Overzicht:

- STIWOT Reizen Battlefield Tours voorjaar 2009
- Go2War2.nl zoekt Pacific-kenners
- Opmerkelijk
- Uitnodiging Davidsfonds Halle
- Interview met de leider van de opstand in Sobibor
- Historisch genootschap Civiele en Militaire Collaboratie 1940-1945
- Voorproefje...
- 25e STIWOT Quiz
- Tweede Wereldoorlog in het theater
- Boeken- en filmnieuws
- Doe mee aan onderzoek naar Liberation Route
- Uitgelezen
- Verhoor Hjalmar Schacht op Go2War2.nl



STIWOT Reizen Battlefield Tours voorjaar 2009 (Redactie STIWOT Reizen)
Het is een winter lang stilgeweest rond STIWOT Reizen maar nu het voorjaar in aankomst is begint het ook bij ons weer te kriebelen. Van het afgelopen jaar had u van ons het verslag van de Battlefield Tour naar Bastogne nog tegoed. Dat hebben we dus eerst maar eens online gezet:
- STIWOT Battlefieldtour "Bastogne"

Na een dergelijke geslaagde afsluiting van het seizoen 2008 kon een vervolg natuurlijk niet uitblijven. Voor de eerste helft van 2009 bieden wij u dan ook twee Battlefield Tours aan!


STIWOT Reizen Battlefield Tour "Betuwestelling" - 25 april 2009
Als opening van het programma voor 2009 organiseert STIWOT Reizen op zaterdag 25 april 2009 een Battlefield Tour met de “Betuwestelling” als thema. Wanneer we het over Nederland in de Tweede Wereldoorlog hebben vallen al snel de woorden Grebbeberg en Market Garden. Wanneer je met echte specialisten op pad gaat zal echter al snel blijken dat er nog heel wat andere interessante plekken in Nederland te bezichtigen zijn. Voor deze Battlefield Tour maken we gebruik van de expertise van Stichting De Greb waarmee wij ook al eens een Battlefield Tour op de Grebbeberg organiseerden.


De gevechten om de Betuwestelling waren niet zo heftig als die op de Grebbeberg maar toch kregen de manschappen verschillende Duitse aanvallen te verduren. Ochten en Opheusen werden aangevallen en de voorposten bij Ochten vielen. Ook een Duits flottielje op de Neder-Rijn werd onder vuur genomen waarbij 2 Duitse schepen tot zinken gebracht werden. Toen op de avond van 13 mei het bevel tot terugtrekken werd gegeven was de hoofdweerstandslijn nog intact. De manschappen hadden stand gehouden.

* In verband met de te reserveren touringcar dienen wij op 11 april 2009 uitsluitsel te geven over het plaatsvinden van deze Battlefield Tour. Wees er dus snel bij wanneer u wilt deelnemen!

Spreekt deze Battlefield Tour u wel aan? Breng dan snel een bezoek aan onze website voor meer informatie en de mogelijkheid tot inschrijven: STIWOT Reizen Battlefield Tour "Betuwestelling" 2009


STIWOT Reizen Battlefield Tour "Hürtgenwald" - 20 en 21 juni 2009

In 2008 organiseerde STIWOT Reizen met de Battlefield Tour naar Bastogne haar eerste buitenlandse reis voor een grote groep. Dit jaar zullen wij deze jonge traditie voortzetten met een tweedaagse Battlefield Tour naar het Hürtgenwald. Trek dus de wandelschoenen aan en neem een rugzak mee want we trekken op 20 en 21 juni het natuurschoon van de Eifel in!
 


De slag om het Hürtgenwald vond plaats tussen september 1944 en februari 1945 en heeft qua belangstelling altijd in de schaduw gestaan van het Ardennenoffensief. Toch is er met een goede gids nog heel veel interessants te zien in de groene driehoek tussen Düren, Aachen en Monschau. En die goede gids hebben we in de persoon van Ron van Rijt zeker weten gevonden. Bovendien zullen we wanneer zijn gezondheid het toelaat optrekken met de Duitse veteraan Fritz Tillmanns om zijn bijzondere verhaal te horen.

* In verband met de te reserveren touringcar en hotelkamers dienen wij op 2 mei 2009 uitsluitsel te geven over het plaatsvinden van deze Battlefield Tour. Wees er dus snel bij wanneer u wilt deelnemen!

Spreekt deze Battlefield Tour u wel aan? Breng dan snel een bezoek aan onze website voor meer informatie en de mogelijkheid tot inschrijven: STIWOT Reizen Battlefield Tour "Hürtgenwald" 2009



Go2War2.nl zoekt Pacific-kenners (Redactie Go2War2.nl)

Na de succesvolle miniserie “Band of Brothers” werken Steven Spielberg en Tom Hanks nu aan een 10-delige miniserie over de oorlog in de Pacific. Naar verwachting wordt de miniserie "The Pacific" eind 2009 voor het eerst uitgezonden. Wij verwachten een toename in de interesse in dit strijdtoneel en willen daar als redactie van Go2War2.nl heel graag op inspringen. Op dit moment is de strijd in de Pacific namelijk tot onze spijt nog een ondergeschoven onderwerp op onze website. Om daar verandering in aan te brengen zijn wij op zoek naar vrijwilligers die graag willen schrijven over dit strijdtoneel en alles wat daarmee samenhangt.

De aanval op Pearl Harbor, de slag om Guadalcanal, Okinawa en de Javazee , de Japanse en geallieerde bevelhebbers en de atoomaanvallen op Hiroshima en Nagasaki zijn slechts enkele van de onderwerpen die wij heel graag beschreven zouden zien. Objectiviteit, een degelijke bronvermelding en een goed leesbaar en correct taalgebruik zijn belangrijke eisen die wij stellen aan de artikelen. Een beginnende auteur wordt, indien nodig, begeleid door een ervaren auteur.

