Overzicht:

- STIWOT Meeting 2009
- Boekennieuws: Nederland tijdens de oorlog
- Reportages op STIWOTReizen.nl
- Nieuwe artikelen op Go2War2.nl
- Uitslag Miniquiz
- Verhoor Walter Funk op Go2War2.nl



STIWOT Meeting 2009 (Redactie Nieuwsbrief)
Zaterdag 28 november 2009 is het weer zover: de STIWOT Meeting! Deze keer in het totaal vernieuwde 'Museum Bevrijdende Vleugels' te Best met wederom een interessant programma:

11:30: Opening meeting door de voorzitter van STIWOT.

12:00: Lezing door Jan Verstraaten.
Jan Verstraaten zal vertellen over de ervaringen van zijn vader Ton Verstraaten die als krijgsgevangene in kampen in Indië en Japan heeft vastgezeten. Tijdens zijn gevangenschap hield hij een gedetailleerd verslag bij. Dit verslag is door Jan Verstraaten en zijn broer Peter Verstraaten gebundeld in het boek: 'Ooggetuige! Krijgsgevangen in Indië en Japan (1942-1945)' en zal op de meeting verkrijgbaar zijn.

12:45: Een kleine pauze

13:15: Lezing door Overste Jaap Jansen.
Overste Jansen zal vertellen over operatie Amherst, de luchtlandingsactie van zo’n zevenhonderd Franse parachutisten. In die nacht van 7 op 8 april 1945 werden zij boven Drenthe afgeworpen, om achter de Duitse linies verwarring te stichten en zo de geallieerde opmars te vergemakkelijken. Overste Jaap Jansen vertaalde het boek van de Franse oud-officier en parachutist Roger Flamand, die in Drenthe meevocht, naar het Nederlands.

15:30: Afsluiting van de meeting, uitreiking van de prijzen.

Tijdens de meeting zullen er verschillende stands aanwezig zijn. Zo zijn er verschillende projecten van STIWOT vertegenwoordigd, zullen er verkopers van militaria en boeken aanwezig zijn en een aantal organisaties die zich bezig houden met de Tweede Wereldoorlog zoals:
- Documentatiegroep 40-45;
- Oorlogsgravenstichting;
- Poppy Books.
 
Ook zal zal het museum Bevrijdende Vleugels na aanmelding tegen gereduceerd tarief te bezoeken zijn. De STIWOT meeting en de lezingen zijn geheel gratis! Aanmelden kan via onderstaande link:
- Aanmeldingsformulier STIWOT Meeting 2009


Boekennieuws: Nederland tijdens de oorlog (Redactie Go2War2.nl)
Nu de dagen korter worden en het weer alsmaar guurder, is de tijd weer aangebroken om lekker op de bank de donkere avonden door te komen met een goed boek. Daarom hebben we voor u een drietal boekentips. Allemaal boeken die te maken hebben met Nederland tijdens de oorlog. Van de eerste twee genoemde boeken kunt u binnenkort een recensie verwachten op Go2war2.nl.

 
Allereerst De Oorlog van Ad van Liempt, uitgebracht door uitgeverij Balans. Het boek hoort bij de gelijknamige negendelige NPS-documentaireserie die vanaf zondag 25 oktober op tv te zien is. De tragedie van de Jodenvervolging is een centraal thema in De Oorlog. Maar ook andere drama’s worden belicht: het bombardement op Rotterdam, de vernietigende strijd in Zeeland en rond Arnhem, de Hongerwinter, de massale tewerkstelling van meer dan een half miljoen Nederlandse mannen in Duitsland en de slopende internering van Nederlanders in de Japanse kampen.
De hoofdrol spelers komen in dit boek in een helder licht te staan. Hitler natuurlijk, maar ook de rijkscommissaris in Nederland Seyss-Inquart en de Indonesische nationalistenleider Soekarno. Bovendien is er aandacht voor een groot aantal minder bekende personen. Veelvuldig wordt geciteerd uit dagboeken en andere egodocumenten.
Ad van Liempt (1949) was o.a. hoofdredacteur van Nova en oprichter/eindredacteur van het geschiedenisprogramma Andere Tijden. Hij is thans chef van de afdeling geschiedenis van de NPS. Hij schreef het scenario en deed de eindredactie van de tv-serie De Oorlog. In 2002 publiceerde hij Kopgeld, het onthullende en schokkende boek over de activiteiten van Amsterdamse jodenjagers in 1943.
 
