Overzicht:
- STIWOT lanceert WO2Actueel.nl
- STIWOT Reizen Battlefield Tour "Grebbelinie mei 1940"
- Nieuwe artikelen op Go2War2.nl
- Bezienswaardigheid uitgelicht
-
Leesfragment "Assistent van Mengele" op Go2War2.nl
- De koningin sprak
 - Leesfragment "Auschwitz 13917" op Go2War2.nl
- WO2 Tweets van de maand
- "Nieuwe" overlijdensdatum ontdekt van Alfred Meinigke
- Recensie: Soldaten - over vechten, doden en sterven
- Verslag STIWOT Reizen Excursie "Februaristaking"
- "Spoor naar Woeste Hoeve" onthult zoektocht naar vermiste piloot
- Verhoor Hans Frank op Go2War2.nl


 
STIWOT lanceert WO2Actueel.nl (Redactie Nieuwsbrief)
Aan de Tweede Wereldoorlog kwam ruim 66 jaar geleden een eind, maar tegenwoordig verschijnen nog steeds Tweede Wereldoorlog gerelateerde actualiteiten die verspreid op het internet te vinden zijn. Gezien het belang van het levend houden van de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog, is het centraal aanbieden en archiveren van deze actualiteiten volgens STIWOT gewenst.

In het jaar dat we het 10-jarige bestaan van STIWOT vieren lanceren wij een nieuwe website: WO2Actueel.nl. Op deze website kunt u terecht voor all het laatste nieuws met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog, waaronder actueel nieuws en achtergronden, persberichten, aankondigingen, reportages en agenda. Daarnaast kunt u eenvoudig de laatste ontwikkelingen van de andere STIWOT projecten zien.

Met dit nieuwe project heeft STIWOT haar eigen gecentraliseerde nieuwsvoorziening, waarmee iedereen eenvoudig en snel van de laatste ontwikkelingen op de hoogte zal zijn.

 
STIWOT Reizen Battlefield Tour "Grebbelinie mei 1940" (Redactie STIWOT Reizen)
Op  zaterdag 2 juni 2012 organiseert STIWOT Reizen een extra Battlefield Tour naar de Grebbelinie. De eerste Battlefield Tour van zaterdag 12 mei 2012 was namelijk al volgeboekt voordat we hem in de Nieuwsbrief konden opnemen...
 
Meer dan 70 jaar geleden zette het Nederlands Veldleger zich hier schrap voor de Duitse invasie. Honderden kazematten en kilometers aan gevechtsopstellingen en loopgraven verrezen in de Grebbelinie. In mei 1940 bood de linie echter nog te weinig diepte voor een langdurige verdediging. De Grebbelinie zou slechts enkele dagen stand houden...
 
 
 
Tijdens deze Battlefield Tour bezoeken we onder begeleiding van een deskundige gids verschillende locaties die van belang zijn geweest tijdens de strijd om de Grebbelinie. In de noordelijke sector onder andere de dit jaar compleet herstelde Asschatterkade te Leusden, in de centrale sector Hoeve "De Beek te Scherpenzeel en in de zuidelijke sector de Grebbeberg te Rhenen.
 
Zaterdag 12 mei 2012 is reeds volgeboekt maar voor zaterdag 2 juni 2012 zijn nog ruim voldoende plaatsen beschikbaar. Spreekt deze Battlefield Tour u wel aan? Klik dan hier voor meer informatie en de mogelijkheid tot inschrijven.


Nieuwe artikelen op Go2War2.nl (Redactie Go2War2.nl)
Josef Mengele
Josef Mengele (1911-1979) werd berucht door de misdaden die hij als kamparts pleegde in concentratiekamp Auschwitz. Hij voerde er gruwelijke medische experimenten uit op gevangenen en stuurde tijdens selecties op het perron van Auschwitz-Birkenau vele Joden en zigeuners naar de gaskamer. Zijn bijzondere belangstelling ging uit naar mensen met een opvallende lichamelijke afwijking, zoals dwerggroei, en tweelingen. Met zijn onderzoek wilde hij een bijdrage leveren aan de nationaalsocialistische rassenleer die uitging van de superioriteit van het Arische ras en de inferioriteit van bevolkingsgroepen als Joden en zigeuners.
 
