Overzicht:

- STIWOT-reportages: 65 jaar Market Garden
- STIWOT-prijzen: Prijswinnaar Airborne-arrangement
- Boekennieuws
- Tijdschriftrecensie
- STIWOT bezoekt filmvertoning Akkers van Margraten
- Go2War2.nl zoekt auteurs persoonsbeschrijvingen
- De Oorlog, vanaf 25 oktober op televisie
- Miniquiz: Triumph und Tragödie der Wilhelm Gustloff
- VerhoorErich Raeder op Go2War2.nl



STIWOT-reportages: 65 jaar Market Garden (Redactie Nieuwsbrief)
In en rond het weekend van 19 en 20 september 2009 werd in de omgeving Arnhem-Nijmegen operatie Market Garden herdacht. Het was dit jaar 65 jaar geleden dat deze geallieerde operatie plaatsvond.

STIWOT-medewerker Sebastiaan Vonk woonde herdenkingen bij in Arnhem, Oosterbeek en op de Ginkelse Hei. Speciaal voor STIWOT stelde hij van al deze herdenkingen een fotoreportage samen. Zijn reportage van de herdenking in Arnhem op 18 september staat al online op StiwotReizen.nl. De andere fotoreportages volgen spoedig.

Bezoekt u zelf ook wel eens herdenking en lijkt het u leuk daarvan een soortgelijke fotoreportage in elkaar te zetten? Stuur dan een e-mail aan redactie@go2war2.nl. Uw bijdrage is van harte welkom.


STIWOT-prijzen: Prijswinnaar Airborne-arrangement (Redactie Nieuwsbrief)
In augustus en september kon u deelnemen aan een prijsvraag op Go2War2.nl waarbij u kans maakte op een geheel verzorgd Airborne-arrangement voor twee personen in hotel de Reehorst in Ede. De prijs werd beschikbaar gesteld door de Stichting Peter Tazelaar.

Onder de goede inzendingen hebben we dhr. H. te Stroete uitgeloot als winnaar. Hij heeft het weekendje inmiddels achter de rug. We hopen u binnenkort te kunnen laten weten hoe hij het gehad heeft.

De Stichting Peter Tazelaar is op 5 mei 2008 in het leven geroepen en heeft als doelstelling het uitdragen van het gedachtegoed van Peter Tazelaar, door het voor het voetlicht brengen van geschiedenissen die getuigen van individueel handelen – ten koste van zichzelf – met als doel het verdedigen of verwerven van vrijheid, ongeacht nationaliteit of taal.

In mei publiceerde de stichting het boek “De Grote Tazelaar – Ridder en Rebel”. Het boek is te bestellen via de Stichting Peter Tazelaar. De prijs voor de eenmalige luxe-editie is 35 euro.


Boekennieuws (Redactie Go2War2.nl)
Op 1 september 2009 was het precies 70 jaar geleden dat Duitsland Polen binnenviel, waarmee de aanzet voor de Tweede Wereldoorlog gevormd werd. Vooral bij het grotere publiek bestaat over het aanbreken van deze oorlog een vrij clichématig beeld. Hitler wordt beschouwd als de ultieme agressor wiens ramkoers doelbewust aanstuurde op een nieuwe wereldoorlog. In zijn nieuwste boek “1939” over de zes dagen voorafgaand aan het uitbreken van de oorlog probeert de Britse historicus Richard Overy aan te tonen dat de Tweede Wereldoorlog niet zo onvermijdelijk was als tegenwoordig vaak gedacht wordt. Het boek is onlangs uitgegeven door De Bezige Bij. Een recensie is te lezen op Go2War2.nl.