Om te kunnen beoordelen of iemand geschikt is als auteur verlangen we bij aanmelding een proefartikel. Het onderwerp wordt in overleg bepaald. Wil je meer informatie of meteen aan de slag? Stuur dan een mailtje naar: kevin@go2war2.nl.



Opmerkelijk (Egbert van de Schootbrugge
)
Onderstaand verhaal speelt zich af, enkele uren nadat de eerste Amerikaanse parachutisten geland waren in Sicilië. Deze luchtlanding vond plaats in de nacht van 9 op 10 juli 1943, enkele uren na middernacht.

Net voor zonsopgang, nadat hij geland was in de Britse zone, hoorde soldaat Elmo Bell (Compagnie C, 505th Parachute Infanterie Regiment) een paratrooper om hulp smeken: “Ik draaide mijn geweer om in de richting van het geluid, en liep er heen. Ik liep regelrecht naar de persoon toe en deze bleek in mijn eigen peloton te zitten. Het was een Italiaanse jongen met de naam (Soldaat) Michael A. Scambelluri. Scambelluri was volledig bij zijn bewustzijn en erg helder. Hij vertelde in detail hoe hij na zijn sprong middenin een Italiaans garnizoen landde en gevangen genomen werd voordat hij zich van zijn parachute kon ontdoen. Zijn overweldigers namen hem mee naar de garnizoencommandant die hem begon te ondervragen. Tijdens het verhoor begon Mike in het Italiaans te antwoordden. Mike was geboren in Italië, maar kwam in Amerika wonen toen hij nog maar een klein kind was. De garnizoencommandant was woest toen hij erachter kwam dat Scambelluri van oorsprong een Italiaan was. Hij beschuldigde hem ervan dat hij een verrader van zijn eigen vaderland was en gaf bevel aan de twee soldaten die hem binnenbrachten om hem mee te nemen naar de binnenplaats en hem daar dood te schieten en te begraven. De twee soldaten namen hem mee naar buiten en zetten hem tegen een muur. Vervolgens schoot één van hen een Beretta .32 kaliber in zijn maagstreek leeg. Scambelluri stortte tegen de muur in elkaar. De twee Italiaanse soldaten namen zijn handgranaten af en gingen aan de achterkant van de muur staan en gooiden de handgranaten over de muur naar hem toe. Één van de granaten rolde tussen zijn benen en ontplofte. Terwijl Mike uitlegde wat er gebeurd was, zag ik de aard van zijn verwondingen, de kogelgaten in zijn buik en de rest. Ik diende hem morfine toe. Ik realiseerde me op dat moment niet dat Scambelluri zichzelf al een spuit morfine toegediend had en bijna geen pijn voelde. Dat was de reden dat hij bij bewustzijn was en alles tot in detail kon vertellen.”

Tegen die tijd voegden vier of vijf andere paratroopers zich bij Bell, zij hadden zich schuil gehouden in een paar bosjes verderop. Samen maakten ze van een stuk parachute en twee palen een draagbaar. Ze droegen Scambelluri, terwijl het dag werd, terug naar een olijfgaard. Terwijl hij bij Scambelluri bleef om hem te verzorgen, zag Bell een klein groepje mannen aankomen: “Twee paratroopers kwamen aan met een Italiaanse krijgsgevangene en vroegen Scambelluri of hij deze gezien had toen hij gevangen genomen was. Scambelluri herkende hem als een van de twee die hem mee naar buiten genomen en neergeschoten hadden. Hij vertelde dat deze man degene was die hem in zijn maag geschoten had. De twee para’s namen de Italiaanse soldaat mee, lieten hem zijn eigen graf graven, schoten hem dood en begroeven hem. Ongeveer een half uur later, kwamen anderen met een tweede gevangene. Scambelluri herkende hem als de tweede persoon, waarna ze vroegen of deze hem wat aangedaan had. Scambelluri wist het niet zeker en zei: ‘Hij schoot niet met het geweer.’ Hij wist niet wie de granaten gegooid had, maar deze gevangene was sowieso niet bij de kwestie betrokken totdat er granaten gegooid werden. De para’s vroegen: “Deed hij dan iets om de ander te stoppen?” Scambelluri antwoordde: “Nee, dat niet.” De para’s namen de gevangene mee en schoten ook hem dood.”

Bell vervolgd zijn verhaal: “Vervolgens dekten we hem af met een stuk parachute om hem te beschermen tegen de vliegen. Scambelluri ging met zijn hand naar beneden en greep een handvol, naar het leek, hamburgervlees en gooide het naast zich neer. Het werd me duidelijk dat hij geen kans had het te overleven als hij niet gauw medische zorg kreeg. De enige medische zorg die ik kon bedenken was op het landingsstrand.”


Monument met links onderin de naam “Michael A. Scambelluri”. Dit monument is te vinden aan de weg richting Vincini, Sicilië

Bell slaagde erin Scambelluri te evacueren naar een Brits hospitaalschip. Een paar dagen later werd het schip beschoten en geraakt door een Duits vliegtuig, waarna het zonk. Scambelluri wist op miraculeuze wijze te ontsnappen en werd overgebracht naar een ziekenhuis in Tripoli. De legerkrant “The Stars and Stripes” kreeg lucht van zijn verhaal en benoemde Scambelluri tot “Iron Mike” (vert: IJzeren Mike).

Ondanks de medische verzorging overleed ‘Iron Mike’ enkele maanden later. Door de wonden had zijn spijsverteringssysteem ernstige en onherstelbare schade opgelopen. Iron Mike verloor langzaam maar zeker gewicht en viel af van ruim 80 kilo naar slechts 40 kilo op het moment dat hij overleed. Zijn dood zorgde voor grote krantenkoppen in onder andere “The Stars and Stripes”: “Iron Mike Dies”.

Het verhaal van Scambelluri in de legerkranten heeft bijgedragen aan de mythe van paratroopers in deze eerste dagen van oorlog op het vaste land van Europa. Hij werd een symbool onder de paratroopers. Zijn ervaringen, maar ook de daden van zijn kameraden, drukten destijds een stempel op het woord “Airborne”.