 
 
Slag bij Midway
De Slag bij Midway, die tussen 3 en 7 juni 1942 uitgevochten werd door Amerikaanse en Japanse gevechtsvliegtuigen vanaf vliegdekschepen, was één van de belangrijkste zeeslagen van de Tweede Wereldoorlog. Dit was slechts zes maanden na de Japanse aanval op Pearl Harbor waarbij de Amerikaanse slagschepen van de US Pacific Fleet voor onbepaalde tijd werden uitgeschakeld. Na de nederlaag was het Amerikaanse moreel bijzonder laag. De Amerikanen waren aangeslagen en werden door de verrassende Japanse aanval op Hawaï meegezogen in de Tweede Wereldoorlog. Zij hadden een snelle overwinning nodig, maar zouden daar tot april 1942 op moeten wachten. Op 18 april van dat jaar voerde Lieutenant Colonel Doolittle, met 16 North American B-25 Mitchell bommenwerpers die opgestegen waren van het vliegdekschip USS Hornet, succesvolle bombardementen uit op Tokyo en andere belangrijke Japanse steden. Hoewel de schade aan de steden in Japan bijzonder klein was, was de Doolittle Raid een enorme morele opsteker voor de Amerikanen.
 
 
 
2e Poolse Korps
Het 2e Poolse Korps (het Anders’ Leger) was een Poolse militaire eenheid, gevormd tijdens de Tweede Wereldoorlog als onderdeel van de strijdmacht van de westelijke geallieerden. Het korps was samengesteld uit Poolse ex-krijgsgevangenen die tussen 1939 en 1941 in de Sovjet-Unie verbleven, Poolse veteranen van het Noord-Afrikafront, Poolse eenheden gestationeerd in het Midden-Oosten en later Polen die aan de kant van de Duitsers vochten en door de geallieerden krijgsgevangen waren genomen. Het korps werd aangevoerd door de Poolse luitenant-generaal W³adys³aw Anders tussen de vorming van de eenheid in 1943 en 1947. Het 2e Poolse Korps was betrokken bij de harde strijd om Italië tussen 1944 en 1945 en werd uiteindelijk in Groot-Brittannië in 1947 opgeheven.
 

 
Bezienswaardigheid uitgelicht (Redactie Oorlogsmusea.nl)
De website Oorlogsmusea.nl bevat inmiddels 25.000 entries welke voor een groot deel verkregen zijn middels door de bezoekers ingestuurde input. Ook de medewerkers van STIWOT in het algemeen en Oorlogsmusea.nl in het bijzonder dragen hun steentje bij door als ze op pad zijn de monumenten en bezienswaardigheden die zij tegenkomen te fotograferen, in kaart te brengen en op de website te zetten met het bijbehorende verhaal. De 25.000 entries zullen zeker verder in aantal groeien door de inzet van iedereen die Oorlogsmusea.nl van foto’s en aanvullende informatie voorziet. Input waarvoor wij u iedere keer weer dankbaar zijn.
 
In de rubriek “Bezienswaardigheid uitgelicht” wordt maandelijks een van de entries nader bekeken. De bezienswaardigheden hebben allemaal een eigen verhaal, het ene verhaal bekender dan het andere. Uit de grote keus die de website u te bieden heeft deze maand een bezienswaardigheid afkomstig uit Engeland met een verhaal achter het monument wat u bekend zal zijn.
 

 
Het “Battle of Britain” monument ter herdenking aan de gevallen bemanningsleden en overige gevallenen gedurende de Slag om Engeland. Bij het monument staat een muur met de namen van alle gevallen bemanningsleden en overige gevallenen die hebben meegevochten in de Battle of Britain.

 
Leesfragment “Assistent van Mengele” op Go2War2.nl (Redactie Go2War2.nl)
De Hongaars-Joodse arts Miklós Nyiszli (1901-1956) werd in de tweede helft van mei 1944 met zijn vrouw en dochter op transport gezet richting Auschwitz. Gedurende ongeveer een half jaar was hij in het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau tewerkgesteld als assistent van kamparts dr. Josef Mengele. Hij was getuige van de massamoord op zijn volk die hier plaatsvond. In opdracht van de beruchte SS-dokter voerde hij als patholoog-anatoom autopsies uit op menselijke lichamen in het crematoriumgebouw I (Krema I).
 
