Overzicht:
- Nederlandse marine was kansloos tijdens de Tweede Wereldoorlog
- WINACTIE: Tweede Wereldoorlog-special Historisch Nieuwsblad
- Meewerken aan TracesOfWar.nl?
- TracesOfWar.nl publiceert WO2-quiz #55
- MINIQUIZ: Hitler 1889-1945, een tiran in beeld
- Recensie: Hitlers jongste hoop
- Fotoverslag Vrijheidsfestival Ede
- Oorlogsfoto's Helmond online
- Nieuwe artikelen op TracesOfWar.nl

 
Nederlandse marine was kansloos tijdens de Tweede Wereldoorlog
Onlangs verscheen het 1e deel van het naslagwerk "Nederlandse marineschepen 1939-1945", geschreven door Peter Kimenai. We stelden de auteur via e-mail enkele vragen over zijn nieuwe boek. Een recensie volgt later nog.



Je recent verschenen boek is het eerste deel van een serie en gaat over de kruisers, torpedobootjagers, kanonneerboten, escorteschepen en onderzeeboten van de Nederlandse marine in de periode 1939-1945. Hoeveel delen zal de serie uiteindelijk beslaan en waarom is ervoor gekozen dit naslagwerk in delen op te splitsen?

De meeste boeken over dit onderwerp beschrijven de schepen summier of alleen technisch. Andere werken gaan over enkele specifieke schepen, klassen of een bepaalde gebeurtenis, maar geen enkele publicatie behelst alle schepen van de Koninklijke Marine op alle mogelijke fronten, letterlijk en figuurlijk. Hierdoor werd het boek een bijna encyclopedisch naslagwerk en was het eenvoudigweg niet te behappen in een enkele uitgave. Uiteindelijk zal het een drieluik worden.

Waar komt je fascinatie voor de Nederlandse marine tijdens de Tweede Wereldoorlog vandaan? Wat spreekt je hierin het meest aan? 

Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in de Nederlandse zeemacht omdat ikzelf vijf jaar bij de Koninklijke Marine gediend heb. Dit was tijdens de Koude Oorlog en ik vroeg mij toen al af wat het zou betekenen als je op zee zou zitten, aan boord van een marineschip en het zou echt oorlog zijn. Ik kreeg gaandeweg een enorme bewondering voor die marinemannen die tijdens de Tweede Wereldoorlog aan boord van Harer Majesteits schepen dienden. Dit heeft mij nooit losgelaten.

Voor Go2War2.nl (tegenwoordig TracesOfWar.nl) beschreef je reeds alle belangrijke Nederlandse oorlogsschepen. Heeft jouw boek een soortgelijke opzet? Bevat het aanvullende informatie ten opzichte van je artikelen?

“Nederlandse marineschepen 1939-1945” heeft zeker een soortgelijke opzet. In feite zijn de artikelen van Go2War2 gewoon aan elkaar geschreven en aangevuld met extra informatie, enkele persoonlijke verhalen, (zee-)kaarten, foto`s en andere afbeeldingen.

Is er een schip of zijn er schepen die je voor dit eerste deel beschreef, waarvoor je extra belangstelling hebt en zo ja, waarom?

Hr.Ms. Sumatra heeft altijd heel erg tot mijn verbeelding gesproken. De oude kruiser stond feitelijk symbool voor de Nederlandse marine: een degelijk maar verouderd oorlogsschip volgens een goed ontwerp met een uitstekend gemotiveerde en getrainde bemanning, die net als haar schip kansloos was tegen zowel de Kriegsmarine als de Japanse Keizerlijke Marine.

Lees verder op TracesOfWar.nl

 
Winactie: Tweede Wereldoorlog-special van Historisch Nieuwsblad
Op 12 april 2019 lanceerde hét toonaangevende geschiedenismagazine Historisch Nieuwsblad een niet te missen special voor elke geschiedenisliefhebber. Oorlogsjaren. Nederland in 1940-1945 is een exclusieve uitgave met de beste verhalen over Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Artikelen en rubrieken van gerenommeerde auteurs bieden een geheel nieuwe kijk op het populaire beeld van de bezettingsperiode in Nederland.
 
 
Zo deed journalist en historicus Ad van Liempt als eerste uitgebreid onderzoek naar Nederlandse rechercheurs die jacht maakten op ondergedoken Joden. Economisch historicus Hein Klemann onthult dat de Nederlandse economie tijdens de bezetting lang niet zo slecht liep. En de mythe dat Mussert een gematigde fascist was die collaboreerde tegen wil en dank, wordt onderuitgehaald door de experts Edwin Klijn en Robin te Slaa.
 