Het tweede boek is Jeanne de Leugenaarster van Bart van Valkenburg, verslaggever van Het Parool. Dit door uitgeverij Nieuw Amsterdam uitgegeven boek gaat over Adriana Valkenburg. Ze was in alle opzichten een femme fatale: mannen vielen bij bosjes voor haar, en daar heeft ze haar leven lang behendig misbruik van gemaakt.
Rond 1920 vestigde ze zich in Amsterdam als prostituee en hoerenmadam. In de decadente jaren twintig en de crisisjaren dertig groeide Valkenburg uit tot een van de kopstukken van de Amsterdamse onderwereld, waar zij, vanwege haar extreme onbetrouwbaarheid, de bijnaam ‘Jeanne de Leugenaarster’ kreeg. Bij de politie stond ze te boek als ‘het gevaarlijkste wijf’ van Amsterdam.
Jeanne Valkenburg was geen antisemiet; ze had ruim tien jaar een relatie met de Joodse zakenman Jacob Acohen. Nadat Acohen in de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers was gedeporteerd en vermoord, werd ze niettemin tipgeefster van het beruchte bureau Joodsche Zaken, dat op Joodse onderduikers jaagde. Met de Duitse chef van Joodsche Zaken, Otto Kempin, kreeg ze zelfs een verhouding.
Door Valkenburgs toedoen zijn tientallen Joden in vernietigingskampen vermoord. In de officiële geschiedschrijving komt ze echter niet voor. Na de oorlog kwam ze in één cel te zitten met Ans van Dijk en Betje Wery: de drie grootste landverraadsters bijeen op een paar vierkante meter. Valkenburg werd ter dood veroordeeld, maar de doodstraf werd gegratieerd in levenslang; na haar vrijlating in 1960 verstopte ze zich in Putte op de Nederlands-Belgische grens.
 
Het derde en laatste boek dat we noemen, gaat over een niet minder duister figuur. De titel van dit door uitgeverij Waanders gepubliceerde boek is De schrik van Gouda. Jan Kompagnie, medewerker van het Nationaal Archief, is de schrijver. Zijn boek gaat over het optreden van SD’er Han Balvert in Midden-Holland.
De Nederlander Han Balvert is drie maanden als SD’er in vooral Gouda actief geweest. Hij trad echter niet alleen in die stad op maar ook in Woerden, Waddinxveen, Ouderkerk aan den IJssel en Bodegraven. Velen vreesden hem als de ‘Schrik van Gouda’. Dat kwam door zijn uiterst gewelddadig optreden in dienst van de Duitse bezetter en zijn aandeel in de dood van zes personen. Maar wat deed Balvert nu werkelijk en waarvoor was hij precies verantwoordelijk? En waartoe werd hij veroordeeld, wanneer kwam hij vrij? In dit boek antwoorden op de vele vragen rondom de ‘Schrik van Gouda’.


Reportages op STIWOTReizen.nl (Redactie Nieuwsbrief)
In en rond het weekend van 19 en 20 september werd in de omgeving Arnhem-Nijmegen operatie Market Garden herdacht. Een maand later, in oktober, werd het begin van de Slag om de Schelde herdacht. Beide veldslagen vonden 65 jaar geleden plaats.
 
STIWOT-medewerker Sebastiaan Vonk woonde herdenkingen bij in Arnhem, Oosterbeek en op de Ginkelse Hei. Speciaal voor STIWOT stelde hij van al deze herdenkingen indrukwekkende fotoreportages samen.