Nyiszli maakte onderdeel uit van het Sonderkommando, de Joodse gevangenen die de crematoria en gaskamers draaiend hielden waardoor ze iets langer in leven gehouden werden dan de meeste anderen. Zelf wist hij de oorlog te overleven en schreef hij in 1946 een boek over zijn ervaringen in het kamp, dat in 2012 door uitgeverij Verbum in het Nederlands uitgegeven is als “Assistent van Mengele”.
 

 
Op Go2War2.nl hebben we met toestemming van uitgeverij Verbum een hoofdstuk uit het boek overgenomen. Het gaat over de vergassingsprocedure in Auschwitz en de rol van het Sonderkommando daarbij.
 
Lees het fragment op Go2War2.nl

 
De koningin sprak (Egbert van de Schootbrugge)
In deze rubriek worden proclamaties en radiotoespraken van koningin Wilhelmina uit de Tweede Wereldoorlog integraal weergegeven. Afhankelijk van de lengte van de teksten zullen iedere maand één of meerdere proclamaties of toespraken worden gepubliceerd.
 
- Paasboodschap 19 april 1941 – Uitgezonden door Radio Oranje

Waar ik enkele ogenblikken met u wil wijden aan de nagedachtenis van allen, die tengevolge van de oorlog heengingen, wil ik in de eerste plaats met eerbied en dankbaarheid gedenken, zowel onze helden van de weermacht, die het offer van hun leven brachten voor de verdediging van onze vrijheid en van onze geboortegrond, als hen, die de strijd voortzetten voor onze bevrijding ook nadat ons grondgebied door de vijand was bezet; zij deden dit in de lucht en ter zee en ik heb hierbij het oog op zowel ons marine als op onze koopvaarders en vissers Wij gedenken onze martelaren, die getrouw tot in de dood deze verkozen boven het verzaken van de hun heilige belangen des vaderlands.
 
Wij gedenken de talloze slachtoffer die in Rotterdam jen elders vielen, waar of de vijand ook, in strijd met alle volkenrecht, de burgers een soortgelijk lot heeft doen ondergaan. Wij gedenken ook hen, die het leven lieten, terwijl zij ter voorziening in de levensbehoeften van ons volk, en onze bondgenoten, hun krachten in dienst hadden gesteld van scheepvaart en visserij. Onze gedachten gaan uit naar allen, van de oudsten tot de jongsten, die op enigerlei wijze aan de gevolgen van de oorlog of de bezetting bezweken zijn. Die bewogen leven wij mee met hen die achterbleven in hun smart en droefenis. Waarlijk, onze eenmaal herwonnen onafhankelijkheid zal tot een dure prijs van bloed en tranen gekocht zijn. Dat het allen, die in droefheid en tranen gedompeld zijn, tot troost strekke, dat de offers, die gebracht zijn, gebracht zijn ten dienste van het vaderland.
 
Over al die smart en al die graven gaat het licht van de Paasmorgen op. Wij weten hoe diep in ieder mensenhart geworteld is de drang tot het leven; de gedachte aan de dood is er een volkomen vreemde. Toch hangt deze ons steeds als een dreigend zwaard boven het hoofd. Het Paasevangelie is het grote, stellige “Ja” op het leven, op de diepste behoefte en begeerte van de mens.
 
Maar het is nie tin de eerste plaats een woord, het is een daad, een feit. Christus’ ledige graf spreekt door alle tijden heen, is het alles beheersende feit in betekenis ver uitgaande boven het verschrikkelijk gebeuren van het huidige tijdsgewricht. Het verzekert ons, dat achter het beeld dat wij zien van deze wereld, doortrokken van haat en overdekt met puinhopen en verwoesting van allerlei aard, Zijn machtig rijk staat, dat geen overweldiger kan overweldigen, en het verzekert ons tevens dat Hij, de overwinnaar van dood en duivel, in de kracht van zijn liefde steeds geslagen wonden heelt en tranen doet verkeren in blijdschap; en zulks niet voorbijgaande, maar voor altijd. Nog zien wij slechts de ellende om ons heen en het heengaan van hen die ons lief zijn; hun thuiskomen is nog voor ons oog verborgen. Doch eens zal dat anders zijn, want het ledige graf zegt u, dat het thuiskomen der uwen is in Zijn rijk en in Zijn licht, dat zij in Christus u nabij zijn, omdat Christus u nabij is.
 
