor Constantin van Neurath op Go2War.nl


  
STIWOT wenst u een prettige zomervakantie (Redactie Nieuwsbrief)
Namens alle medewerkers en het bestuur van STIWOT wensen wij u als lezer van onze nieuwsbrief een prettige zomervakantie. Een goede reis en veel plezier voor de vakantiegangers en voor de mensen die thuis in Nederland of België blijven, hopen wij op mooi zomerweer.

Via onze websites kunt u ons ook tijdens de zomerperiode gewoon bereiken. Houdt  u er echter wel rekening mee dat ook veel van onze medewerkers genieten van hun zomervakantie en dat wij mogelijk iets minder snel reageren dan u van ons gewend bent. Ook de Nieuwsbrief is deze keer wat minder goed gevuld.

Brengt u tijdens uw vakantie een bezoek aan locaties die te maken hebben met de Tweede Wereldoorlog, zoals musea of monumenten, denk dan ook aan ons. Foto’s, reportages en andere informatie zijn van harte welkom! Uw reiservaringen kunt u delen op het forum en foto’s en andere informatie plaatsen wij graag op Oorlogsmusea.nl of een andere STIWOT-website.

Nogmaals een heel fijne zomervakantie gewenst!

Agenda op STIWOT portal Tweede-Wereldoorlog.nl (Michel Groot)
Ieder jaar vinden vele evenementen gerelateerd aan de Tweede Wereldoorlog plaats. Kleine en grote evenementen zoals tentoonstellingen, lezingen, beurzen, herdenkingen, rondleidingen enzovoort. Regelmatig bereikten ons geluiden dat mensen te laat of soms helemaal niet op de hoogte waren van een bepaald WO2-evenement waar ze zeker heen zouden zijn gegaan als ze plaats en datum hadden geweten. Naar aanleiding hiervan hebben we op Go2War2.nl een poll gehouden met de vraag: “Wilt u door STIWOT beter geïnformeerd worden over WO2-activiteiten, zoals beurzen en herdenkingen?” Een groot percentage van de mensen die deze poll invulden gaf aan dit een goed idee te vinden en ook vaker een WO2-evenement te gaan bezoeken.
 
Omdat de kerntaak van STIWOT het verstrekken van informatie over de Tweede Wereldoorlog is en we daarnaast proberen goed te luisteren naar onze bezoekers, hebben we de handschoen opgepakt. Op dit moment zijn al meer dan zestig instellingen en organisaties aangeschreven met de vraag hun toekomstige activiteiten aan ons door te geven. Een flink aantal van hen heeft inmiddels gereageerd en de aangeleverde gegevens zijn in de agenda verwerkt.
 
We zullen de agenda zo goed mogelijk blijven “vullen” om u daarmee dus ook op dit gebied zo goed mogelijk informeren. Als u een evenement wilt aanmelden of een persbericht wilt toesturen dan kunt u dit doorgeven aan: nieuws@go2war2.nl.
 
De agenda is te vinden op het STIWOT project www.tweede-wereldoorlog.nl. Daarnaast zullen we binnenkort ook in de rubriek “WO2 actueel” op het STIWOT Forum iedere twee weken een bericht plaatsen over de komende evenementen.


Interview met André Swijtink op Go2War2.nl (Redactie Go2War2.nl)
André Swijtink (Aalten, 1960) studeerde geschiedenis aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en is nu werkzaam als docent geschiedenis aan een middelbare school in zijn woonplaats Doetinchem. Onlangs herschreef hij zijn proefschrift “In de pas” uit 1992 tot een populair-wetenschappelijke versie die nu onder de titel “Een sportman doet niet aan politiek” in de boekwinkels ligt. Het verhaal in het boek blijft uiteraard hetzelfde, de sportbeoefening tijdens de Tweede Wereldoorlog.

 
Het boek is recentelijk op Go2War2.nl  gerecenseerd. De recensent, Frans van den Muijsenberg, had op vrijdag 28 mei jl. in Doetinchem naar aanleiding van het boek en de recensie een interview met de auteur.
 


Bijdragen STIWOT-medewerkers aan Wereld in Oorlog (Redactie Nieuwsbrief)
 Het 18e nummer van het magazine Wereld in Oorlog is verschenen. Daarin vindt u dit keer twee bijdragen van medewerkers van STIWOT.
 
Jeroen Koppes schreef een artikel over operatie Charnwood: de aanval op Caen. De Normandische stad Caen en het ten westen daarvan gelegen vliegveld Carpiquet, waren de uiteindelijke doelen van de Canadese en Britse troepen die tijdens D-Day op Juno en Sword Beach aan land gingen. Caen was een belangrijk verkeersknooppunt en de gebieden ten zuiden ervan waren uitermate geschikt voor de geplande vliegvelden voor de geallieerde luchtmacht. Maar door de zware Duitse verdediging lag de frontlijn op 7 juli 1944 echter nog ver van Caen verwijderd.
 