Uitnodiging Davidsfonds Halle (Redactie Nieuwsbrief)
Het Davidsfonds Halle nodigt u uit voor een lezing in het kader van de zevende "Nacht van de Geschiedenis". In samenwerking met de Kon. Geschied- en Oudheidkundige Kring en de stadsbibliotheek van Halle presenteert zij de lezing met ppt-presentatie “Greep naar de macht, Staf De Clercq” door licentiaat geschiedenis Gerd Van der Auwera. De lezing zal plaatsvinden op dinsdag 24 maart 2009 om 20.00 uur in de Raadzaal van het Stadhuis, Oudstrijdersplein 18, Halle.

De naam van Staf De Clercq is onlosmakelijk verbonden met het Vlaamsch Nationaal Verbonv en de collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog, een donkere bladzijde uit de geschiedenis van de Vlaamse beweging. Toch was hij meer dan dat: zijn hele politieke leven stond in het teken van de strijd tegen de gevestigde orde. Binnen de Frontpartij was hij één van de leidende figuren, wat het begin betekende van zijn politieke opmars. Ook de stichting van het VNV en de stap naar de collaboratie waren ingegeven door zijn drang naar de macht.

Toegang: leden Davidsfonds en Kon. Geschied- en Oudheidkundige Kring 2 Euro, niet-leden 3 Euro.



Interview met de leider van de opstand in Sobibor (Redactie Go2War2.nl)

Op Go2War2.nl verschenen onlangs twee interviews, allebei afgenomen door Sobibor-overlevende Thomas (Toivi) Blatt. Hij deed mee aan de opstand in het vernietigingskamp Sobibor en overleefde de oorlog. Na de oorlog schreef hij twee boeken over Sobibor. De twee personen die door hem geïnterviewd werden, verschillen als dag en nacht. De één is een SS’er, de ander de leider van de opstand. Hieronder weergegeven is een passage uit het interview met de leider van de opstand. Zijn naam is Alexander (Sasha) Aronowicz Pechersky. Het interview vond plaats in 1980 in de Sovjet-Unie.

Sobibor-overlevende Thomas Toivi Blatt (links) met Alexander (Sasha) Aronowicz Pechersky, de leider van de opstand in Sobibor, tijdens hun ontmoeting in Rostov, 1980.

Toivi: Je was de aanvoerder van de meest succesvolle gevangenenopstand tegen de nazi’s gedurende de Tweede Wereldoorlog. Veel mensen danken hun leven aan jou. Heb je ooit erkenning gekregen voor je daden?

Op dit moment stond hij op en liep naar de deur die naar het halletje leidde, trok die open, keek om zich heen en kwam terug zonder een woord te zeggen. Omdat ikzelf lange tijd onder het communistisch regime in Polen had geleefd, begreep ik zijn voorzichtigheid; ook al had hij me verteld dat zijn buurvrouw een bevriende arts was die al meer dan twintig jaar met hen het huishouden deelde.

Sasha: Ja, na de oorlog kreeg ik mijn waardering, fluisterde hij sarcastisch, ik werd voor jaren in de gevangenis geworpen. Ik werd als verrader veroordeeld, want ik had me aan de Duitsers overgegeven, ook al was ik gewond. Nadat mensen vanuit het buitenland navraag bleven doen werd ik uiteindelijk vrijgelaten, maar mijn broer die samen met me was opgepakt, overleed in een diabetisch coma in de gevangenis. Mij werd weer toegestaan om met jeugd te werken in culturele activiteiten op een laag niveau. Ik werd zelfs gevraagd om over mijn ervaringen te komen praten op scholen, maar voor wat betreft een erkenning of een medaille: zoiets is ondenkbaar voor een Jood.
Toivi: Sasha, wanneer historici over de geschiedenis van Sobibor schrijven, word jij aangehaald als de belangrijkste bron. Sobibor bestond slechts uit een klein contingent gevangenen en in de meeste gevallen kenden ze elkaar. In jouw geschriften ben ik onbekende namen tegengekomen van kapo’s en in dat verband: je noemt een commandant van Sobibor ‘Berg’ terwijl in werkelijkheid de naam van de commandant Reichleitner was. Is er een reden voor deze onduidelijkheid?

Sasha: Toen ik er eenmaal achter was gekomen wat het verschrikkelijke doel van het oord Sobibor was, was het eerste waardoor ik geobsedeerd werd een manier om eruit te komen, om het functioneren van deze machinerie tot stoppen te brengen. De namen van de gevangenen en van de functionarissen van Sobibor waren van secondair belang, en om de waarheid te spreken: behalve van mijn beste kameraden uit Minsk, herinnerde ik me geen enkele naam. Teneinde mijn memoires af te kunnen maken heb ik enkele fictieve namen opgeschreven. Maar dat verandert niets aan de waarheid omtrent Sobibor.

Toivi: Een laatste vraag. Voel je nog enige weerzin, voel je nog onrecht dat je is aangedaan door beide kanten? Zocht je naar wraakneming op de Duitsers toen je hen bestreed aan de zijde van de partizanen en met het Sovjet leger na Sobibor?

Sasha: Nee, ik heb geen wraak genomen. Ik vocht voor mijn vaderland als soldaat, niet als moordenaar.”

Lees het complete interview.



Historisch Genootschap Civiele en Militaire Collaboratie 1940-1945 (Redactie Nieuwsbrief)
Het genootschap is opgericht in 2004 als platform voor mensen die geïnteresseerd zijn in en zich bezighouden met de oorzaken, het verschijnsel en de gevolgen van civiele en militaire collaboratie in Nederland gedurende de periode van 1940 tot en met 1945. Inmiddels is het genootschap uitgegroeid tot een serieuze club mensen die elkaar waar mogelijk ondersteunen bij het verwerken en zoeken naar informatie. Inmiddels hebben enkele CMC-leden al een historische publicatie uitgebracht, anderen werken daar nog hard aan.

