Overzicht:

- Een nieuwe Oorlogsmusea.nl!
- De actualiteit van de Tweede Wereldoorlog
- Boeken- en filmnieuws
- STIWOT PR in het land
- Zomerrondleidingen in het voormalig SS-concentratiekamp Vught
- Nieuw museum in Colleville sur Mer
- Tweede Wereldoorlog in het theater
- Verhoor Hans Frank op Go2War2.nl



Een nieuwe Oorlogsmusea.nl! (Redactie Oorlogsmusea.nl)

Afgelopen zaterdag is de nieuwste versie van Oorlogsmusea.nl gelanceerd. Na maanden van voorbereidingen is de website nu eindelijk toegankelijk voor het grote publiek. De website is compleet vernieuwd en heeft veel extra functies gekregen. Naast de mogelijkheden voor het plannen van eigen battlefieldtours, is er een uitgebreide zoekmachine, een overzicht van de bezienswaardigheden in een bepaalde omgeving en betere grafische navigatie.

Ruim 7 jaar geleden werd Oorlogsmusea.nl opgericht en kende het een select aantal landen dat behandeld werd. Gedurende de tijd werden er steeds meer landen toegevoegd en nam het aantal bezienswaardigheden sterk toe. Op dit moment bevat Oorlogsmusea.nl ongeveer 5.500 bezienswaardigheden verspreid over alle Europese en Noord-Afrikaanse landen en sinds kort ook de Verenigde Staten. Uiteraard zijn deze landen nog lang niet compleet en er zullen dan ook met enige regelmaat nieuwe bezienswaardigheden worden toegevoegd.

Kortom, heeft u plannen om binnenkort iets te bezoeken dat aan de Tweede Wereldoorlog is gerelateerd, kijk dan op Oorlogsmusea.nl voor de mogelijkheden!



De actualiteit van de Tweede Wereldoorlog (Auke de Vlieger)
Op 9 juni werd bekend dat de Sovjetonderzeeboot S-2 was gevonden ten oosten van het eilandje Märket, tussen de Finse Aland-eilanden en Zweden in. De boot, waar al tien jaar naar werd gezocht, werd gevonden door zes Zweedse en Finse duikers. "Het wrak is in drieën gebroken. Het achterste en middelste deel zijn aanwezig, maar het voorste deel ontbreekt," aldus Marten Zetterstrom, een van de duikers. De S-2 was tijdens de Winteroorlog tussen de Sovjet-Unie en Finland tot zinken gebracht en was het enige Sovjetmarinevaartuig dat tijdens de Winteroorlog verloren ging. Hieronder een korte geschiedenis van de S-2.

De bouw aan de onderzeeër, toen nog met de naam ‘N-2’, begon op 31 december 1934 bij de Baltische Fabriek in Leningrad. Het was de tweede boot van de S-klasse, een scheepsklasse die het resultaat was van militaire samenwerking tussen Duitsland en de Sovjet-Unie aan het begin van de jaren ’30. De tewaterlating van de N-2 volgde eind 1935 en de boot werd op 11 september 1936 in dienst gesteld. Ze maakte deel uit van de 13e Afdeling van de 1e Onderzeebootbrigade van de Baltische Vloot en had als thuisbasis Kronstadt. In 1937 werd de onderzeeër hernoemd tot ‘S-2’.


Aan de vooravond van de Winteroorlog, in oktober 1939, werd de 13e Onderzeebootafdeling overgeplaatst naar het Estse Tallinn. Van 30 november tot 6 december maakte de S-2 haar eerste gevechtsvaart onder commando van luitenant ter zee der 1e klasse Ivan Moroz. De boot voer naar het Zweedse Oostzee-eiland Gotland “ter observatie van de Zweedse vloot en mogelijke vijandelijkheden van Geallieerde schepen”. Zoals verwacht werd er behalve Duitse transportschepen niets waargenomen. Op 6 december keerde de S-2 terug naar de Letse havenstad Liepaja, waar wat onderhoud werd uitgevoerd.