Sinds 2004 reist priester Patrick Desbois door Oekraïne om daar de uitroeiing van de Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog te onderzoeken. Volgens sommige schattingen werden in Oekraïne 1,5 miljoen Joden geëxecuteerd door de Einsatzgruppen. In zijn boek “Holocaust door kogels”, deze recentelijk uitgegeven door Verbum als onderdeel van de Holocaust Bibliotheek, doet Desbois uitgebreid verslag over zijn project. Hij vertelt hoe hij en zijn team ooggetuigen opsporen en hen aan het praten krijgen en wat voor schokkends ze hem allemaal vertellen. Meerdere interviews zijn integraal opgenomen in het boek. Ook van dit boek is een recensie te vinden op Go2War2.nl.
Van 10 september t/m 9 januari 2010 is er in het Nationaal Monument Kamp Vught een expositie te zien over hetzelfde onderwerp als van dit boek. Meer informatie over deze expositie en andere activiteiten met betrekking tot de Holocaust in Oekraïne en het onderzoek van priester Patrick Desbois op:
- holocaustbybullets.nl.

Als hoogste baas van de Gestapo en de politie beschikte Heinrich Himmler (1900-1945) in het Derde Rijk over een ongekende macht. Als Reichsführer-SS voerde hij bovendien het bevel bij de vervolging en de vernietiging van miljoenen mensen: Joden, zigeuners, homoseksuelen. Himmler was een Schreibtischmörder - bij de enige executie die hij ooit heeft meegemaakt werd hij onpasselijk. Hij had in zijn uiterlijk ook al weinig van een krachtpatser, op foto’s ziet hij er eerder uit als een saaie ambtenaar.
Peter Longerich schreef over dit nazikopstuk een biografie met als titel “Heinrich Himmler, Hitlers belangrijkste handlanger”. Een Nederlandse vertaling werd deze maand uitgebracht door De Bezige Bij. Longerich  beschrijft niet alleen gedetailleerd het leven van Heinrich Himmler, maar brengt ook de gestoorde persoonlijkheidsontwikkeling van de organisator van de Holocaust in kaart. Met behulp van talrijke nieuwe bronnen schetst hij Himmlers karakter en daden. “Nooit is het een schrijver gelukt zo diep in de psyche van een SS-dader door te dringen als Longerich. Een mijlpaal”, zo schrijf Die Zeit. Een recensie zal binnenkort ook op Go2war2.nl verschijnen.

We besluiten met een boek dat onlangs vanuit het Nederlands naar het Engels vertaald is en werd uitgebracht door Aspekt. De auteur is Haks Walburgh Schmidt. Voor het Airborne Museum Hartenstein heeft hij eind jaren negentig naam gemaakt met de museumkrant voor de tentoonstelling over de krijgsgevangenen bij de Slag om Arnhem. Dat is het startpunt gebleken voor zijn boeiende debuut “Het Dertiende Peloton”. Het boek is het journalistieke verslag van zijn speurtocht naar het lot van de inzittenden van een zweefvliegtuig dat een peloton Airbornes naar Arnhem bracht. Het boek kreeg lovende kritieken, is in meer dan 100 bibliotheken in de collectie en ook bestaat er een gesproken versie. “No Return Flight” is de langverwachte vertaling, die de auteur ziet als een soort inlossing van een ereschuld aan de Engelstalige veteranen en hun familie die de stof voor het boek leverden.


Tijdschriftrecensie (door Wilco Vermeer)
Ik dacht laten we u dit keer eens wat anders voorschotelen dan boek- of filmrecensies en laten we u eens een tijdschrift voorstellen. Bij het bewerken van de website WW2Awards, worden naast internetbronnen, boeken en andere digitale media, ook diverse tijdschriften gebruikt als bronnenmateriaal. Eén daarvan is het Duitse "vakblad" Ritterkreuz Archiv. Formeel een Vierteljahresheft für Archivalien, Dokumenten und Neue Nachrichten über Ritterkreuzträger. Dit zegt zoveel als kwartaaltijdschrift voor archieven, documenten en nieuwe berichtgeving over Ridderkruisdragers. Het tijdschrif is dan ook voornamelijk gericht op de dragers van het Ritterkreuz des Eiserne Kreuzes en hogere graden.
 