 
Op 2 november 2009 werd in het Polderhuis te Westkapelle het project “Memories to Share” gepresenteerd. Doel van het project is het verzamelen en vastleggen van Walcherse oorlogsherinneringen, van zowel burgers als militairen. Het is een samenwerking tussen het Royal Marines Museum, het Imperial War Museum en het dijk- en oorlogsmuseum Polderhuis in Westkapelle. STIWOT-medewerkerster Mia van den Berg was erbij en stelde een reportage samen.
 
Zowel de reportages van Sebastiaan als die van Mia zijn te vinden op de reportagepagina op StiwotReizen.nl. Bezoekt u zelf ook wel eens herdenking en lijkt het u leuk daarvan een soortgelijke fotoreportage samen te stellen? Stuur dan een e-mail aan redactie@go2war2.nl. Uw bijdrage is van harte welkom.


Nieuwe artikelen op Go2war2.nl (Redactie Go2War2.nl)
Vaste bezoekers van de site zal het niet ontgaan zijn dat we sinds september een biografie van Dwight Eisenhower online hebben staan. Eisenhower heeft veel lof, maar ook veel kritiek gekregen naar aanleiding van zijn functioneren als geallieerd opperbevelhebber tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op de Amerikaanse bevolking maakte hij veel indruk, terwijl zijn ondergeschikten in Europa de nodige twijfels over hem hadden. Zijn taak was ook geen eenvoudige. Hij moest tegelijkertijd de voortgang van de strijd plannen en bewaken, het thuisfront tevreden houden over de oorlogsvorderingen en de juiste manier van samenwerken vinden voor zijn generaals. Vooral dit laatste bleek een zware taak voor “Ike”, die veel energie stak in het in stand houden van het Anglo-Amerikaans bondgenootschap. Na de oorlog zou Eisenhower de 34e president van de Verenigde Staten worden.
 
Korter geleden verscheen ook een artikel over de geallieerde landing op Utah Beach tijdens operatie Overlord. Het is het laatste artikel in een serie over de landingen op de vijf stranden (Utah, Omaha, Gold Juno en Sword). Utah Beach was het meest westelijke landingsstrand. Voor de bevoorrading van de gelande troepen was het noodzakelijk dat de geallieerden binnen afzienbare tijd een diepwaterhaven in handen zouden krijgen. Aan de voet van het schiereiland Cotentin lag zo’n haven, Cherbourg. Vandaar dat er in het Overlord-plan een landing op Utah Beach werd gepland. De soldaten van de Amerikaanse 4th ‘Ivy’ Infantry Division waren gekozen om het strand aan te vallen. De divisie had nog geen gevechtservaring opgedaan in de Tweede Wereldoorlog. Hierdoor was Utah Beach het enige strand dat werd aangevallen door een eenheid zonder ervaring. General-Major Raymond Barton was de bevelhebber van deze divisie.
 
In oktober werd er ook een artikel online geplaatst over Rudolf Vrba, één van de vijf Joden waarvan bekend is dat ze ontsnapten uit Auschwitz. Zijn doel was niet alleen persoonlijke vrijheid; hij wilde ook de wereld waarschuwen voor de massamoord die hier plaatsvond. Tot zijn grote teleurstelling leek niemand klaar voor een boodschap als de zijne. Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd in het tijdschrift Wereld in Oorlog. Binnenkort kunt u ook een artikel over Karl Plagge verwachten. Als commandant van een Wehrmacht-eenheid die zich in Vilnius bezighield met de reparatie van legervoertuigen nam majoor Karl Plagge meer dan 1.000 Joden in bescherming. Dankzij hem overleefden ongeveer 200 van hen de oorlog. In 2005 werd hij daarvoor postuum geëerd door het Israëlische Yad Vashem Holocaustinstituut. Majoor Plagge staat nu, net als Oskar Schindler, bekend als ‘Rechtvaardige onder de Volkeren’. Ook dit artikel verscheen eerder in Wereld in Oorlog.


Uitslag miniquiz (Redactie Nieuwsbrief)
In de vorige nieuwsbrief vroegen we u naar de naam van de commandant van de Russische onderzeeboot die de Wilhelm Gustloff tot zinken bracht. Het juiste antwoord is: Alexander Marinesko. Onder alle goede inzendingen hebben we dhr. Poldervaart uitgeloot als de winnaar. De DVD Triumph und Tragödie der Wilhelm Gustloff wordt spoedig aan hem toegestuurd.
 