Aan ons, ons de aangeboden gaven toe te eigenen en ons rekenschap te geven van de rijkdom van ons geestelijk bezit, vooral in deze bewogen tijden, en van kracht, die te onzer beschikking gesteld is. Wie dat doet, richt de blik naar boven als ziende de Onzienlijke. Zalig zijn die treuren want zij zullen vertroost worden. Ik wil niet nalaten in dit ogenblik van wijding te gedenken de lijdensnacht, waarin wij als volk in zijn geheel en ook ieder persoonlijk verkeren. Groot en schoon is het offer, dat zij die hun leven gaven brachten. Maar zeer zwaar en drukkend zijn ook de vele dagelijks terugkerende offers, die een ieder moet brengen en het leed dat ij moet doormaken en zonder welke onze vrijheid niet te herwinnen is. Vooral de geest, waarin de offers gebracht en de beproevingen gedragen worden, is een kracht ter overwinning. Levendig staat ons voor de geest in deze tijd het innige verband tussen Christus’ lijdensnacht en de onze, en wij voelen de steun, die deze kruis-verwantschap ons geeft.
 
Voor ons heeft Hij volgehouden tot et einde, opdat wij zouden kunnen volhouden in iedere strijd, niet alleen in de innerlijke strijd, maar ook in die voor een rechtvaardige en goede zaak. Hij heeft volgehouden voor ons, opdat wij dit zouden kunnen ook in de worsteling van dit ogenblik. Toen de nacht der verlatenheid over Hem kwam, een verlatenheid die nimmer ons deel zal en kan zijn, klink van zijn lippen: Mijn God, Mijn God. Ziedaar het geheim van Zijn kracht en ook van de onze. Als wij in de donkerste uren van ons leven God niet loslaten, ook als wij niets meer van Hem bepeuren kunnen, worden wij de overwinning deelachtig, die, welke wij thanks zo vurig begeren maar bovenal die, welke door Christus behaald is.

 
Leesfragment “Auschwitz 13917” op Go2War2.nl (Redactie Go2War2.nl)
Mirjam Blits (1916-2004) werd op 25 februari 1943 in Amsterdam bij een razzia door de nazi’s opgepakt. Met haar man Eddy werd ze afgevoerd naar vernietigingskamp Sobibor in Polen, waar het echtpaar gescheiden werd. Ze zouden elkaar niet meer terugzien. Mirjam werd met een aantal andere Nederlandse vrouwen geselecteerd en naar concentratiekamp Majdanek afgevoerd. Samen met deze groep vrouwen, die wel steeds kleiner werd, verbleef ze tot het einde van de oorlog in verschillende nazi-concentratiekampen, waaronder Trawniki, Auschwitz en Bergen-Belsen. Uiteindelijk kwam ze terecht in een kamp in Salzwedel, waar ze in 1945 bevrijd werd.
 
Direct na de oorlog schreef Mirjam Blits de herinneringen aan haar kamptijd van zich af. Haar manuscript werd in 1961 voor het eerst in boekvorm gepubliceerd. Begin 2012 verscheen een heruitgave voorzien van een voorwoord van acteur en kunstenaar Jeroen Krabbé, een neef van de schrijfster. De titel van het boek, “Auschwitz 13917”, verwijst naar het gevangenennummer dat de schrijfster in Auschwitz in haar arm getatoeëerd kreeg.
 

 
Op Go2War2.nl hebben we met toestemming van Just Publishers een fragment uit het boek gepubliceerd. Het gaat over de evacuatiemars van kamp Majdanek in Lublin naar Auschwitz. Gevangenen moesten te voet en onder erbarmelijke omstandigheden deze route afleggen. Door het grote aantal doden werden zulke marsen ook wel Dodenmarsen genoemd.
 
Lees het fragment op Go2War2.nl

 
WO2 Tweets van de maand (Redactie Go2War2.nl)
De redactie van Go2War2.nl is ook te volgen op Twitter. Via onze Twitter-pagina blijft u op de hoogte van de nieuwste artikelen en recensies op onze website. Tevens informeren we u over nieuws en feiten over de Tweede Wereldoorlog. In de nieuwsbrief delen we elke maand enkele opmerkelijke, interessante en nuttige tweets van de afgelopen maand met u (van onszelf en andere twitteraars). Hieronder de oogst van maart.
 