Achter het tijdschrift zit niemand minder dan één van de toonaangevende Duitse onderzoekers/auteurs op het gebied van onderscheidingen, Veit Scherzer. De uitgave is dan ook van zijn eigen Scherzers Militaer-Verlag. Het blad oogt professioneel in opzet en inhoud en is, ondanks de Duitse taal, goed leesbaar en goed te volgen.
 
De inhoud handelt over vele zaken die verband houden met het onderwerp. Naast tips en informatie voor verzamelaars van de onderscheidingen, probeert het tijdschrif inzicht te geven in de geschiedenis van het Ridderkruis, de misvattingen en nieuw ontdekte wetenswaardigheden. Uiteraard ontbreken ook diverse biografische beschrijvingen van ridderkruis ontvangers niet. Hierbij maakt het blad ook regelmatig zijstapjes naar de geschiedenis van een bepaalde persoon, zonder dat het puur over het ridderkruis van de beschreven drager gaat. In elke aflevering worden overlijdensdata gegeven en ook wijzigingen op bekende data van de ridderkruisdragers indien deze ontdekt worden. Uiteraard ontbreken ook diverse gerelateerde advertenties niet in dit blad, maar deze werken niet storend.

Voor de geïnteresseerde in dit onderwerp zeer interessant, voor diegenen die alles wil weten over de RK-dragers, een absolute must.
 
Een jaarabonnement kost 38 euro buiten Duitsland en kan bij Scherzer zelf besteld worden. (Email post@verlag-scherzer.de  voor nadere info zie ook verlag-scherzer.de.)


STIWOT bezoekt filmvertoning Akkers van Margraten (Redactie Nieuwsbrief)
In het weekend van 12 en 13 september 2009 werd in Maastricht gevierd dat de stad precies 65 jaar geleden door Amerikaanse troepen bevrijd werd. Een mooi moment voor de Stichting Akkers van Margraten om hun Oral History Project aan het publiek te presenteren.



Op donderdag 10 september werd het boek “Van boerenakker tot soldatenkerkhof” gepresenteerd. Aan de hand van ooggetuigen en betrokkenen wordt hierin de geschiedenis van de Amerikaanse begraafplaats in Margraten beschreven.

Een sneak-preview van de bijbehorende documentaire werd op zondag 13 september vertoond in Filmhuis Lumière in Maastricht. STIWOT-medewerker Sebastiaan Vonk was erbij en schreef een reportage.


Go2War2.nl zoekt auteurs voor persoonsbeschrijvingen (Redactie Go2War2.nl)
Benito Mussolini, Michael Wittmann, Koningin Wilhelmina, Omar Bradley, Charles De Gaulle, Jozef Tito, Keizer Hirohito en Harry Truman. Het zijn zomaar enkele personen van wie we op Go2War2.nl nog geen persoonsbeschrijving online hebben staan. Daar willen we graag verandering in brengen, maar daarvoor zijn we op zoek naar nieuwe auteurs.

Ben je net als wij gefascineerd door de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en wil je je kennis over een bepaalde persoon graag delen met een groot publiek? Dan kunnen we je heel goed gebruiken als auteur voor Go2War2.nl, de grootste Nederlandstalige website over de Tweede Wereldoorlog.

Objectiviteit, een goede bronvermelding en een goed leesbaar en correct taalgebruik zijn enkele belangrijke eisen die wij stellen aan de persoonsbeschrijvingen. Een beginnende auteur wordt, indien nodig, begeleid door een ervaren auteur.

Om te kunnen beoordelen of iemand geschikt is als auteur verlangen we bij aanmelding een proefartikel. Het onderwerp wordt in overleg bepaald. Ook wanneer je een ander onderwerp dan een persoon wilt beschrijven, dan is je medewerking van harte welkom. Wil je meer informatie of meteen aan de slag? Stuur dan een mailtje naar: redactie@go2war2.nl.