Op 1 januari 1940 begon de S-2 aan haar tweede en laatste gevechtmissie, ditmaal onder bevel van luitenant-ter-zee der 2e klasse oudste categorie Ivan Sokolov. Ook de afdelingscommandant, luitenant ter zee der 1e klasse Gavriil Tutyshkin, en een andere stafofficier ging mee. In de avond van 2 januari werden de Aland-eilanden bereikt. Op 3 januari om 04:20 uur kwam het laatste bericht van de S-2, waarin ze bevestigde de Straat van Sedra Kvarken binnen te varen, binnen op de basis. Daarna werd er niets meer van de boot vernomen. Alle 50 opvarenden waren omgekomen: 10 officieren, 6 onderofficieren en 34 manschappen. Jarenlang werd aangenomen dat de onderzeeboot op 3 januari op een mijn was gevaren die midden december door de Finse mijnenlegger Louhi in de Straat van Sedra Kvarken ten oosten van het eilandje Märket was gelegd. Of de S-2 inderdaad op een mijn is gevaren blijft onzeker, maar de locatie van het wrak is nu in ieder geval bevestigd.



Boeken- en filmnieuws (Redactie Go2War2.nl)

Na de stortvloed aan boeken in de maand mei besteden we dit keer aandacht aan slechts twee boeken. Het zijn allebei geen bekende titels van beroemde auteurs, maar juist daarom brengen we ze graag voor het voetlicht.

In 2008 en 2009 maakte Ronald Jansen, historicus en fotograaf, een fotoreportage van de verblijfplaatsen van Anne Frank. Hij bezocht haar woonadressen in Frankfurt am Main, Aken, het Merwedeplein in Amsterdam, haar onderduikadres Het Achterhuis in Amsterdam en de concentratiekampen Westerbork, Auschwitz-Birkenau en Bergen-Belsen waar zij gevangen heeft gezeten. Deze fotoreportage werd in juni ter gelegenheid van de 80ste verjaardag van Anne Frank uitgebracht in boekvorm in samenwerking met Unibook.com. De titel is “Anne Frank, Een herdenkingstocht in actuele beelden”.
De foto’s zijn in het boek voorzien van een korte toelichting die de link met Anne Frank weergeeft. De actuele foto’s zijn een belangrijke aanvulling op de vele oude foto’s van Anne Frank en laten de sporen van haar verblijfplaatsen in het (stedelijke) landschap zien. De lezer kan zijn eigen route uitstippelen langs de plekken die aan Anne Frank herinneren.
De schrijver hoopt dat zijn fotoboek de lezer en kijker inspireert om zich verder te verdiepen in de Holocaust en de geschiedenis van Anne Frank en dat het een bijdrage levert aan de onderlinge verdraagzaamheid tussen verschillende mensen en culturen. Ook hoopt hij dat zijn fotoboek een bijdrage levert aan het behoud van het culturele erfgoed dat aan Anne Frank herinnert.
Het boek is te bestellen op de website van Unibook.com. Daar kunt u ook enkele pagina’s uit het boek bekijken.

Recent uitgebracht is ook het boek “Tante Bettina vertelt” van schrijfster Michal M. Bergen. De uitgever is Mi’akeev in Hoofddorp. Het is een novelle over een Surinaams Creools-Joodse vrouw die als één van de eersten reeds voor de Tweede Wereldoorlog naar Amsterdam kwam. De strijd in Suriname in haar familie, de afstamming van slaven en de weggedrukte Joodse identiteit komen daarin aan de orde. Maar ook haar heldhaftige optreden tijdens de oorlog, waar ze, doordat haar Joodse achtergrond niet werd onderkend, verzetswerk deed en onderduikers in haar huis opnam. Totdat zij verraden, gevangen genomen en gedeporteerd werd. Op wonderbaarlijke wijze overleefde ze ook die verschrikking.
Het verhaal wordt verteld vanuit het gezichtspunt van een eigenzinnige nicht (de ik-figuur), die na de oorlog bij haar komt inwonen en met wie een diepe wrijving ontstaat, welke vele jaren later tot uitbarsting komt.
In dit op ware feiten gebaseerde boek over haar tante verwerkt de schrijfster ook gegevens uit haar eigen leven. Meer informatie is te vinden op haar website michalbergen.nl.