Video of Dutch rescuer Tina Strobos describing courier duties for the underground in the Netherlands: http://ow.ly/9os4h
 
De eendaagse oorlog van Broome herdacht: Op 3 maart 1942 voerde Japan een aanval uit op Broome in Australië. Ond... http://bit.ly/An9hwL
 
"Het is een verhaal dat je bij de kladden grijpt." Jeroen Krabbé over "Auschwitz 13917". Leesfragment op: http://bit.ly/xuI2ts #wo2
 
Great Escape Fact No. 1: 130 tons of sand were dug out to make Harry. In new money, that's 132,086 kg! That's a lot of sandcastles...
 
Prijsvraag Dodenakkers.nl 'Kind van het Ereveld'. Win een boek op http://www.dodenakkers.nl
 
Weer privéfoto's Musserts gevonden http://bit.ly/GU34XI Film Paul Verhoeven uit 1969 over Mussert te zien op http://bit.ly/GU39ur
 
Stolpersteine Gestelsestraat 58 te Eindhoven: Lees het artikel op Oorlogsmusea.nl http://bit.ly/GUsq4q

 
"Nieuwe" overlijdensdatum ontdekt van Alfred Meinigke (Redactie WW2Awards.com)
Tot op heden werd in de literatuur en op internet vermeld dat Oberstleutnant, en als Major ontvanger van het Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes en het Deutsches Kreuz in Gold, Alfred Meinigke, overleed op 27 september 1943 in Sanko 2/327 Glebowka, Sovjet Unie. Uit de "Nachmeldung zur Tagesmeldung XIII. Armeekorps vom 28.09.1943", waarvan een scan in ons bezit is gekomen, is gebleken dat Alfred Meinigke overleed op 28 september 1943.
 

Nachmeldung zur Tagesmeldung XIII. Armeekorps, dd. 28 september 1943 (Bron: STIWOT Historisch Archief)

Alfred Meinigke werd geboren op 13 maart 1907 in Sangerhausen, Saksen. Hij diende onder andere als Kommandeur I. / Infanterie-Regiment 169 en Kommandeur I. / Grenadier-Regiment 188. Het document over zijn overlijden is door Günther Feisthauer, een Duitse medewerker van WW2Awards.com, "herontdekt" in archieven en een scan hiervan bevindt zich nu in het STIWOT Historisch Archief.


Recensie: Soldaten - over vechten, doden en sterven (Kevin Prenger)
“Op de tweede dag van de inval in Polen moest ik een station in Posen bombarderen”, zo vertelde een Duitse piloot aan een luitenant van de verkenningseenheid van de Luftwaffe. “Acht van de zestien bommen vielen midden in de stad, zo op de huizen. Daar was ik niet blij mee. Op de derde dag deed het me niks meer en op de vierde dag begon ik het leuk te vinden. Het was ons pleziertje voor het ontbijt om soldaten in hun eentje op te jagen door de velden met onze machinegeweren. We schoten ze een paar keer in het kruis en lieten ze daarna liggen.” Het is een willekeurige dialoog uit het boek “Soldaten” van historicus en politicoloog Sönke Neitzel (1968) en de sociaal psycholoog Harold Welzer (1958), allebei Duitse hoogleraren.
 
Het gesprek tussen de twee luchtmachtmensen vond plaats in april 1940 in een geallieerd krijgsgevangenenkamp. Het werd afgeluisterd en opgetekend, een praktijk die zowel de Britten als de Amerikanen gedurende de hele oorlog toepasten om aan nuttige informatie te komen over de vijand. De gespreksrapporten zijn bewaard gebleven: vijftigduizend pagina’s in het Britse nationale archief en nog eens het dubbele in de Verenigde Staten. Neitzel ontdekte het materiaal in 2001 en “werd als het ware de oorlog binnengezogen”. Gefascineerd door de openheid waarmee de soldaten spraken over vechten, doden en sterven, besloot hij uitgebreid onderzoek te doen naar het materiaal. Dat deed hij samen met Welzer van wie in 2009 het boek “Daders” verscheen over hoe heel gewone mensen massamoordenaars werden.
 

 
Het boek begint met een beschrijving van het referentiekader van het Derde Rijk en de oorlog. De schrijvers willen duidelijk maken dat de lezer de afgeluisterde gesprekken niet moet beoordelen vanuit hedendaags perspectief. Gewoonten, regels en normen, die samen het referentiekader vormen, waren in het Derde Rijk en tijdens de oorlog anders dan nu. Het zou tegenwoordig als misdadig bestempeld worden wanneer iemand vertelt over hoeveel lol hij beleeft aan het bombarderen van burgerdoelen, maar tijdens de Tweede Wereldoorlog was dit niet afwijkend, want het hoorde bij de praktijk van alledag. Zouden we tegenwoordig horen over de discriminatie van Joden dan zouden we daar met veel afkeuring over spreken, maar in nazi-Duitsland vond vrijwel niemand dit bijzonder.
 