De Oorlog, vanaf 25 oktober op televisie
De NPS zendt vanaf 25 oktober een nieuwe, 9-delige  geschiedenisserie uit, getiteld  De Oorlog. Presentator Rob Trip vertelt het verhaal van de bezetting van Nederland door Duitsland en van Nederlands-Indië door Japan, op een nieuwe manier. Hij presenteert vanaf de meest uiteenlopende locaties, van Westerbork tot Bandung en van Arnhem tot Auschwitz.
 
Er zit verrassend veel nieuws in deze serie: nooit eerder vertelde  verhalen en nieuwe inzichten die voortkomen uit recent onderzoek. Maar ook heel veel nooit eerder vertoonde archiefbeelden en nooit eerder gehoorde fragmenten uit dagboeken die de mensen destijds bijhielden.
Die combinatie van persoonlijke ervaringen en vaak indringende beelden van toen maken de serie De Oorlog tot een van de belangrijkste tv-gebeurtenissen van najaar 2009.

De tragedie van de Jodenvervolging is een centraal thema, maar ook andere drama’s worden belicht: het bombardement van Rotterdam, de vernietigende strijd rond Zeeland en rond Arnhem, de Hongerwinter, de massale tewerkstelling van meer dan een half miljoen Nederlandse mannen in Duitsland en de slopende internering van de Nederlanders in Japanse kampen.
De serie beperkt zich niet tot de periode 1940-1945. Ook is er aandacht voor de moeilijke tijd die volgde. Deze nasleep was voor veel mensen een nog grotere ingreep in hun leven dan die oorlog zelf en de gebutste natie was lang niet tegen al die problemen opgewassen.


Tegelijkertijd met De Oorlog start het TV programma 13 in de Oorlog, een 13-delige jeugdserie voor kinderen over de Tweede Wereldoorlog.  In iedere aflevering staat één kind centraal. De belevenissen van de kinderen zijn gedramatiseerd en vertellen het persoonlijke verhaal. Deze scènes worden omlijst door archief beelden en verhalen op locatie. De algehele presentatie van de serie ligt in handen van Lisa Wade, zij is de verbindende factor tussen alle onderdelen. De eerste aflevering wordt uitgezonden op zondag 25 oktober  van 18.25 tot 18.45 op Nederland 3.

De programma’s De Oorlog en 13 in de Oorlog zijn mede tot stand gekomen i.s.m. het programma Erfgoed van de Oorlog en het Nationaal Fonds voor Vrijheid en Veteranenzorg.

Uitzending: vanaf zondag 25 oktober, 20.10 uur op Nederland 2
Website: deoorlog.nps.nl



Miniquiz: Triumph und Tragödie der Wilhelm Gustloff (Redactie Nieuwsbrief)
Het antwoord van de miniquiz uit de vorige nieuwsbrief (de locatie van de Tiger II Tank) was La Gleize. Onder alle goede inzendingen is  P. van Bavel uit België als winnaar uitverloot. Hij ontvangt de reisgids “Historische route: de Ardennen” door Aad Spanjaard.

We hebben weer een nieuwe prijs klaarliggen. Dit keer de DVD “Triumph und Tragödie der Wilhelm Gustloff” van Just Entertainment. Als u kans wilt maken op deze prijs, dient u de onderstaande vraag juist te beantwoorden. Het antwoord kunt u nog tot 20 oktober toesturen aan quiz@go2war2.nl.

Wat is de naam van de commandant van de Russische onderzeeboot die de Wilhelm Gustloff tot zinken bracht?


Verhoor Erich Raeder op Go2War2.nl (Redactie Go2War2.nl)

Elke maand citeren we in de STIWOT-nieuwsbrief een passage uit een verhoor van het Internationaal Militair Tribunaal in Neurenberg. Dit keer hebben we een passage geselecteerd uit het verhoor van Erich Raeder, opperbevelhebber van de Kriegsmarine van 1936 tot 1943. Ter sprake komt de torpedering van het Britse passagiersschip Athenia door een Duitse U-boot op 3 september 1939, waarbij meer dan 100 opvarenden om het leven kwamen.