Doelstellingen
Het CMC 40-45 heeft de volgende doelstelling:
- Objectiviteit. Het genootschap streeft objectieve geschiedschrijving na;
- Kennisbundeling. Het CMC 40-45 streeft het bundelen van kennis na. Door het verenigen van kennisdragers en hun archieven vormt het genootschap de ultieme bron van informatie ten aanzien van het onderwerp civiele en militaire collaboratie 1940 – 1945;
- Kennisdeling. De leden worden gestimuleerd om onderling zoveel mogelijk kennis te delen of in ieder geval kenbaar te maken welke informatie bij het lid aanwezig is;
- Kennisborgen. Uitvoer van de voorgaande doelstellingen zorgt ervoor dat de kennis bij het genootschap in ruime zin geborgd wordt; de informatie is aanwezig en beschikbaar;
- Informatieverstrekking. Doordat de informatie aanwezig en beschikbaar is kan de informatie eventueel verstrekt worden aan derden. Het genootschap verstrekt uitsluitend informatie en medewerking wanneer de doelstellingen en de motieven van de aanvrager van bonafide en oprechte aard zijn.

Activiteiten
Het genootschap is op vier terreinen actief: informatie, communicatie, samenkomst en het Internet. De activiteiten worden geïnitieerd en gecoördineerd door het bestuur. De uitvoer ligt bij het bestuur en de leden. Momenteel zijn de volgende activiteiten vastgesteld:
- “De Koerier”. Dit bulletin is een periodiek informatieorgaan ten behoeve van de interne communicatie van het genootschap. Het bevat mededelingen, relevante informatie en boeiende artikelen met betrekking tot civiele en militaire collaboratie door Nederlanders;
- Internetactiviteit. Het genootschap profileert zich op het internet met een website en een forum exclusief voor CMC-leden. Een database met 'Nederlandse' Feldpostnummers is een voorbeeld van een gezamenlijk opgezet project. Deze database is middels de website voor eigen leden vrij toegankelijk;
- Samenkomst. Het bestuur streeft ernaar om minimaal twee maal per jaar een samenkomst te organiseren voor haar leden;
- Informatieverstrekking. Het genootschap verstrekt conform haar doelstellingen informatie aan derden.

Lidmaatschap
De kosten van een lidmaatschap bedragen € 10,- per jaar. Hiervoor krijgt men toegang tot het forum en de website. Daarnaast ontvangt ieder lid vier keer per jaar de digitale uitgave van het genootschap, genaamd “De Koerier”. Voorts wordt men uitgenodigd voor alle bijeenkomsten die door het genootschap worden georganiseerd.

Indien u geïnteresseerd ben in wat het CMC 40-45 voorstaat, nodigt het bestuur van het CMC 40-45 u van harte uit om haar website te bezoeken. Wellicht dat u eens verwelkomd kunt worden als genootschaplid. Indien u nog vragen heeft is men vanzelfsprekend ook graag bereid deze te beantwoorden.

Adres website:
www.cmc40-45.nl

E-mail:
info@cmc40-45.nl



Voorproefje... (Redactie Nieuwsbrief)

Van het Liberty Park in Overloon ontvingen wij de volgende afbeelding:



Een nieuwe tentoonstelling start met Duitse munitie op 4 april 2009.



25e STIWOT Quiz (Auke de Vlieger)

Op 1 april aanstaande wordt de 25e officiële STIWOT-Quiz online gezet. Het is dan ruim zeven jaar geleden dat de eerste STIWOT-Quiz in januari 2002 online werd gezet. Een mooi moment om even terug te kijken op de afgelopen jaren.

Al voordat STIWOT in januari 2002 werd opgericht en de officiële quiznummering werd ingevoerd werden er quizzen samengesteld. Deze quizzen, evenals de eerste drie officiële quizzen, werden gemaakt door verschillende STIWOT-sympathisanten. Van deze quizzen zijn de statistieken niet bekend omdat deze op een oudere versie van STIWOT.nl stonden. Wel is bekend dat 2 personen alle 20 vragen van Quiz 1 correct wisten te beantwoorden en 11 personen 19 vragen goed hadden. Quiz 3 werd als eerste op de geheel vernieuwde STIWOT-site geplaatst uit bestond uit 25 vragen. Vanaf Quiz 4 namen STIWOT’ters de organisatie in handen.

De quizzen worden samengesteld door een, twee of drie STIWOT’ers. Ruim van tevoren wordt er door iedere samensteller een aantal vragen bedacht. Omdat er veel belang wordt gehecht aan de kwaliteit van de quiz worden de vragen vervolgens ter controle naar de andere samengestellers gestuurd, samengevoegd en naar de quiz-eindredacteur gestuurd. Nadat een deelnemer zijn antwoorden heeft verzonden, krijgt hij gelijk een mailtje terug met de mededeling hoeveel vragen hij correct heeft beantwoord. Een aantal deelnemers aan Quiz 18 bleek helaas misbruik te maken van dit systeem door meerdere keren mee te spelen en zo uit te vinden wat de juiste antwoorden waren. Deze personen werden gediskwalificeerd en sindsdien krijgt men na inzending van de antwoorden alleen een mailtje terug met een bevestiging van de gegeven antwoorden. Deze kunnen na het aflopen van de quiz vergeleken worden met de juiste antwoorden, die op Go2War2 worden gepubliceerd. Door de quizsamenstellers wordt dan ook een winnaar uitgeloot. In sommige gevallen bleek de quiz vrij moeilijk te zijn, zoals bij Quiz 19, en werd de prijs verloot tussen twee deelnemers met 22 van de 25 vragen goed. Aan deze quiz deden ook slechts 49 personen mee. In andere gevallen, zoals bij Quiz 11, wisten maar liefst 17 van de 134 participanten alle vragen correct te beantwoorden.