Hoe alledaags het doden van mensen was voor Duitse soldaten wordt duidelijk uit de dialogen die worden geciteerd in het boek. Een piloot van een bommenwerper sprak over hoe hij een kindertransport “naar de kelder [heeft] gejaagd”, wat hem “veel voldoening” gaf. In plaats van verontwaardiging te uiten over het lot van de kinderen op dit schip, vroeg zijn gesprekspartner hem naar het tonnage van het schip. De eerder genoemde gevechtspiloot vertelde hoe hij met zijn eskader in Polen aanvallen uitvoerde op burgercolonnes, waarbij ze “de paarden door de lucht [zagen] vliegen.” Zijn gespreksgenoot was geschokt. “Jakkes, paarden, Nee toch zeker?” riep hij uit. “Die paarden speten me wel”, zo antwoordde de piloot, “maar die mensen niet.”
 

 
Verslag STIWOT Reizen Excursie "Februaristaking" (Redactie STIWOT Reizen)
Op zaterdag 25 februari 2012 organiseerde STIWOT Reizen een excursie die in het teken stond van de Februaristaking in Amsterdam. Voorafgaand aan de officiële herdenking die ’s-middags plaats zou vinden bezochten we een aantal locaties die centraal stonden in de aanloop naar deze staking in 1941. Aansluitend bezochten we de plechtigheid waarbij enkele hoogwaardigheidsbekleders en andere organisaties kransen legden bij de monument ‘De Dokwerker’.

We verzamelden ons ‘s-ochtends in het NZH Koffiehuis voor het Centraal Station van Amsterdam. Na een kop koffie begonnen we onze wandeling in de richting van de Noordermarkt, via de volgens Het Parool mooiste gracht van Amsterdam, de Brouwersgracht. Aangekomen op de markt baanden we ons een weg door de marktkraampjes om de plaquette te zien die herinnerd aan de plek waar op maandag 24 februari 1941 een oproep werd gedaan door leden van de Communistische Partij. Uit onvrede over de manier waarop de Joodse medemens in de stad werd behandelt werd opgeroepen tot een staking. Eén dag later werd inderdaad in grote delen van de stad het werk neergelegd...
 

 
"Spoor naar Woeste Hoeve" onthult zoektocht naar vermiste piloot (Redactie Go2War2.nl)
"Spoor naar Woeste Hoeve" zo luidt de titel van het boek van journalist Richard Schuurman, dat in februari verschenen is bij Uitgeverij Verloren. Het vertelt het verhaal over de lange en moeizame zoektocht naar de Poolse oorlogsvlieger Czeslaw Oberdak en zijn tragische executie bij Woeste Hoeve op 8 maart 1945.

De 23-jarige Pool Czeslaw Oberdak was na de Tweede Wereldoorlog voor zijn familie 46 jaar zoek. Met een vage aanwijzing dat hij in mei 1944 in Nederland bij Zwolle een noodlanding had gemaakt, ging Oberdaks zuster Ludmila Kaczmarska in 1991 actief op zoek. Richard Schuurman werd gegrepen door haar hulpkreet en beet zich vast in de zaak.
 

De Poolse piloot Czeslaw Oberdak in 1942

Het spoor leidde al snel naar Woeste Hoeve, waar op 8 maart 1945 117 mannen door de Duitse bezetter werden geëxecuteerd uit wraak voor de aanslag anderhalve dag eerder op de hoogste SS-generaal in Nederland, Obergruppenführer Hanns Rauter. Schuurman vermoedde dat Oberdak wel eens één van de twee mannen kon zijn, die na deze slachtpartij als ‘Onbekende Nederlander’ op Ereveld Loenen waren begraven. Ondanks sterke aanwijzingen ‘op papier’ werd het definitieve bewijs pas eind 2008 geleverd. Pas toen stelden de Nationale Recherche en de Gravendienst van de Koninklijke Landmacht dankzij DNA-onderzoek vast dat één van de onbekenden inderdaad Oberdak was.