STIWOT PR in het land (Lars van Lier)

Dat we niet altijd met een grote stand door het land trekken en bij mega evenementen onze info kraam inrichten bewees onze aanweizgheid in de Cammeleur tijdens de Dongense veteranendag op 26 juni in Brabant.

In de zaal bevindt zich een gemengd gezelschap van oude en jonge veteranen en op deze dag kon ik vanwege mijn militaire achtergrond en bijdrage aan een vredesmissie in Egypte in 1989 een dubbelpresentatie geven. Het scholenproject is daarin ook divers, de ene keer gaat het over D-Day en de landing in Normandie, de andere keer gaat het over de eigen missie.


En ook deze keer in de Cammeleur ontving ik een uitnodiging om eens een presentatie te komen geven. Complimenten waren er vanuit de politiek en de burgemeester wilde vooral een bezoek aan Normandie eens goed voorbereiden via de STIWOT sites. Ook een kleinschalige aanpak kent zijn charmes en er volgen vaak nuttige contacten uit.

Op wat grotere schaal waren we actief in Leopoldsburg op 28 juni tijdens de Open deur dagen van de Belgische krijgsmacht. Er was voor ons een grote legertent met inrichting georganiseerd dankzij de waardevolle contacten van Gerd van der Auwera die ook in 2008 een belangrijke bijdrage aan de STIWOT promotie leverde. Deze keer waren ook de dames goed vertegenwoordigd aan de STIWOT kraam, waarover in een volgende nieuwsbrief uiteraard meer.

Voor het weekend van 19 en 20 september 2009 zijn er uitnodigingen ontvangen voor deelname met STIWOT PR tent bij een Airborne evenement vanuit de gemeente Ede en vanuit het museum Bevrijdende vleugels in Best. Dus als je een leuk evenement wilt bijwonen in een leuke sfeer en daarbij STIWOT nog even kunt helpen bij een kraam (een dagdeel is natuurlijk ook best) laat het dan even weten.

Weet u nog een evenement waar STIWOT niet mag ontbreken tip mij dan op : lars@stiwot.nl



Zomerrondleidingen in voormalig SS-concentratiekamp Vught (Redactie Nieuwsbrief)
In juli en augustus organiseert Nationaal Monument Kamp Vught elke zondag rondleidingen over het voormalig SS-terrein in Vught. In de authentieke gebouwen, waarin tijdens de Tweede Wereldoorlog de SS-bewakers waren gehuisvest, is nu de Koninklijke Landmacht gevestigd. Normaal gesproken is dit deel van de Lunettenlaan niet toegankelijk voor het publiek. De speciale rondleiding wordt om 12.00 en om 14.00 uur aangeboden. Vanwege het beperkt aantal deelnemers is het noodzakelijk om te reserveren. Dit kan telefonisch via (073) 6566764 en de website. Deelname kost € 4,00/€2,50 (10 t/m12 jaar) en biedt tevens toegang tot het nabij gelegen Geniemuseum (inclusief koffie/thee/chocolademelk aldaar). Het Geniemuseum is in de zomer extra geopend van 12.00 tot 17.00 uur.

De rondleiding voert onder meer langs de voormalige Kommandantur (het hoofdgebouw van het kamp), de paardenstallen en de rietgedekte villa van de kampcommandant. Bezoekers kunnen vanaf het balkon van de Kommandantur uitkijken over de appelplaats. De rondleiding eindigt bij de vroegere kampkeuken waarin tegenwoordig het Geniemuseum is gehuisvest (Lunettenlaan 201). Dit museum is een bezoek waard voor iedereen die in de geschiedenis van de Nederland, de krijgsmacht en techniek is geïnteresseerd.