In deze nieuwsbrief helaas geen miniquiz, maar op Go2war2.nl kunt u nog tot en met maandag 30 november 2009 meedoen aan de 26ste Go2war2.nl-quiz. U maakt kans op een boekenpakket, beschikbaar gesteld door het Liberty Park te Overloon. Dit pakket bevat de volgende twee boeken: Rückmarsch! The German retreat from Normandy van Jean-Paul Pallud en The US Infantryman in World War II (Part I) - Pacific Area of Operations 1941-45 van Osprey Publishing (totale winkelwaarde 80,90 euro). Veel succes!


Verhoor Walter Funk op Go2War2.nl (Redactie Go2War2.nl)
Elke maand citeren we in de STIWOT-nieuwsbrief een passage uit een verhoor van het Internationaal Militair Tribunaal in Neurenberg. Dit keer hebben we (opnieuw) een passage geselecteerd uit het verhoor van Walter Funk, de minister van Economische Zaken van 1937 tot 1945 en president van de Rijksbank van 1939 tot 1945. Ter sprake komen de waardevolle goederen en de gouden tanden van Joden die vanuit de vernietigingskampen werden overgebracht naar de Reichsbank. Funk ontkent hiervan geweten te hebben. Dit verhoor vond plaats op 5 en 6 juni 1946.
 