‘Spoor naar Woeste Hoeve’ vertelt het verhaal over de piloot Oberdak en zijn missies voor het Poolse 306-squadron van de RAF, waarbij zijn laatste missie naar Halberstadt zeer gedetailleerd wordt weergegeven. Het volgt hem na zijn noodlanding bij Dalmsholte op 30 mei 1944 als onderduiker op negen adressen in Nederland en beschrijft hoe Oberdak in december dat jaar in de bossen bij Hoenderloo bij toeval door de Duitsers wordt gearresteerd, ter dood veroordeeld en als Todeskandidat geselecteerd voor het vuurpeloton bij Woeste Hoeve. Het vertelt over de moeizame zoektocht van zijn zuster, die na 1991 ook Schuurmans zoektocht werd.

Tegelijk reconstrueert het boek uitvoerig de gebeurtenissen bij Woeste Hoeve. Hiervoor bestudeerde Schuurman tal van processen-verbaal en documenten van betrokken ooggetuigen en Duitsers. Het resultaat is een reeks details over de aanslag op Rauter en de represailles, die niet eerder zijn verteld. Details over de Groep Gosens die op Rauter schoot, over de rol van de Binnenlandse Strijdkrachten maar ook over het besluit tot de represailles. Ook wordt duidelijk waarom maar één Duitser in de cel heeft gezeten voor de grootste massa-executie die de bezetter in ons land heeft gepleegd.

‘Spoor naar Woeste Hoeve – De zoektocht naar de geëxecuteerde piloot Czeslaw Oberdak’, door Richard Schuurman, Uitgeverij Verloren, circa 360 pagina’s, prijs circa 25 euro. ISBN 978-90-9704-250-9.

 
Verhoor Hans Frank op Go2War2.nl (Redactie Go2War2.nl)
Elke maand citeren we in de STIWOT-nieuwsbrief een passage uit een verhoor van het Internationale Militaire Tribunaal in Neurenberg. Dit keer hebben we een passage geselecteerd uit het verhoor van Hans Frank, nazi-jurist en gouverneur-generaal in het Generalgouvernement in Polen. Ter sprake komen onder andere zijn ervaringen met de concentratiekampen, zijn aanstelling in Polen en zijn kijk op de oorlog.
 