Vanaf de zomervakantie - 25 juli t/m 5 september – biedt het herinneringscentrum van maandag t/m zaterdag om 14.00 uur een rondleiding aan voor individuele bezoekers. Deze rondleiding geeft een beeld van het leven in het concentratiekamp Vught. Hiervoor is reserveren niet mogelijk; de kaartjes worden verkocht op de dag van de rondleiding. Deelname aan de rondleiding Vught kost € 2,50/ € 1,50 (10 t/m 12). De entree tot het herinneringscentrum is vrij. Sinds 7 mei is de expositie ‘Er is een weg naar de vrijheid: de Lunettenlaan nu’ te zien. Vijf fotografen verbeelden hierin de invulling van het terrein van voormalig Kamp Vught, naar aanleiding van de 65-jarige bevrijding van zuid-Nederland. Op veler verzoek is NM Kamp in juli en augustus ook op maandag geopend van 12.00 tot 17.00 uur.



Nieuw museum in Colleville sur Mer (Wilco Vermeer)

In Colleville sur Mer is enige weken geleden een nieuw museum geopend dat een heel ander beeld van Normandië in historisch opzicht geeft. Waar tot voor kort vooral de landingen en de bevrijding het verhaal beheersten, was auteur Helmut Konrad von Keusgen al met zijn boeken begonnen de andere kant van het verhaal te tonen. De kant van de Duitse soldaten die in Normandië de geallieerde storm over zich heen kregen. Door Von Keusgen werd het verhaal bekend van de Duitse militair Hein Severloh die met de uitvoering van zijn plicht op Omaha Beach vele slachtoffers maakte.
Zijn boeken over bijvoorbeeld de gebeurtenissen en historie van de Duitse stelling WN 62 en over Omaha Beach bleken een uitstekende aanvulling op de vele boeken en verhalen die er al waren over de Geallieerde landingen in Normandië.

Na ruim drie jaar onderzoek heeft Von Keusgen in Colleville sur Mer een informatiecentrum annex museum geopend waarin men een beeld wil scheppen van de Duitse soldaten die, veelal dienstplichtig en gedwongen, in Normandië hun werk deden. Met hulp van vele foto's, teksten, enige objecten en veel getuigenverhalen wordt ons een zeer interessant verhaal geschetst. Het verhaal dat ook gebeurde. Oftewel de andere kant van dat al bekende verhaal.


Het centrum, dat zeer interessant en zeker het bezoeken waard is, is gevestigd in de Ferme du Chemineau, in het centrum van Colleville sur Mer. Het is gevestigd in hetzelfde gebouw waarin vanaf oktober 1943 de Kommandeur van het 3. / Grenadier-Regiment 726 / 716.Infanterie-Division zich bevond. Het was deze eenheid die belast was met de bemensing van de Wiederstandsnesten 59, 60, 61, 62, 63 en 64, die het de Amerikanen op Omaha Beach zo lastig hebben gemaakt.

Toen Kees Jan en ik het centrum op 6 juni 2009 bezochten, werden we met veel enthousiasme verwelkomd. Onze gastvrouwe Karin Röhrs gaf ons een interessante introductie over het centrum en de omgeving. Hoewel niet groot, is het vooral een leerzaam centrum. Veel informatie en foto's geven een zeer uitgebreid beeld weer. Zeker een bezoekje waard mocht u in de buurt zijn.

Het "Von Keusgen InfoCenter Omaha Beach", een historisch onderwerp op een even historische locatie. U vindt het in de Ferme du Chemineau, Le Bourg, Colleville sur Mer, internet:
- http://www.von-keusgen-info-center.com



Tweede Wereldoorlog in het theater (Sebastiaan Vonk)
De kaartverkoop voor het nieuwe theaterseizoen is inmiddels begonnen, maar wat is er aan Tweede Wereldoorlog gerelateerde voorstellingen te zien? Een klein voorproefje op het komend theaterseizoen in de STIWOT nieuwsbrief.