Wir haben es nicht gewusst” is de titel van het artikel dat Kevin Prenger schreef voor Wereld in Oorlog. Het gaat over de Duitse bevolking en de Holocaust. Gevraagd naar hun kennis van de uitroeiing van 6 miljoen Joden door de nazi’s antwoordden veel Duitsers na de oorlog dat ze daar niets van geweten hadden. Miljoenen van hen hadden in 1933 echter wel gestemd voor de openlijk antisemitische nazipartij en daarmee de basis gelegd voor wat is bekend komen te staan als de Holocaust. Wat wist de Duitse bevolking werkelijk van het lot van de Joden en hoe stond ze daar tegenover?
 
Verder in dit nummer: actuele berichten over WO1 en WO2, artikelen over: het Magnum Opus van ‘Lawrence of Arabia’, Das Ahnenerbe en de Landstorm Nederland, een interview met de vertaler van “Zeven zuilen van wijsheid”, de nieuwste boeken over WO1 en WO2 en een nieuwe column van Tomas Ross. Abonnees ontvangen een DVD over Erwin Rommel.
 
Het magazine is verkrijgbaar bij de boekhandel. Wilt u abonnee worden? Ga dan naar De Bladenbox of bel 0900 – 226 52 63. Een jaarabonnement (6 nummers en 6 DVD’s) kost slechts € 50,-. Als gratis welkomstgeschenk ontvangt u de complete NPS-serie De Oorlog. Dit aanbod geldt tot 1 juli 2010.


Interview met Sytze van der Zee op Go2War2.nl (Redactie Go2War2.nl)
In maart werd op Go2War2.nl het boek “Vogelvrij - De jacht op de Joodse onderduiker” van Sytze van der Zee gerecenseerd. Het gaat over de omvang en de organisatie van de jacht op Joodse onderduikers tijdens de oorlog. Inmiddels is van het boek de vierde druk verschenen. De recensent, Frans van den Muijsenberg, had op woensdag 9 juni jl. in Amsterdam naar aanleiding van het boek en de recensie een interview met de auteur.

 
De recensie was bij de auteur bepaald niet in goede aarde gevallen. Op verzoek van Van der Zee's uitgeverij was de afspraak gemaakt de recensie snel te laten volgen door een interview. Nu kostte het echter de nodige mailtjes en telefoontjes om alsnog tot een gesprek te komen. Het gesprek vond uiteindelijk plaats op een warme junidag in een broeierige Amsterdamse kroeg, maar in een ijskoude sfeer. Bovendien aan een veel te krap en wankel tafeltje. De thee van Van der Zee lag dan ook al snel voor een deel op het schoteltje. Daarnaast een print van de recensie, overvloedig voorzien van aantekeningen en opmerkingen. Het leek onvermijdelijk dat deze uitdraai wel eens bepalend kon worden voor het verloop van het gesprek en dat werd hij ook. Ondanks het feit dat de auteur het gesprek was begonnen met de mededeling maar niet al te veel in te gaan op de recensie, waarvan in zijn ogen overduidelijk niets klopt. Te groot was echter bij Van der Zee de neiging toch steeds de veronderstelde onvolkomenheden, onjuiste interpretaties en kwade bedoelingen van de recensent aan de orde te stellen. Te groot ook de behoefte bij de recensent om zijn tekst te rechtvaardigen. Het gevolg was een soort welles-nietes gesprek waarbij de beide gesprekspartners er slechts moeizaam in slaagden buiten hun particuliere discussie over het boek te geraken en het boek in een groter kader te plaatsen. Waar dat wel lukte, kwamen juist een aantal belangrijke observaties van Van der Zee aan bod.
 
Lees het complete interview op Go2War2.nl.


F.A. van Cleemputte: ooggetuige van de Koninklijke Marine in oorlog (Redactie Go2War2.nl)
Go2War2-auteur Peter Kimenai publiceerde in mei het levensverhaal van de Nederlandse marineveteraan F.A. van Cleemputte. Dit artikel kwam tot stand met medewerking van de kleinkinderen van de heer Van Cleemputte en het Nederlands Instituut voor Militaire Historie. Vele gegevens en foto’s zijn door hen belangeloos verstrekt. De heer Van Cleemputte zelf heeft door het onvoorwaardelijk beschikbaar stellen van zijn persoonlijke gegevens en bezittingen de authenticiteit van dit artikel verzekerd.
 