Natuurlijk is er in Oorlogsjaren. Nederland in 1940-1945 ook uitgebreid aandacht voor het verzet. Samen met de toenmalige NIOD-directeur, Marjan Schwegman, maakte socioloog en biograaf Jolande Withuis zich in 2008 sterk voor een herwaardering van verzetshelden. Haar beschrijving van verzetsvrouw Marie-Anne Tellegen in de rubriek Mijn Held is te lezen in deze uitgave. Ook de persoonlijke verzetshelden van Gerdi Verbeet, Hans Blom en Barry Atsma komen aan bod. Verder biedt deze unieke special van Historisch Nieuwsblad een mooi overzicht van de meest bijzondere boeken en de beste films over de Tweede Wereldoorlog.
 
Oorlogsjaren: Nederland in 1940-1945 ligt vanaf 12 april 2019 in de winkels. Ook hier te bestellen.
 
WINACTIE: Onder de lezers van de STIWOT-nieuwsbrief mogen we van Historisch Nieuwsblad 5 exemplaren van deze speciale uitgave verloten. Wilt u kans maken, stuur dan een mailtje naar: winactie@tracesofwar.nl onder vermelding van ‘Verloting Historisch Nieuwsblad’ en uw adres. Deelnemen kan tot en met 5 mei 2019. De winnaars ontvangen van ons een e-mail en krijgen het tijdschrift thuisgestuurd.

 
Meewerken aan TracesOfWar.nl? 
TracesOfWar.nl wordt volledig onderhouden en bijgewerkt door een enthousiast team van ongeveer vijftig (internationale) vrijwilligers. We zijn altijd op zoek naar nieuwe medewerkers op vrijwilligersbasis. Zo kunt u bij ons bijvoorbeeld aan de slag als schrijver van artikelen over de Tweede Wereldoorlog of als fotograaf van aan oorlogsgeschiedenis gerelateerde bezienswaardigheden. Voor meer informatie kunt u terecht op het actuele vacatureoverzicht of neemt u contact met ons op via het contactformulier.

 
TracesOfWar.nl publiceert WO2-quiz #55
Na vier maanden hebben wij quiz nummer 54 gesloten. De antwoorden staan inmiddels online. Als winnaar hebben we W. Hoek uitgeloot. Hij heeft het boekenpakket van ons ontvangen.

Wij hebben op hetzelfde moment een nieuwe quiz geopend op TracesOfWar.nl. Test opnieuw uw kennis van de Tweede Wereldoorlog in quiz nummer 55! Er staan 20 lastige vragen (en een mooie prijs voor de winnaar) op u te wachten. U kunt deelnemen aan deze quiz tot en met 1 augustus 2019. Veel succes!



Door Boom uitgevers is voor de winnaar een boekenpakket beschikbaar gesteld, bestaande uit de volgende titels:

- Rauter: Himmlers vuist in Nederland, Theo Gerritse
- Target Rotterdam: de geallieerde bombardementen op Rotterdam en omgeving, 1940-1945, Jac J. Baart en Lennart van Oudheusden
- Zwavelwater: de verborgen geschiedenis van een Nederlands-Duits kuuroord, Reinjan Mulder

 
Miniquiz: Hitler 1889-1945, een tiran in beeld
In maart 2019 verscheen een bijgewerkte herdruk van het boek "Hitler 1889-1945, een tiran in beeld" van dr. Hendrik van Capelle dr. Arie Pieter van de Bovenkamp. We mogen van uitgeverij Ruitenbergboek B.V. een exemplaar van dit boek verloten onder de goede inzendingen van de miniquiz op TracesOfWar.nl. U kunt deelnemen tot en met 12 mei 2019.
 
 
Voor TracesOfWar.nl stelden we de auteurs ook enkele vragen over hun boek:
 
Er is een herziende uitgave van jullie boek ‘Hitler, een tiran in beeld’ verschenen. Wat is er aan toegevoegd of veranderd ten opzichte van de eerste druk, die vorig jaar verscheen?

Er is in hoofdstuk 21 (Op weg naar de ondergang) een unieke foto-sectie toegevoegd over Walter Hewel, Hitlers intimus en verbindingsofficier van de minister van Buitenlandse Zaken Von Ribbentrop bij Hitler. Wij hebben de hoogbejaarde weduwe van Hewel kunnen interviewen die ons tal van nog nooit gepubliceerde foto's van haar man ter beschikking heeft gesteld.

Daarnaast hebben wij weer zowel de Wolfsschanze in het voormalige Oost-Pruisen als de daarbij gelegen voormalige hoofdkwartieren van Goering (Goldap), Von Ribbentrop (Schloss Steinort), Himmler (Hochwald), Mauerwald (OKH) alsmede Hitlers prive-appartement in München bezocht en op deze locaties diverse nieuwe foto's gemaakt die in de 2e druk grotendeels zijn opgenomen.