Dr. SEIDL: U hebt eerder gezegd dat u in 1933 en 1934 Justizminister in Beieren was?
FRANK: Ja.
Dr. SEIDL: Had u in die hoedanigheid de gelegenheid uw mening te uiten over de kwestie van de concentratiekampen en wat waren de omstandigheden?
FRANK: Ik hoorde dat het concentratiekamp Dachau werd opgericht in verband met een rapport dat ik van de Staatsanwaltschaft in München kreeg vanwege de moord op de Münchener advocaat Dr. Strauss. De Staatsanwaltschaft beklaagde zich er bij mij over, nadat ik hen bevel had gegeven de moord te onderzoeken, dat de SS hen de toegang tot kamp Dachau had geweigerd. Daarop liet ik Rijksgouverneur Generaal von Epp een vergadering bijeen roepen waar ik de dossiers betreffende deze moord overlegde en wees op de onwettigheid van een dergelijke actie door de SS en stelde dat ik er mij tot dus verre niet van bewust was dat er in het Reich van dat principe was afgeweken. Daarna bleef ik tegen deze methode protesteren bij Dr. Gurtner, de Reichsjustizminister en toen ook Staatsanwalt. Ik wees hem erop dat dit het begin betekende van een ontwikkeling die het rechtssysteem op een alarmerende manier bedreigde.
Op verzoek van Heinrich Himmler greep Hitler in deze kwestie persoonlijk in en hij gebruikte zijn macht om elk juridisch proces de kop in te drukken. Er werd bevel gegeven dat het proces moest worden gestaakt. Ik diende mijn ontslag als Justizminister in maar dat werd niet aanvaard.
Dr. SEIDL: Wanneer werd u Gouverneur-generaal van de bezette gebieden in Polen en waar was u toen u van die benoeming hoorde?
FRANK: Op 24 augustus 1939 moest ik mij als reserve-officier bij mijn regiment in Potsdam melden. Ik was druk bezig mijn compagnie te trainen en op 17 september, het kan ook 16 september zijn geweest, trof ik mijn laatste voorbereidingen om naar het front te gaan toen er een telefoontje kwam uit de speciale trein van de Führer en ik bevel kreeg mij direct bij de Führer te melden.
De volgende dag reisde ik naar Opper-Silezië waar destijds de speciale trein van de Führer stond en in een heel kort gesprek dat nog geen tien minuten duurde gaf hij mij de taak, zoals hij het noemde, de functie van civiel gouverneur voor de bezette gebieden in Polen over te nemen.
Destijds stonden alle bezette gebieden in Polen onder bestuurlijke leiding van een militaire commandant, Generaal von Rundstedt. Tegen eind september werd ik toegevoegd aan de staf van Von Rundstedt als Hoofd Administratie en mijn taak bestond uit administratief werk binnen de Militärverwaltung. In korte tijd bleek echter dat deze methode niet werkte en toen de Poolse gebieden werden gesplitst in een gedeelte dat in het Reich werd opgenomen en een gedeelte dat toen het Generaal-gouvernement werd, werd ik met ingang van 26 oktober benoemd tot Gouverneur-generaal.
Dr. SEIDL: U hebt de diverse functies genoemd die gedurende een aantal jaren hebt bekleed. Ik vraag u nu: hebt u in enige functie die u binnen de Partei of de Staat bekleedde een belangrijke rol gespeeld bij de politieke gebeurtenissen van de afgelopen 20 jaar?
FRANK: Op mijn eigen terrein deed ik alles dat mogelijk kan worden verwacht van een man die in de grootheid van zijn volk geloofd, en die vervuld is van fanatisme voor de grootheid van zijn land, ten einde de overwinning van Adolf Hitler en de Nationaalsocialistische beweging tot stand te brengen.
Ik heb nooit deelgenomen aan verreikende politieke beslissingen omdat ik nooit heb behoord tot de kring naaste vertrouwelingen van Adolf Hitler, noch ben ik door Adolf Hitler ooit geraadpleegd over algemeen politieke kwesties, noch heb ik ooit deelgenomen aan conferenties over dat soort kwesties. Het bewijs hiervoor is dat ik in de periode tussen 1933 en 1945 slechts zes keer door Hitler persoonlijk ben ontvangen om verslag uit te brengen over mijn activiteiten.
Dr. SEIDL: Welk aandeel had u in de wetgeving in het Reich?
FRANK: Dat heb ik u al verteld en ik hoef daar verder geen antwoord op te geven.
Dr. SEIDL: Hebt u als Reichsminister of in enig andere staats- of partijfunctie deze oorlog gewild of hebt u een oorlog gewild ondanks gesloten overeenkomsten?
FRANK: Oorlog is niet iets dat iemand wenst. Oorlog is vreselijk. We hebben het overleefd; we wilden die oorlog niet. We wilden een groot Duitsland en het herstel van vrede en welvaart, gezondheid en geluk voor ons volk. Het was mijn droom, en waarschijnlijk de droom van ieder van ons om met vreedzame middelen een herziening van het Verdrag van Versailles tot stand te brengen, waarin in dat zelfde verdrag was voorzien. Maar net als in de wereld van de verdragen, ook tussen landen, is het alleen de sterkste waar naar wordt geluisterd; Duitsland moest eerst sterk worden voordat we konden onderhandelen. Zo zag ik de ontwikkeling als geheel: de versterking van het Reich, herstel van haar onafhankelijkheid op alle gebieden en met deze middelen ons bevrijden van de ondragelijke last die ons volk was opgelegd. Ik was daarom gelukkig toen Adolf Hitler, in een prachtige klim naar de macht die zijn weerga in de geschiedenis van de mensheid niet kent, er tegen het einde van 1938 in slaagde de meeste van deze doelen te verwezenlijken; ik was net zo ongelukkig toen ik mij in 1939, tot mijn ontzetting er steeds meer van bewust werd dat Adolf Hitler van die koers bleek af te wijken en andere methoden volgde.
 


STIWOT Nieuwsbrief

12de jaargang, 3e editie
  maart 2012



De schrijvers in deze Nieuwsbrief zijn onafhankelijk en niet gebonden aan enig politiek denkbeeld of groepering. Grote interesse in de Tweede Wereldoorlog en de behoefte om er iets mee te doen hebben geresulteerd in dit continue project op vrijwillige basis.

Indien u ideeën, vragen of opmerkingen heeft verzoeken wij u om contact op te nemen met STIWOT.