Adolf
In de STIWOT nieuwsbrief van maart 2009 vertelden wij u al over de voorstelling Adolf, die gespeeld wordt door de Britse acteur Pip Utton. Adolf speelt zich af in de bunker van de Führer, als de oorlog bijna ten einde is. Adolf Hitler kijkt terug op de oorlog. Dan schakelt de voorstelling plotseling om naar het heden. Pip Utton maakt dan een vergelijking tussen nu en de tijd dat Nazi’s aan de macht waren. Hebben we wel van die periode geleerd?
Ook komend seizoen zal deze show in enkele Nederlandse theaters te zien zijn. Wanneer de complete speellijst bekend is, zal deze te zien zijn op de website de producent.

‘Allo ‘Allo
Wie kent deze populaire Britste TV serie niet? De komedie over Café René werd in 96 landen uitgezonden. De serie speelde zich af in een Frans dorpje, waar café-eigenaar René Artois woont. Tijdens de Tweede Wereldoorlog probeert hij zijn hoofd boven water te houden, maar belandt in de meest ongemakkelijke situaties. Hij heeft een affaire met zijn serveersters Yvette en Maria, die hij geheim probeert te houden voor zijn vals zingende vrouw Edith. Daarnaast zit hij in het verzet, waarvan hij van verzetleidster Michelle regelmatig opdrachten van krijgt. Dit moet hij geheim houden voor de Duitsers, die regelmatig in zijn café vertoeven.
Deze wereldwijd bekende serie zal dit theaterseizoen langs de Nederlandse theaters gaan. Met Alfred van den Heuvel als René Artois en Esther Roord als Madame Edith. Voor meer informatie over deze Nederlandse theaterversie, zie de website.

Anoniem
Anoniem is een bewerking van Een vrouw in Berlijn, dagboekaantekeningen die een onbekende jonge Duitse vrouw maakte aan het eind van de Tweede Wereldoorlog. Zij vertelt daarin over de ontberingen die zij onderging in het Berlijn van 1945. Slechts levensdrift hield haar overeind. De Russische regisseuse Nataliya Golofastova bewerkte de dagboeken tot een indringend verhaal in beeld en geluid.
Deze voorstelling is onder andere te zien in het Chassé Theater in Breda, de Rotterdamse Schouwburg, Stadsschouwburg Utrecht en de Stadsschouwburg in Groningen.

Ciske de Rat
De musical Ciske de Rat, over het Amsterdamse straatschoffie, zal ook komend seizoen nog in het theater te zien zijn. In de musical zijn de verhaallijnen van de jonge Ciske de Rat en Cis de man, de volwassen Ciske, door elkaar heen geworven. Nederland mobiliseert en Cis de Man wordt gestationeerd bij de Grebbeberg, waar hij zich ook bevindt als de oorlog uitbreekt.
Ciske de Rat de musical is de komende maanden te zien in het Fortis Circustheater in Scheveningen. Voor meer informatie, zie de website.

Je Anne
Eind oktober en begin november speelt in het Fakkeltheater in Antwerpen de musical Je Anne over het joodse meisjes Anne Frank. Tijdens de oorlog was zij ondergedoken in het Achterhuis en hield toen een dagboek bij. Na de oorlog werd dit dagboek gepubliceerd en is door vele miljoen mensen gelezen.
In de musical Je Anne staat het dagboek van Anne Frank centraal. Voor meer informatie over deze musical, zie de website.



Verhoor Hans Frank op Go2War2.nl (Redactie Go2War2.nl)
Elke maand citeren we in de STIWOT-nieuwsbrief een passage uit een verhoor van het Internationale Militaire Tribunaal in Neurenberg. Dit keer hebben we een passage geselecteerd uit het verhoor van Hans Frank, de Duitse gouverneur-generaal in het Generalgouvernement in Polen. Ter sprake komt onder meer zijn rol bij de uitroeiing van de Joden en zijn verantwoordelijkheid voor kunstroof.