Na Quiz 13 werd er vanwege de teruglopende deelnemersaantallen besloten de quiz niet meer eens per drie maanden, maar eens per vier maanden te organiseren. De deelnemersaantallen stegen helaas echter niet. Ook werd er nagedacht over manieren om de quiz aantrekkelijker te maken en zo de animo voor de quizzen weer wat aan te wakkeren. Dit resulteerde in de mogelijkheid foto- en geluidsvragen te implementeren in de quiz, waar sinds kort gebruik van wordt gemaakt. Met ingang van Quiz 17 werd de quiz van STIWOT.nl overgeplaatst naar Go2War2.nl, omdat het concept beter bij deze site paste dan bij de STIWOT-site, die meer een uithangbord van de stichting werd.

Voor de eerste twee quizzen in 2002 stelde De Lancier Modelbouw uit Gouda een waardebon van 25 euro beschikbaar. Daarna was Toys Unlimited jarenlang de sponsor van de quiz en leverde zij de prijs. Twaalf quizzen lang was dit een zeer gedetailleerde pop van een militair uit WO2 op schaal 1:6. Daarna was de prijs vier quizzen lang een schaalmodel van een Duitse Jagdpanther op schaal 1:32. Hierna stelde Toys Unlimited een keer de 3-DVD-box “Bombers of World War Two” en zes keer de 8-DVD-box “World War II” beschikbaar als prijs. Vanaf Quiz 24 nam het Liberty Park te Overloon het sponsorschap van de quiz op zich. Zij stellen momenteel voor iedere quiz een gevarieerd boekenpakket samen.

Hieronder een overzichtje met een aantal statistieken van de 25 quizzen. Het niveau van de quiz is in de loop der jaren gestegen, maar dit lijkt geen invloed te hebben op het aantal correct beantwoordde vragen.


Heeft u vragen of suggesties voor de quiz? Mailt u deze gerust naar quiz@go2war2.nl of plaats ze in het speciale feedbacktopic op het forum. Aan Quiz 24 kunt u nog deelnemen tot en met 31 maart 2009 en zo kans maken op het boekenpakket. Test uw kennis van WO2 aan de hand van 25 meerkeuzevragen. U vindt de quizpagina hier. Veel succes en plezier toegewenst!


Tweede Wereldoorlog in het theater (Sebastiaan Vonk)
“And again, and again and again. Blijf je boodschap herhalen het en het volk zal het gaan geloven.” De Tweede Wereldoorlog is bijna op zijn einde nu Russische troepen rond Berlijn staan. Adolf Hitler kijkt in de Führerbunker in Berlijn terug op de oorlog en neemt afscheid van zijn trouwe dienaren en vrienden. Op de achtergrond hoort men een klok tikken. De tijd dringt.

Pip Utton is een Britse acteur die sinds 1996 actief is. Met verscheidene shows reist hij de wereld rond. Een daarvan is "Adolf". Een door hem zelf geschreven stuk geregisseerd door Guy Masterson. "Adolf" werd voor het eerst in 1997 opgevoerd. Inmiddels is de show al enkele keren veranderd. Met "Adolf" heeft hij o.a. al in Engeland, Nederland, België, Duitsland, Australië gestaan.
In "Adolf" kruipt Pip Utton in de huid van Adolf Hitler, die tijdens de laatste dagen van de oorlog terugkijkt op de oorlog en afscheid neemt van enkele dierbaren. Hij vertelt hoe hij het volk achter zich heeft gekregen, geeft zijn mening over de Polen, schuift de schuld van de oorlog af op de Joden, zigeuners, homo’s, negers, maar één ding is zeker: de oorlog was niet zijn schuld. Met af en toe een stevige toespraak maakt hij dit duidelijk om daarna weer zijn haar goed te doen.

Plotseling schakelt Pip Utton over in de voorstelling om terug te keren naar het heden en speelt dan zichzelf en praat over de hedendaagse problemen. De vraag die dan naar voren komt is: hebben wij wel geleerd van de Nazi-periode?


De voorstelling "Adolf" met Pip Utton is dit seizoen alleen nog maar te zien op 18 maart in het City Theater in Middelburg en op 23 maart in Theater aan de Parade in Den Bosch. Meer informatie over deze voorstelling en andere voorstellingen van Pip Utton is te vinden op: www.pip-utton.com.


Boeken- en filmnieuws
(Redactie Go2War2.nl)
Afgelopen januari verscheen het boek “De bittere weg naar de vrijheid” van William I. Hitchcock bij Uitgeverij Prometheus. Het biedt een “nieuwe geschiedenis” van de bevrijding van Europa in 1945.
Amerikanen en Canadezen brengen kauwgom, chocola en sigaretten. De Duitsers capituleren op 8 mei in Berlijn en de Russen planten hun rode vlag op de ruïnes van het Derde Rijk. Zo kennen wij deze periode. Er zit echter een vergeten schaduwzijde aan dit glorieuze verhaal. Wat gebeurde er met de 11 miljoen krijgsgevangenen en dwangarbeiders die jaren hadden vastgezeten in Duitsland? Wat waren de bevrijders met Duitsland en zijn inwoners van plan? Waarom kwam de voedselhulp aan Nederland zo laat op gang?
Dit boek vertelt het andere verhaal van de bevrijding en geeft een gezicht aan hen die het slachtoffer werden van het geweld van de bevrijding. De vele verslagen van ooggetuigen en de soepele stijl van de auteur maken van dit boek een levendige en choquerende reis door bevrijd Europa.