Dr SIEMERS: Op 3 september 1939, aan het begin van de oorlog, werd de Athenia tot zinken gebracht. […] ik zou willen dat u als Opperbevelhebber van de Marine uw mening geeft en een uitleg geeft over dit incident met bijzondere aandacht voor het feit dat de Aanklager, zeker in dit geval een bijzondere ernstige en beledigende beschuldiging heeft geuit. Hij heeft de beschuldiging geuit dat u, opzettelijk en in strijd met de waarheid, Engeland en Churchill verantwoordelijk hebt gehouden voor de ondergang van de Athenia, hoewel u heel goed wist dat de Athenia was getorpedeerd door een Duitse U-boot. Als bewijs hiervoor heeft de Aanklager het artikel uit de Völkische Beobachter van 23 oktober 1939 ingediend. […] Ik zou graag willen dat u dat uitlegt.
RAEDER: Het feit is dat in de avond van 3 september de jonge commandant van de U-30 een Engels passagiersschip in zicht kreeg dat haar lichten had gedoofd en hij had het getorpedeerd omdat hij, per vergissing, aannam dat het een hulpkruiser was. Om misverstanden te voorkomen zou ik hier willen stellen dat de overdenkingen van Kapitänleutnant Fresdorf, die hier zijn genoemd betreffende het torpederen van schepen die met gedoofde lichten in het Kanaal varen, destijds nog geen enkele rol speelden bij de SKL (Seekriegsleitung, Vert.) en dat deze bevelvoerende officier niets over deze overdenkingen kon hebben geweten. Hij wist alleen maar dat hulpkruisers met gedoofde lichten voeren en hij nam aan dat het hier om een hulpkruiser ging in het begin van de noord-westelijke doorvaart Engeland-Schotland. Hij bracht geen verslag uit omdat het niet nodig was. Het nieuws dat een Duitse U-boot de Athenia had getorpedeerd werd uitgezonden door de Britse radio en wij ontvingen het nieuws in de nacht van 3 op 4 september en speelden het door naar de diverse nieuwsdiensten.
In de morgen van 4 september hoorden we het nieuws in de kantoren van de SKL en ik vroeg hoe ver onze dichtstbijzijnde U-boot zich van de plaats van de torpedering bevond. Men zei mij 75 nautische mijl. Op ongeveer hetzelfde moment hoorde staatssecretaris von Weiszäcker op Buitenlandse Zaken, die tijdens de Eerste Wereldoorlog marineofficier was geweest, over de toestand en telefoneerde naar de SKL om te vragen of het waar was. Hij belde mij persoonlijk niet. Hij kreeg als antwoord dat het volgens onze informatie niet waar kon zijn. Daarop liet hij de Amerikaanse Zaakgelastigde, ik meen Mr. Kirk, bij zich komen om met hem de zaak te bespreken want in de radio-uitzending was ook gezegd dat er bij dat ongeluk diverse Amerikanen waren omgekomen. Op grond van zijn ervaringen uit de Eerste Wereldoorlog was het hem duidelijk hoe belangrijk het was dat er geen incidenten zouden plaats vinden waarbij Amerika was betrokken. Daarom vertelde hij hem wat hij zelf van de SKL had gehoord. Zelf vertelde ik precies hetzelfde aan de Amerikaanse Marineattaché, Mr. Schrader en dat zeker in goed vertrouwen. Ik meende dat ik hem dat in goed vertrouwen kon vertellen omdat we geen nadere informatie hadden. Staatssecretaris von Weiszäcker kwam me toen zelf opzoeken, als ik me goed herinner. We waren goede vrienden en hij vertelde mij wat hij de Amerikaanse Zaakgelastigde had verteld. Hij bood meen ik zijn excuses aan omdat hij niet met mij persoonlijk had gesproken en daarmee was de zaak voorlopig afgedaan.