Florentinus Anthonius “Floor” van Cleemputte werd geboren in Terneuzen op 28 september 1907 als buitenechtelijk kind. Zijn moeder was C.A. van Hecke en zijn stiefvader heette P.H. van Cleemputte. In 1925 heerste grote werkloosheid en Floor kon alleen een baantje krijgen als timmerman en wagenmaker, maar dat leverde slechts 12 cent per uur op. Floor voelde zich ongewenst en wilde weg uit het gezin Van Cleemputte. Hij was vastbesloten zich te bewijzen.
 
Aan de overkant van de Westerschelde lonkte de marinehaven van Vlissingen. Floor besloot bij de marine te gaan onder het motto: “er uit halen wat er in zit”. Hij wist dat hij geen toestemming zou krijgen van zijn ouders om deze stap te ondernemen en ging stiekem naar de keuring. Hij had één gulden gestolen uit de portemonnee van zijn moeder om de veerboot naar Vlissingen te kunnen betalen. Op een dag nam hij vrij van zijn werk, ging naar de overkant van de Westerschelde en meldde zich aan. Hij had zelf het aanmeldingsformulier getekend terwijl één van zijn ouders dit had moeten doen.
 
Floor werd in principe goedgekeurd maar een vereiste was dat zijn amandelen preventief verwijderd moesten worden. Zonder medeweten van zijn ouders en werkgever heeft hij een afspraak gemaakt bij de dokter en deze heeft zijn amandelen geknipt. De dag na de ingreep ging Floor gewoon werken maar het stof in de werkplaats maakte hem ziek. Hij is toen twee dagen ziek thuis gebleven met, terechte, keelklachten. Daarna is hij weer gewoon gaan werken.
 
Zijn ouders en werkgever wisten nog steeds van niets totdat de rekening van de dokter op de deurmat viel. Deze bedroeg maar liefst 55 gulden en volgens Floor: “brak de pleuris uit in huize Cleemputte”. Hij kon niets anders doen dan alles opbiechten, maar vertelde er wel bij dat hij binnenkort opgeroepen zou worden voor de opleiding tot lichtmatroos bij de Koninklijke Marine. De 55 gulden heeft hij later, met rente, terugbetaald aan zijn moeder.
 
Deze, toch wat ongewone, wijze om militair te worden bij de marine is tekenend voor de vastberadenheid van F.A. van Cleemputte. Deze vastbeslotenheid heeft er mede voor gezorgd dat hij binnen de organisatie op kon klimmen van lichtmatroos tot Luitenant ter Zee der 2e klasse Oudste Categorie met een ongelofelijke hoeveelheid vakkennis op het gebied van (scheeps)artillerie.
 
 

 
Als beroepsmilitair, in dienst sinds eind jaren `20, was het onvermijdelijk dat Floor van Cleemputte meegezogen werd in de Tweede Wereldoorlog. Aan boord van verschillende van Hare Majesteits schepen heeft hij zijn bijdrage aan de geallieerde overwinning geleverd. Niet als belangrijke bevelhebber of oorlogsheld, maar gewoon als één van die vele marinemannen die jarenlang hun leven geriskeerd hebben om de weinige, maar juist daardoor o zo kostbare, Nederlandse oorlogsschepen in te kunnen zetten tegen de vijand.
 
Na de Tweede Wereldoorlog kwam de Zeeuwse beroepsmilitair ook nog eens terecht in één van de naslepen van dit conflict: de oorlog in Korea. Aan boord van Hr. Ms. Evertsen werd hij onder de vlag van de Verenigde Naties nogmaals betrokken in een gewapend treffen. Ook in deze periode heeft F.A. van Cleemputte zijn plichten als militair bij de Koninklijke Marine op voortreffelijke wijze vervuld
 
Lees het complete artikel op Go2War2.nl.


Verhoor Constantin von Neurath op Go2War2.nl (Redactie Go2War2.nl)
Elke maand citeren we in de STIWOT-nieuwsbrief een passage uit een verhoor van het Internationaal Militair Tribunaal in Neurenberg. Dit keer hebben we een passage geselecteerd uit het verhoor van Constantin von Neurath. Hij was van 1932 tot 1938 minister van Buitenlandse Zaken en van 1939 tot 1941 Rijksprotector van Bohemen en Moravië (Tsjechië). Ter sprake komen de onderdrukking van vrijheid van godsdienst en de Joden in de tijd dat hij rijksprotector in Tsjechië was.
 