Op 22 februari was het 65 jaar geleden dat Nijmegen getroffen werd door een Amerikaans bombardement. Het is één van de grootste rampen in Nederland in de twintigste eeuw. Bijna 800 doden, duizenden gewonden en honderden verwoeste gebouwen stonden op de trieste balans. De catastrofe luidde een rampzalig jaar in. Op 17 september startte operatie Market Garden en Nijmegen werd frontstad. Wederom vielen er honderden doden en verdwenen evenzoveel huizen van de aardbodem.
In het boek “Nijmegen ‘44”, in februari uitgegeven door Uitgeverij Van Tilt belicht historicus Joost Rosendaal de vele kanten van dit rampzalige oorlogsjaar en behandelt hij daarnaast de vraag hoe hieraan na de oorlog betekenis is gegeven. De ramp van 22 februari zou weggedrukt zijn. Was dit omdat een bevriende mogendheid bij vergissing de stad had verwoest? Was er een complot dat de ware toedracht moest verdoezelen?
Inmiddels is over het bombardement veel bekend geworden, maar tegelijkertijd zijn ook vertekende verhalen in omloop gekomen. Alle verwoesting en leed van 1944 worden samengebald in dat ene bombardement. De gewonde stad met een verwoest hart blijft zoeken naar een identiteit in het verleden.

Na De langste dagpubliceert STIWOT-partner Just Publishers deze maand ook een herdruk van De laatste slag van Cornelius Ryan.
De aanval op Berlijn begon op maandag 16 april 1945, om 04:00 uur. Eenentwintig dagen later eindigde de Tweede Wereldoorlog. Cornelius Ryan levert een staaltje van zijn vertelkunst en gevoel voor detail in het beschrijven van deze beslissende episode uit de Tweede Wereldoorlog. Ryan reconstrueert, in een mengeling van stoutmoedigheid en heroïek, glorie en tragedie de strijd die de Duitsers voerden tegen de oprukkende Amerikaanse en Russische legers.
Zijn boek over de val van Berlijn is een schokkende, maar ook fascinerende geschiedenis van een politiek, militair en menselijk drama. Ryan sprak met honderden ooggetuigen. Daarnaast las hij vele geallieerde, Duitse en ook Russische dagrapporten, oorlogsjournaals en andere officiële documenten. Hij geeft de strijd vanuit de wisselende perspectieven van de aanvallers en verdedigers weer. Ook is er aandacht voor zowel hoog- als laaggeplaatste militairen en komen ook de inwoners van Berlijn aan het woord.

Van STIWOT-partner Just Entertainment kunnen we in maart een heleboel interessante, nieuwe documentaires op DVD verwachten. Binnenkort kunt u op Go2War2.nl recensies verwachten van: “The War” en “Nuremberg, Nazi’s on Trial”. Hieronder vast een voorproefje.

“The War” is een Amerikaanse documentaireserie met een unieke invalshoek. Het verhaal van de Tweede Wereldoorlog wordt verteld aan de hand van persoonlijke herinneringen van mannen en vrouwen uit vier steden en dorpen in verschillende delen van de Verenigde Staten: Waterbury (Connecticut), Mobile (Alabama), Sacramento (California) en het boerendorp Luverne (Minnesota).
Veteranen vertellen hoe het was om te vechten, mensen te doden en mensen te zien sneuvelen, van de Normandische kusten tot aan Okinawa. Hun gruwelijke ervaringen worden verweven met de ingrijpende gebeurtenissen die zich afspeelden aan het thuisfront. Daar draaide de oorlogsindustrie op volle toeren en leefden velen in constante angst voor dat ene noodlottige telegram. De voornaamste conclusie is dat er in buitengewone tijden geen gewone mensen bestaan. “The War” is een eerbetoon aan de moed, het doorzettingsvermogen en de opofferingsgezindheid van een bijzondere generatie Amerikanen.

Het BBC-docudrama “Nuremberg, Nazi’s on Trial” is gewijd aan het geruchtmakende Proces van Neurenberg, dat begon in november 1945. In de beklaagdenbank zaten destijds maar liefst 21 nazi-kopstukken tegen wie de doodstraf werd geëist. Maar het echte verhaal van Neurenberg speelde zich af achter de schermen, waar advocaten en psychologen zich verdiepten in de gedachtewereld van deze beruchte figuren.
De documentaire is gefocust op de processen tegen de drie meest prominente nazi’s die in Neurenberg terechtstonden: Hermann Göring, Rudolf Hess en Albert Speer. Op basis van nauwgezet historisch onderzoek worden interviews met ooggetuigen en authentieke beeldfragmenten gecombineerd met gedramatiseerde scènes.



Doe mee aan onderzoek naar Liberation Route (Redactie Nieuwsbrief)

De regio Arnhem-Nijmegen speelde een centrale rol aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Eén van de grootste luchtlandingsoperaties ooit, “Operation Market Garden”, vond hier plaats in september 1944. Enkele maanden later, in februari 1945, startte vanuit dit gebied de finale van de bevrijding, “Operatie Veritable”. Deze operatie was de start van het grote Rijnland-Offensief, de laatste fase van de bevrijding van West-Europa. Militairen en burgers bevonden zich in een oorlogs-roulette waarin overleven en dood, geluk en verdriet elkaar afwisselden.

De Liberation Route Arnhem-Nijmegen maakt gebruik van moderne communicatiemiddelen. Op 23 historische plekken kunnen bezoekers ooggetuigenverslagen horen – in het Nederlands, Duits en Engels. De verschillende hoorspelen confronteren de bezoeker met de angst van de burgers hetgeen hen nog te wachten staat, de vreugde van de bevrijding of het lawaai van de oorlogsgebeurtenissen.

Bezoekers aan de 23 Luisterkeien die de Liberation Route Arnhem Nijmegen markeren kunnen de informatie van de verschillende verhalen, in de drie verschillende talen, downloaden op www.liberationroute.com, via telefoonnummer (0900-5423728) of beluisteren middels een MP3 - speler die verkregen kan worden bij de VVV kantoren in Arnhem en Nijmegen of bij het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 te Groesbeek of het Airborne Museum te Oosterbeek.

De Liberation Route Arnhem Nijmegen is op 12 september jl. geopend door burgemeester Krikke van Arnhem, burgemeester De Graaf van Nijmegen en gedeputeerde Van der Kolk van de provincie Gelderland in aanwezigheid van vele gasten waaronder enkele Arnhem en Nijmegen veteranen.