Wij hebben als eersten het mysterie van de exacte locatie op de wereldberoemde laatste foto van Hitler (zie hoofdstuk 21: Op weg naar de ondergang) weten te bepalen. 

Daarnaast hebben wij op advies van enkele lezers hier en daar onderdelen van foto-bijschriften verbeterd. 

Er zijn talrijke boeken verschenen over Adolf Hitler, maar een fotoboek als dit lijkt uniek. Hoe kwamen jullie op het idee dit boek samen te stellen?

Er zijn de afgelopen jaren tal van vuistdikke biografieën over Hitler verschenen met over het algemeen relatief weinig foto's. Deze publicaties zijn over vaak minder geschikt voor een breed publiek dat immers steeds visueler is ingesteld. 

Om hierop in te spelen en met het oog op de omvangrijke eigen fotocollectie over Hitler, is het idee ontstaan om een echte foto-biografie met maar liefst 1832 foto's over Hitler te maken. 

Een biografie zowel aan de hand van historische foto's als van foto's op locatie, aangevuld met uitgebreide kaarten en plattegronden en interviews met ooggetuigen uit Hitlers directie omgeving, ontbreekt tot nu toe en maakt dit boek werkelijk uniek. En dan te bedenken dat er vele duizenden boeken over Hitler tot nu toe zijn verschenen...
 

 
Recensie: Hitlers jongste hoop (Kevin Prenger)
Met propaganda legden de nazi’s het fundament voor hun politieke beleid en oorlogsplannen. Vanuit zijn ministerie van propaganda stuurde Joseph Goebbels alle media aan met als belangrijkste doel: alle gezichten dezelfde kant op krijgen onder het onbetwistbare leiderschap van Adolf Hitler. Daarbij ging speciale aandacht uit naar de jeugd, die nog kneedbaar was en de kweekvijver vormde voor de toekomst van het Derde Rijk. Jongens werden klaargestoomd als hardwerkende arbeiders en soldaten in dienst van de Führer. Meisjes als de huisvrouwen die later hun kroost volgens nationaalsocialistische normen moesten opvoeden. In "Hitlers jongste hoop" toont Gerard Groeneveld (1956) in woord en beeld met welke gedrukte publicaties de jeugd voor het nationaalsocialisme gewonnen werd.
 
 
De auteur is een kenner van de Duitse invasie en bezetting van Nederland en publiceerde hierover verschillende boeken, waaronder "Kriegsberichter, Nederlandse SS-oorlogsverslaggevers 1941-1945" (2004), "Rotterdam Frontstad 10-14 mei 1940" (2016) en "Nach Holland, de meidagen van 1940 door Duitse ogen" (2018). In zijn nieuwste boek gaat zijn aandacht in de eerste plaats uit naar de propaganda voor de Duitse jeugd. In zeven hoofdstukken bespreekt hij verschillende propaganda-uitingen, beginnend met schoolboeken en prentenboeken en eindigend met tijdschriften. Daarna volgt een hoofdstuk over de weerklank van de nazipropaganda in dagboeken van Duitse jongeren. Een negende hoofdstuk gaat specifiek over de publicaties waarmee de NSB en het Duitse bezettingsbestuur de Nederlandse jeugd wilde aanspreken. Afgesloten wordt met een epiloog.
 
Aan de hand van vele voorbeelden toont Groeneveld aan dat de Führercultus en het militarisme belangrijke onderwerpen waren in de propaganda voor de jeugd. In veel Duitse schoolboeken voor de jongste leerlingen, Fibeln genoemd, oftewel ABC-boekjes, werd Hitler behalve als betrouwbaar staatsman neergezet als sympathieke kindervriend, een aardige oom waarbij je met je problemen terecht kon. "Mijn Führer", zo begint een rijmpje uit het boek "Hand in Hand fürs Vaterland". "Ik ken u goed en ik houd van u, zoals ik van vader en moeder houd. Ik wil u altijd gehoorzamen, zoals vader en moeder." Zo werden kinderen vertrouwd gemaakt met Hitler, zoals ze in andere publicaties warm werden gemaakt voor het leger. Prenten- en verhalenboeken en verhalen over kinderen die soldaatje spelen of binnen de Hitlerjugend meedoen aan militair georiënteerde trainingen verschenen aan de lopende band. Sommige publicaties lieten weinig te raden over, zoals het prentenboek "Deutschland siegt!" uit 1941 dat de overwinningen van het Duitse leger toonde.
 