De kwestie was nu zo dat wanneer die op de normale manier zou zijn gerapporteerd, wij niet zouden hebben geaarzeld om die toe te geven en de reden uit te leggen. We zouden niet hebben geaarzeld met het aanbieden van onze verontschuldigingen aan de betrokken landen. Er zouden tegen de officier disciplinaire maatregelen zijn genomen. Ik rapporteerde het incident ook aan de Führer in zijn hoofdkwartier en zei hem dat we ervan overtuigd waren dat het niet het geval was (de torpedering, Vert.) en de Führer gaf bevel dat het moest worden ontkend. Dat werd gedaan door het Ministerie van Propaganda, dat over het bevel was ingelicht door mijn persafdeling.
 […]
De U-boot commandant keerde op 27 september in Wilhelmshafen terug. Admiraal Dönitz heeft al beschreven hoe hij hem ontving en hoe hij hem direct per vliegtuig doorstuurde naar Berlijn. De U-boot commandant rapporteerde het hele incident aan mij en bevestigde dat het een complete vergissing was; dat hij pas door al die berichten zelf had ontdekt dat het niet ging om een hulpkruiser maar om een passagiersschip. Ik rapporteerde de feiten aan de Führer omdat die ernstige politieke gevolgen zouden kunnen hebben. Hij besloot, omdat we het incident al een keer hadden ontkend, dat we het strikt geheim moesten houden, niet alleen in het buitenland maar ook in officiële en regeringskringen. Ik was dus niet in een positie om staatssecretaris von Weiszäcker of het Ministerie van Propaganda te vertellen dat de feiten anders lagen. Mijn order aan de B.d.U (Befehlshaber der Unterseeboote , Vert.) luidt:
“1 Op bevel van de Führer moet de kwestie strikt geheim worden gehouden.
“2 Van mijn kant zal er geen krijgsraad worden gehouden omdat de bevelvoerend officier te goeder trouw handelde en het een vergissing was.
“3 De verdere politieke afhandeling van de kwestie ligt in handen van het Oberkommando der Kriegsmarine voor zover er iets moet worden gedaan.”
Daarmee keerde de commandant naar Wilhelmshafen terug en Admiraal Dönitz heeft al vermeld dat hij disciplinair werd gestraft. Tot onze grote verbazing verscheen ongeveer een maand later dat artikel in de Völkische Beobachter waarin Churchill ervan werd beschuldigd dat incident te hebben uitgelokt. Ik wist van te voren absoluut niets over dat artikel. Ik zou publicatie zeker hebben voorkomen omdat, wetend dat onze U-boot dat schip had getorpedeerd er geen sprake van was, de vijand er de schuld van te geven, laat staan iemand als de Minister van Marine.
Ik ontdekte later dat de order een dergelijk artikel te publiceren door Hitler was uitgevaardigd en het Ministerie van Propaganda bereikte via de Reichspressechef. Voor zover ik mij herinner werd mij verteld dat de Minister van Propaganda zelf dat artikel had opgesteld. Later kon ik dat niet voorkomen. Ik heb het artikel niet gezien, noch heeft een van de andere officieren van het OKM het gezien. Ze zouden beslist direct bij mij zijn gekomen zodat ik publicatie zou kunnen hebben voorkomen. We hadden geen enkele reden een dergelijk artikel 4 weken na het tot zinken brengen van de Athenia te verwachten. Dat is het incident rond de Athenia.


Lees het complete verhoor op Go2War2.nl.




STIWOT Nieuwsbrief

9de jaargang, 9e editie
  september 2009







De schrijvers in deze Nieuwsbrief zijn onafhankelijk en niet gebonden aan enig politiek denkbeeld of groepering. Grote interesse in de Tweede Wereldoorlog en de behoefte om er iets mee te doen hebben geresulteerd in dit continue project op vrijwillige basis.

Indien u ideeën, vragen of opmerkingen heeft verzoeken wij u om contact op te nemen met STIWOT.