Dr. SEIDL: Hebt u ooit deelgenomen aan het uitroeien van Joden?
FRANK: Ik zeg ja en de reden waarom ik ja zeg is omdat nu ik de afgelopen vijf maanden van dit proces heb meegemaakt en in het bijzonder na het aanhoren van de getuigenis van getuige Höss, laat mijn geweten mij niet toe dat ik de verantwoordelijkheid uitsluitend afschuif op deze lagere mensen. Ik heb nooit een vernietigingskamp voor Joden opgezet of het bestaan van dergelijke kampen gesteund; maar wanneer Adolf Hitler persoonlijk zijn volk met die vreselijke verantwoordelijkheid heeft opgezadeld dan is dat ook mijn verantwoordelijkheid want we hebben jarenlang het Jodendom bestreden; we hebben ons uitgeleefd in de meest vreselijke uitspraken – mijn eigen dagboek is daarvan getuige. Daarom is het niet meer dan mijn plicht om in dit verband uw vraag met ja te beantwoorden. Duizend jaren zullen verstrijken en dan nog zal deze schuld van Duitsland niet zijn uitgewist.
Dr. SEIDL: Beklaagde, wat was uw beleid voor het recruteren van arbeiders voor het Reich toen u Gouverneur-generaal was?
FRANK: Wat zegt u?
Dr. SEIDL: Welk beleid volgde u voor het recruteren van arbeiders voor het Reich in uw hoedanigheid als Gouverneur-generaal?
FRANK: Dat beleid is vastgelegd in mijn decreten. Ik twijfel er niet aan of die worden door de Aanklager tegen mij gebruikt en denk dat ik tijd kan besparen door die vraag later, met toestemming van het Tribunaal te beantwoorden.
Dr. SEIDL: Beklaagde, gaf Hitler u instructies hoe u uw bestuur moest uitoefenen als Gouverneur-generaal?
FRANK: Gedurende de eerste tien minuten tijdens die ontvangst in zijn speciale trein gaf Hitler mij opdracht ervoor te zorgen dat dit gebied, dat grondig verwoest was – alle bruggen waren opgeblazen, de spoorwegen functioneerden niet langer en de bevolking verkeerde in een complete chaos – weer enigszins op orde gebracht moest worden en dat ik ervoor moest zorgen dat dit gebied een bijdrage zou kunnen leveren aan de verbetering van de uitzonderlijk slechte economische situatie en oorlogssituatie van het Duitse Reich.
Dr. SEIDL: Steunde Adolf Hitler u bij uw werk als Gouverneur-generaal?
FRANK: Al mijn klachten, alles wat ik aan hem rapporteerde werd helaas door hem in de prullenbak gegooid. Ik heb niet voor niets 14 keer mijn ontslag ingediend. Ik heb niet voor niets geprobeerd mij als officier bij mijn dappere troepen te voegen. In zijn hart had hij altijd iets tegen advocaten en dat was een van de ernstigste tekortkomingen van deze uitzonderlijke grote man. Hij wilde niet formeel de verantwoording aanvaarden en dat gold helaas ook voor zijn beleid, zoals ik nu heb ontdekt. Iedere advocaat was voor hem een storende factor die hem tegenwerkte. Ik kan daarom alleen maar zeggen dat hij door zijn onvoorwaardelijke steun aan de doelen van Himmler en Bormann, hij permanent iedere poging in gevaar bracht een regeringsvorm te vinden die de Duitse naam waardig was.
Dr. SEIDL: Welke departementen in het Reich gaven u instructie betreffende het bestuur over het Generaal-gouvernement?
FRANK: Om de behandeling te versnellen zou ik willen voorstellen dat getuige Buhler de hele lijst opnoemt.
Dr. SEIDL: Hebt u ooit kunstvoorwerpen gestolen?