Dr. VON LÜDINGHAUSEN: Ik zou nu over willen gaan op de vermeende onderdrukking van de vrijheid van godsdienst waarvan u in de Tsjechische aanklacht wordt beschuldigd. Die spreekt van een golf van vervolging die de kerken overspoelde en direct begon toen de Duitse troepen het land binnen vielen om het te bezetten. Hoe staat het daarmee?
VON NEURATH: Van een systematische vervolging van de kerken kan absoluut geen sprake zijn. De bevolking was geheel vrij waar het openbare godsdienstoefening betrof en ik zou op dit gebied zeker geen enkele beperking hebben getolereerd. De voormalige onderstaatssecretaris Von Burgsdorff heeft hierover al getuigenis afgelegd. Het kan zijn dat in afzonderlijke gevallen pelgrimages of bepaalde religieuze processies door de politie werden verboden, hoewel ik me dat niet duidelijk kan herinneren. Maar dat gebeurde alleen maar omdat bepaalde pelgrimages, waar vele duizenden aan deelnamen, gebruikt werden voor politieke demonstraties waarop anti-Duitse toespraken werden gehouden. Hoe dan ook, dat is in diverse gevallen ook gebeurd en onder mijn aandacht gebracht. Het is waar dat een aantal geestelijken in verband met de actie aan het begin van de oorlog, die we hier al hebben genoemd, is gearresteerd. Maar deze arrestaties vonden niet plaats omdat zij geestelijken waren maar omdat zij actieve politieke tegenstanders waren of mensen die politiek werden verdacht. In dit soort gevallen deed ik alle moeite om deze mensen vrij te krijgen.
Mijn persoonlijke relatie met de aartsbisschop van Praag waren absoluut correct en vriendelijk. Hij en de aartsbisschop van Olmutz dankten mij in het bijzonder voor mijn tussenkomst namens de Kerk, zoals ik mij goed herinner. Ik voorkwam iedere maatregel tegen openbare godsdienstoefening door de Joden. Iedere synagoge was open tot aan het moment waarop ik in de herfst van 1941 vertrok.
Dr. VON LÜDINGHAUSEN: In verband met het laatste punt zou ik nog een vraag willen stellen over de positie van de Joden in het Protectoraat. Wat kunt u ons daarover vertellen?
VON NEURATH: De wettelijke positie van de Joden moest gelijk worden getrokken met de positie van de Joden in het Reich, volgens de instructies uit Berlijn. De richtlijnen die hierop betrekking hadden waren mij al in april 1939 toegezonden. Door allerlei verzoeken, gericht aan Berlijn probeerde ik en slaagde erin de invoering van de wetten uit te stellen tot juni 1939 om de Joden de gelegenheid te geven zich voor te bereiden op de komende invoering van die wetten.
De zogenaamde Neurenberger Wetten werden in die tijd ook in het Protectoraat ingevoerd. Daardoor werden de Joden uit het openbare leven en uit leidende posities in het economische leven verdreven. Arrestaties op grote schaal vonden echter niet plaats. Er waren ook geen excessen tegen de Joden, behalve in een paar afzonderlijke gevallen. Het kamp bij Theresienstadt werd pas opgericht toen ik allang niet meer in functie was en ik heb ook de oprichting van andere kampen in het Protectoraat voorkomen.
Dr. VON LÜDINGHAUSEN: Het Tsjechische rapport beschuldigt u ervan persoonlijk anti-Joodse maatregelen te hebben uitgevoerd. Er wordt gesteld dat u allereerst de Tsjechische regering opdroeg, de onafhankelijke regering de anti-Joodse wetten uit te voeren en dat u, toen Ministerpresident Elias dat weigerde, zelf de nodige stappen ondernam.
VON NEURATH: Zoals ik net zei, de invoering van de anti-Joodse wetten geschiedde op direct bevel van Hitler, dat wil zeggen, door de bevoegde autoriteiten in Berlijn. De voorstelling.....
De PRESIDENT: Dr. von Lüdinghausen waarom wilt u dit allemaal nogmaals behandelen? Beklaagde heeft het bewijs geleverd dat hij erin is geslaagd, de wetten uit te stellen tot juni 1939 en dat daarna de Neurenberger Wetten werden ingevoerd. Hij heeft ons de diverse stappen genoemd die hij zei dat hij die heeft genomen en dan leest u hem dat Tsjechische rapport voor en probeert u het hem, lijkt mij nogmaals te behandelen.
 
Op www.go2war2.nl/procesvanneurenberg vindt u de complete tekst van het verhoor.


 

STIWOT Nieuwsbrief

10de jaargang, 6e editie
  juni 2010



De schrijvers in deze Nieuwsbrief zijn onafhankelijk en niet gebonden aan enig politiek denkbeeld of groepering. Grote interesse in de Tweede Wereldoorlog en de behoefte om er iets mee te doen hebben geresulteerd in dit continue project op vrijwillige basis.

Indien u ideeën, vragen of opmerkingen heeft verzoeken wij u om contact op te nemen met STIWOT.