Om vast te stellen wat de werking is van de Liberation Route Arnhem-Nijmegen, vindt er binnenkort een monitoring plaats. Deze zal de bekendheid en de waardering van de Liberation Route Arnhem-Nijmegen meten, om zodoende de effecten van de Liberation-Route Arnhem-Nijmegen vast te kunnen stellen. Dit onderzoek zal uitgevoerd worden door middel van een enquêteonderzoek onder consumenten die gebruik maken van de Liberation Route Arnhem-Nijmegen. Wij stellen het zeer op prijs wanneer u wilt deelnemen aan dit onderzoek. U kunt een e-mail sturen naar r.euverman@rbtkan.nl.


De Liberation Route is een initiatief van Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen; Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945, Airborne Museum en het Gelders Overijssels Bureau voor Toerisme.



Uitgelezen (Egbert van de Schootbrugge)
Boeken over de Tweede Wereldoorlog zijn vaak complete gevechtsbeschrijvingen of de belevenissen van een bepaalde persoon. Niet zelden ontbreekt in deze boeken de ondersteuning van documenten en/of foto’s die de verhaallijn ondersteunen. Dit geldt helaas ook voor boeken over de Holocaust. Veel persoonlijke belevenissen zijn op papier gezet, waarmee een grote boodschap nagelaten wordt. Helaas staan ook in deze boeken soms beweringen die niet waarheidsgetrouw zijn én waarbij de ondersteuning door bronnen gemist wordt.

In het Duitstalige boek “Faschismus – Getto - Massenmord", dat uitgegeven is door “Jüdischen Historischen Institut Warschau”, wordt het tegenovergestelde gedaan. In een 609 pagina’s dik boekwerk, wordt de “Ausrottung und Widerstand der Juden in Polen während des zweites Weltkriegens“ behandeld.


Aan de hand van documenten en beeldmateriaal, probeert het Joods Historisch Instituut Warschau deze geschiedenis zo correct mogelijk weer te geven. In dit boek zijn het juist de harde feiten die de inhoud bepalen. Vanuit een algemene verhaallijn wordt steeds ingezoomd op documenten die betrekking hebben op een bepaalde gebeurtenis. Ieder document is gemakkelijk herkenbaar aan een eigen kop, die in korte bewoordingen de datum, de totstandkoming en een korte samenvatting van het document weergeeft. Niet alleen documenten van de Duitse zijde, maar ook documenten van het Joodse verzet krijgen een goede plaats in dit boek.

Het is bijzonder om aan de hand van gespreksverslagen te lezen hoe bij de Duitsers (bijvoorbeeld) op hoog niveau beslist werd welk district de leiding zou krijgen over een bepaald aantal kampen en welke afdeling verantwoordelijk was voor diverse onderdelen uit het hele proces. Het is opvallend hoe vaak de term “notwendig” (noodzakelijk) voorkomt tijdens het nemen van beslissingen. Het is bijna beangstigend om uit deze documenten op te merken hoe de vernietiging van de Joden georganiseerd werd. De Duitse stiptheid in de uitvoering is ongekend.

Hoewel dit boekwerk niet bij uitstek geschikt is om als leesboek te gebruiken, staat hierin toch een enorme hoeveelheid informatie die anders vrijwel onopgemerkt was gebleven. Ondanks de ouderdom van het boek, staan er veel foto’s in die vrijwel nergens anders terug te vinden zijn. Het visuele aspect van dit boek is daarom ook erg sterk. Het is echter wel jammer dat de samenstellers van dit boek geen verklarende lijst hebben gemaakt van de meest uiteenlopende organisaties, waarvan niet precies duidelijk is wat hun taak tijdens de Tweede Wereldoorlog was.



Verhoor Hjalmar Schacht op Go2War2.nl (Redactie Go2War2.nl)
Elke maand citeren we in de STIWOT-nieuwsbrief een passage uit een verhoor van het Internationale Militaire Tribunaal in Neurenberg. Dit keer hebben we een passage geselecteerd uit het verhoor van Hjalmar Schacht, minister van Economische Zaken (1934-1937) en president van de Rijksbank (1933-1939). Ter sprake komt zijn kritische houding tegenover Hitler.