FRANK: Een beschuldiging die mij zeer in mijn privéleven raakt is dat ik mij verrijkt zou hebben met de kunstschatten van het land dat aan mij werd toevertrouwd. Ik heb geen schilderijen verzameld en ik heb tijdens de oorlog geen tijd gevonden mij kunstschatten toe te eigenen. Ik heb ervoor gezorgd dat alle kunstschatten in het land dat aan mij was toevertrouwd officieel werden geregistreerd en heb dat officiële register laten opnemen in een document dat wijd verspreid werd en bovendien heb ik erop toegezien dat al die kunstschatten tot aan het einde in het land bleven. Ondanks dat werden er kunstschatten uit het Generaal-gouvernement weggehaald. Een deel werd weggehaald voordat mijn bestuur gevestigd was. De ervaring leert dat men pas kan spreken van verantwoordelijkheid voor een bestuur enige tijd nadat het in werking is getreden, namelijk wanneer dat bestuur vanaf de grond is opgebouwd. Ik ben er dus zeker van dat vanaf het uitbreken van de oorlog op 1 september 1939 tot aan dat moment, ongeveer eind 1939 in zeer grote mate kunstschatten werden gestolen hetzij als oorlogsbuit, hetzij onder een ander voorwendsel. Tijdens het registreren van die kunstschatten gaf Adolf Hitler bevel dat het Veit Stoss altaar uit de St. Mariakerk in Krakau weggehaald moest worden en naar het Reich overgebracht. Tot dat doel kwam in september 1939 Majoor Liebel met een groep SS’ers uit Neurenberg naar Krakau en haalde het altaar weg. Een derde voorbeeld was het weghalen uit Lvov van de etsen van Dürer door een speciale afgezant voordat mijn bestuur daar was gevestigd. In 1944, kort voor de ineenstorting werden er kunstschatten voor opslag naar het Reich overgebracht. In kasteel Seichau in Silezië bevond zich een verzameling kunstschatten die daar voor dit doel door professor Kneisl was heengebracht. Een laatste groep kunstschatten werd door mij persoonlijk aan de Amerikanen overgedragen.
Dr. SEIDL: Beklaagde, hebt u getto’s in het Generaal-gouvernement ingesteld, woonwijken voor Joden?
FRANK: Ik heb instructie gegeven voor het opzetten van Joodse wijken. Ik herinner me de datum niet. Wat betreft de redenen ervoor en de noodzaak, daarvoor zal ik de vragen van de Aanklager moeten beantwoorden.
Dr. SEIDL: Hebt u herkenningstekens voor de Joden ingevoerd?
FRANK: Ja.
Dr. SEIDL: Hebt u zelf dwangarbeid ingevoerd in het Generaal-gouvernement?
FRANK: Dwangarbeid en Arbeitsdienst werden door mij in een van mijn eerste decreten ingevoerd; maar het blijkt uit alle decreten en de bewoording duidelijk dat ik alleen een arbeidsdienst binnen het land in gedachten had voor het herstellen van de schade die door de oorlog was veroorzaakt en om werk te verrichten dat voor het land zelf noodzakelijk was, net zoals natuurlijk door de Arbeitsdienst in het Reich werd gedaan.
Dr. SEIDL: Hebt u, zoals door de Aanklager is beweerd, in het Generaal-gouvernement bibliotheken leeggeplunderd?
FRANK: Ik kan die vraag met een duidelijk nee beantwoorden. De grootste en meest waardevolle bibliotheek die we aantroffen, de Jagellon universiteitsbibliotheek in Krakau, die God zij dank niet werd verwoest, werd op mijn persoonlijk bevel naar een nieuw gebouw overgebracht en de hele collectie, inclusief de oudste documenten werden met uiterste zorg behandeld.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
STIWOT Nieuwsbrief
9e jaargang, 6e editie
juni 2009
 


De schrijvers in deze Nieuwsbrief zijn onafhankelijk en niet gebonden aan enig politiek denkbeeld of groepering. Grote interesse in de Tweede Wereldoorlog en de behoefte om er iets mee te doen hebben geresulteerd in dit continue project op vrijwillige basis.

Indien u ideeën, vragen of opmerkingen heeft verzoeken wij u om contact op te nemen met STIWOT.