Mr. DODD: […] Was het de gewoonte dat gouden tanden naar de Reichsbank werden gebracht?
FUNK: Nee.
Mr. DODD: Maar die kreeg u van de SS, niet waar?
FUNK: Dat weet ik niet.
Mr. DODD: Dat weet u niet?
Goed dan; Edelachtbare, met uw welnemen, we hebben een korte film en ik denk dat we die voor de schorsing kunnen vertonen en ik zou hem aan beklaagde willen laten zien voordat ik hem verder ondervraag over deze goudkwestie bij de Reichsbank. Het is een film die is opgenomen door Geallieerde troepen toen ze de Reichsbank binnen kwamen en daarop zijn gouden tanden en kronen in de kluizen te zien.
FUNK: Daar weet ik niets van
[…]
Mr. DODD: […] U had bij de Reichsbank normaal gesproken niet de gewoonte om juwelen, monocles, horloges, sigarettenkokers, parels, diamanten, gouden kronen en bruggen te accepteren, niet waar? Accepteerde u normaal gesproken dat materiaal als deposito bij uw bank?
FUNK: Nee, er kon naar mijn mening geen sprake van zijn dat de bank het recht had dat te doen want deze zaken werden verondersteld naar een heel andere plek gebracht te worden. Als ik goed ben ingelicht over de juridische kwestie moesten deze zaken worden afgeleverd bij het Rijksbureau voor Edele Metalen en niet bij de Reichsbank. Diamanten, juwelen en edelstenen waren geen zaken voor de Reichsbank omdat die geen verkooppunt voor dat soort zaken was. En volgens mij, als de Reichsbank dat wel deed was het onwettig.
Mr. DODD: Dat is volkomen correct.
FUNK: Als dat gebeurde, beging de Reichsbank een overtreding. De Reichsbank was niet gerechtigd dat te doen.
Mr. DODD: En luidt uw verklaring dat wanneer het wel gebeurde, u daar niets van afwist?
FUNK: Nee.
Mr. DODD: U wist er niets van?
FUNK: Nee.
Mr. DODD: U was regelmatig in de kluizen van de Reichsbank, niet waar? In feite nam u bezoekers graag mee daar naar toe. Ik zeg u dat u zelf regelmatig in de kluizen van de Reichsbank was.
FUNK: Ja, dat was ik; waar de goudstaven werden bewaard.
Mr. DODD: Ik kom zo op die goudstaven terug. Ik wil alleen maar vaststellen dat u regelmatig in de kluizen was en uw antwoord luidt, zoals ik het heb begrepen, ja, dat u daar was.
FUNK: Het was de normale gang van zaken wanneer iemand ons bezocht, in het bijzonder buitenlandse bezoekers, om hen de ruimte te tonen waar het goud werd bewaard, wij lieten hen altijd de goudstaven zien en er was altijd het gebruikelijke grapje of men wel of niet zo’n staaf kon optillen. Maar ik heb daar nooit iets anders gezien dan goudstaven.
[…]
Mr. DODD: […] Toen u in de kluizen was, hebt u nooit iets gezien van de materialen die ik net heb genoemd – juwelen, sigarettenkokers, horloges en al die zaken?
FUNK: Nooit. Ik ben hoogstens maar vier of vijf keer in de kluizen geweest en dan alleen maar om dit interessante toneel aan bezoekers te laten zien.
Mr. DODD: Vanaf 1941 tot 1945 misschien maar vier of vijf keer?
FUNK: Dat neem ik aan. Het was niet vaker. Ik ging daar alleen met bezoekers heen, in het bijzonder met buitenlandse bezoekers.
Mr. DODD: Wilt u het Tribunaal vertellen dat u als hoofd van de Reichsbank nooit, om zo te zeggen een inspectie deed van de kluizen, nooit naar uw onderpand keek? Deed u nooit een inspectie voordat u een overzicht maakte van wat er voorhanden was? Zeker doet iedere verantwoordelijke bankier dat regelmatig, niet waar? Wat is uw antwoord?
FUNK: Nee, nooit.
[…]
Mr. DODD: […] Ik vroeg u gisteren, en ik vraag het u vandaag weer, hebt u er ooit van gehoord dat iemand zijn gouden tanden bij een bank in bewaring geeft? (Er komt geen antwoord.)
U hebt de film gezien en u hebt de gouden bruggen en kronen gezien, niet waar en de andere gebitselementen. Vast en zeker gaf nooit iemand dat in bewaring bij een bank, dat is toch zo?
FUNK: Wat de tanden betreft, dat is een speciaal geval. Waar die tanden vandaan kwamen weet ik niet. Dat is nooit aan mij gemeld en ik weet ook niet wat er met die tanden werd gedaan. Ik ben ervan overtuigd dat dergelijke artikelen, wanneer die bij de Reichsbank werden afgeleverd moesten worden overgedragen aan het Rijksbureau voor Edele Metalen want de Reichsbank was geen plek waar goud werd bewerkt. En ik weet ook niet of de Reichsbank de technische faciliteiten had om dit materiaal te bewerken. Daar weet ik niets van.
Mr. DODD: En de mensen gaven niet alleen geen gouden tanden in bewaring, maar ook geen brilmonturen zoals u die in de film hebt gezien?
FUNK: Dat klopt. Dat zijn natuurlijk geen normale deposito’s. Dat spreekt voor zich.
Mr. DODD: En u hebt gezien dat er sommige voorwerpen waren die duidelijk werden omgesmolten. Zowat de laatste scene in de film toont iets dat erop lijkt alsof het wordt omgesmolten, niet waar? Hebt u dat gezien?
Wilt u mij alstublieft antwoord geven, ja of nee. Hebt u dat gezien?
FUNK: Dat kan ik niet met zekerheid zeggen. Ik weet niet of het werd omgesmolten. Ik ben niet van die technische zaken op de hoogte. Om zeker te zijn, ik zie nu duidelijk wat mij tot nu toe niet bekend was; dat de Reichsbank het technische werk deed voor het omsmelten van gouden voorwerpen.
 
Lees het complete verhoor op Go2War2.nl




STIWOT Nieuwsbrief

9de jaargang, 10e editie
  oktober 2009












De schrijvers in deze Nieuwsbrief zijn onafhankelijk en niet gebonden aan enig politiek denkbeeld of groepering. Grote interesse in de Tweede Wereldoorlog en de behoefte om er iets mee te doen hebben geresulteerd in dit continue project op vrijwillige basis.

Indien u ideeën, vragen of opmerkingen heeft verzoeken wij u om contact op te nemen met STIWOT.