“SCHACHT: In vorige verklaringen die ik hier heb afgelegd heb ik over Hitler gesproken als een maar half opgeleid man. Daar blijf ik nog steeds bij. Hij had geen voldoende schoolopleiding genoten maar hij heeft later enorm veel gelezen en zich een brede kennis eigen gemaakt. Hij goochelde op meesterlijke wijze met die kennis in alle debatten, discussies en toespraken.
Hij was ongetwijfeld in bepaalde opzichten een geniaal man. Hij had spontane ideeën waar niemand ooit aan had gedacht en die soms nuttig waren bij het oplossen van grote problemen, soms met verbazingwekkende eenvoud, soms echter met een zelfde bruutheid.
Hij was een massa psycholoog van duivelse genialiteit. Terwijl ikzelf en anderen – bijvoorbeeld Generaal von Witzleben vertelde me dat eens – terwijl wij nooit in zijn ban raakten tijdens persoonlijke gesprekken, toch had hij een hele vreemde invloed op anderen en hij was in het bijzonder in staat – ondanks zijn geschreeuw en soms overslaande stem – het overweldigende enthousiasme van grote mensenmassa’s in een overvol stadion op te wekken.
Ik geloof dat hij van oorsprong niet alleen vervuld was van duivelse wensen; oorspronkelijk geloofde hij ongetwijfeld dat hij het goede nastreefde maar geleidelijk aan werd hij zelf het slachtoffer van de vervoering waarin hij de massa ook bracht; want wie onderneemt de massa te verleiden wordt uiteindelijk door haar gestuurd en verleid en dus droeg deze wederzijdse relatie tussen leider en geleiden naar mijn mening eraan bij, hem te verstrikken in de duivelse netten van het massa instinct, iets dat iedere politiek leider zou moeten voorkomen.
Nog een ding valt in Hitler te bewonderen. Hij was een man met een enorme energie, met een wilskracht die alle obstakels overwon en naar mijn idee verklaren deze twee karaktertrekken – massa psychologie en zijn energie en wilskracht – het feit dat Hitler in staat was, 40 % en later bijna 50 % van het Duitse volk achter zich te krijgen.
Wat zal ik nog meer zeggen?
Dr. DIX: Nou, het ging mij hoofdzakelijk om het ter sprake brengen van de verandering van uw eigen mening. U hebt gezegd dat de breuk in uw relatie met Hitler werd veroorzaakt door het incident rond Von Fritsch*. U bent de beste getuige die ons een uitleg kan geven, niet van Hitler’s ontwikkeling maar die van u zelf en uw veranderende houding jegens Hitler.
SCHACHT: Neemt u mij niet kwalijk maar ik denk dat hier een principiële fout gemaakt wordt. Het lijkt erop alsof ik ooit een overtuigd aanhanger van Hitler ben geweest. Dat was ik nooit. In tegendeel, uit bezorgdheid voor mijn volk en mijn land heb ik, nadat Hitler aan de macht kwam, met al mijn kracht geprobeerd die macht in een ordelijke richting te sturen en binnen de perken te houden. Daarom was er geen sprake van een breuk met Hitler. Van een breuk zou alleen maar sprake zijn geweest als ik daarvoor nauw met hem verbonden zou zijn geweest. In mijn hart ben ik nooit nauw met Hitler verbonden geweest maar naar buiten toe werkte ik in het Kabinet en dat deed ik omdat hij per slot van rekening aan de macht was en ik het als mijn plicht beschouwde mij ter beschikking te stellen van mijn land en mijn volk voor hun eigen bestwil.
[…]
SCHACHT: Mijn ernstige kritiek op Hitler’s handelen begon al ten tijde van de zogenaamde Röhm Putsch op 30 juni 1934. Ik zou er eerst op willen wijzen dat deze dingen vrij onverwacht gebeurden en mij verrasten omdat ik ze helemaal niet had verwacht. Destijds zei ik tegen Hitler: “Hoe kon u deze mensen eenvoudig hebben laten vermoorden? Onder alle omstandigheden zou er tenminste iets als een proces moeten zijn gevoerd.” Hitler slikte die opmerkingen en mompelde zoiets als “een revolutionaire noodzaak” maar sprak me niet echt tegen.
In de loop van de tweede helft van 1934 en de eerste helft van 1935 merkte ik dat ik het mis had gehad wanneer ik geloofde dat Hitler het niet eens was met wat als revolutionaire en ongeregelde uitwassen van de Partei kon worden beschouwd en dat hij echt niet bereid was een goede sfeer te herstellen. Hitler deed niets om excessen door individuele partijleden of groepen te beëindigen. Zeer waarschijnlijk had hij altijd het idee in gedachten wat onlangs – ik denk zelfs vandaag nog – door een getuige is genoemd: laat de SA maar eens zijn gang gaan. Dat wil zeggen, aan de grote massa van de Partei stond hij, als middel van herstel om zo te zeggen, gedrag toe dat absoluut onverenigbaar was met orde en regelmaat binnen de Staat. In de loop van de volgende maanden werd mijn achterdocht bevestigd en versterkt en toen voor het eerst, in mei 1935 nam ik de gelegenheid waar om deze kwesties heel openlijk met hem te bespreken. Ik weet niet of u wilt dat ik het nu over deze zaken heb maar ik ben bereid erover te praten.
Dr. DIX: Ik vind het belangrijk dat het Tribunaal van u hoort hoe uw oorspronkelijke houding jegens Hitler, die u net hebt omschreven, veranderde en hoe u een samenzweerder tegen hem werd.
SCHACHT: Nou, de beslissende verandering in mijn houding werd veroorzaakt door het incident rond Von Fritsch. juist op het moment waarop ik moest erkennen – en dat kwam natuurlijk niet als een donderslag bij heldere hemel maar kreeg in de loop van weken en maanden pas vorm – dat Hitler op een oorlog aanstuurde, of tenminste dat hij niet van plan was alles te doen om oorlog te voorkomen. Op dat moment zei ik bij mijzelf dat dit een groot gevaar was dat nu de kop opstak en dat geweld alleen met geweld kon worden neergeslagen.
Elke gelegenheid tot politieke propaganda onder de Duitse bevolking was natuurlijk uitgesloten. Er was geen vrijheid van vergadering. Er was geen vrijheid van meningsuiting. Er was geen persvrijheid. Er was geen mogelijkheid dingen te bespreken, zelfs niet binnen een kleine groep. Van begin tot eind werd men bespionneerd en ieder woord dat tussen meer dan twee personen werd gewisseld werd met gevaar voor eigen leven gesproken. Er was tegenover die terreur slechts een mogelijkheid die uitging boven democratische hervorming en die iedere nationale kritiek uitsloot. Dat was deze situatie met geweld tegemoet treden.
Toen kwam ik tot de conclusie dat tegenover Hitler’s terreur slechts een coup d’etat, een Putsch en uiteindelijk een moordaanslag mogelijk was.”

* Werner von Fritsch werd in 1938 onterecht beschuldigd van homoseksualiteit en daarom ontslagen als opperbevelhebber van de Duitse landmacht. Zo kon Hitler zijn macht over de Wehrmacht vergroten.


Lees het complete verhoor.

 

 

 
STIWOT Nieuwsbrief
9e jaargang, 3e editie
maart 2009
 


De schrijvers in deze Nieuwsbrief zijn onafhankelijk en niet gebonden aan enig politiek denkbeeld of groepering. Grote interesse in de Tweede Wereldoorlog en de behoefte om er iets mee te doen hebben geresulteerd in dit continue project op vrijwillige basis.

Indien u ideeën, vragen of opmerkingen heeft verzoeken wij u om contact op te nemen met STIWOT.