Ook fictie werd uitgegeven om jongensharten sneller te doen kloppen voor het Duitse leger. Voorzien van sensationele kleurencovers en met titels als "Fallschirmjäger über Holland" en "Bomben auf Coventry" lagen boekjes uit de serie "Kriegsbücherei der deutschen Jugend" voor 20 Pfennig in de boekhandel of kiosk. Meisjes werden soms ook aangesproken met avontuurlijke verhalen, zoals "Die Jüngmädel vom Pötterhok" (1940) over meisjes die helpen met het graven van loopgraven om burgers tijdens bombardementen te beschermen. Zeker in publicaties voor de jeugd van voor de oorlog was de rol van de vrouw echter hoofdzakelijk traditioneel. Meisjes werden vaak handwerkend of knutselend afgebeeld en terwijl ze hun moeder in het huishouden hielpen. Jongens werden vaak getekend in het uniform van het Deutsches Jungvolk, de nazi-jeugdafdeling voor jongens van 10 tot 14 jaar. "Kleine meisjes mogen huilen – Jongen, Hans, doe dat niet!" zo luidde de slotzin van een rijmpje over een jongetje dat door een leeftijdsgenootje geslagen werd.
 
Groeneveld behandelt ook enkele antisemitische publicaties voor de jeugd. Daaronder een rekenboek waarin kinderen zich bewust werden gemaakt van de nationaalsocialistische rassenleer. "Vergelijk het aandeel van Joden in de verschillende beroepen met het aandeel van de totale bevolking", zo werd hen gevraagd. "Leid uit de getallen de overtuiging af, dat wij een gerechtvaardigde strijd tegen de Joden voeren." Eén van de meest rabiate antisemitische kinderboeken was het door nazi-uitgever Julius Streicher uitgegeven prentenboek "Der Giftpilz", waarin de Joden werden vergeleken met giftige paddenstoelen. "De Joden zijn slechte mensen", zo vertelt een moeder haar zoon in deze publicatie. "Zij zijn als de giftige paddenstoelen. En zoals het soms moeilijk is de giftige paddenstoelen van de goede te onderscheiden, zo is het vaak zeer moeilijk de Joden als boeven en misdadigers te herkennen."
 
Lees verder op TracesOfWar.nl

 
Fotoverslag Vrijheidsfestival Ede (Arjan Vrieze)
Op 17 april 1945 werd Ede bevrijd door Britse en Canadese troepen. Ieder jaar wordt op een zaterdag rond die datum een korte herdenkingsplechtigheid gehouden bij het bevrijdingsmonument.. Dit jaar was dat op zaterdag 13 april. Na korte toespraken door Gerard Gijsbertsen van het Platform voor Militaire Historie in Ede en door Burgemeester René Verhulst, volgden 1 minuut stilte, het Wilhelmus en bloemleggingen.
 
 
Het middagprogramma was georganiseerd om de vrijheid te vieren. De evenementen stonden dit jaar in het teken van de inzet van de militairen in de meidagen van 1940. Zij hebben als eerste voor de vrijheid van Nederland gevochten.
 

 
Oorlogsfoto's Helmond online
Jeroen Koppes en Marian Bom hebben besloten hun beider fotoarchieven samen te voegen en online beschikbaar te maken. Het betreft in eerste instantie ruim 60 foto's uit de oorlog. De komende weken zullen meer foto's worden toegevoegd. Alle foto's zijn voorzien van een korte beschrijving, maar meer informatie is altijd welkom!

Heeft u zelf foto's uit de oorlog en wilt u die beschikbaar stellen? Neem dan contact met ons op!

 

 
Nieuwe artikelen op TracesOfWar.nl
 
Vuurkracht M4 Sherman versus Duitse tanks (1942-1945)
De Amerikaanse M4 Sherman-tank heeft een iconische status omdat het voertuig door veel mensen gezien wordt als een grondwapen dat de geallieerden de overwinning bezorgde. De M4 Sherman-tank werd voor het eerst door Britse troepen in 1942 te Noord-Afrika ingezet waar het voertuig het opnam tegen onder andere Duitse soldaten ('DAK': Deutsches Afrikakorps'). In de woestenij van Noord-Afrika waren toentertijd verschillende Duitse tanks aanwezig zoals de Panzerkampfwagen II, III en IV. Vanaf juni 1944 zetten Amerikaanse troepen de M4 Sherman-tank (en varianten) in tegen Duitse legers die in Normandië versterkte stellingen bemanden.
 
 
Duitse oorlogsgraven op Crooswijk
De Rotterdamse bevolking zal het in hun verwoeste stad met enig leedvermaak hebben gadegeslagen; het almaar uitdijend vak E-CC met Duitse gesneuvelden op begraafplaats Crooswijk. Toen in mei 1945 het wapengekletter was verstomd, bleek dat er 19 Duitse civiele zeelieden en 897 militairen begraven lagen. Zij waren niet de enige soldaten, die een rustplaats hadden gevonden in Crooswijk  Nog steeds zijn er 127 Nederlandse Oorlogsgraven, 11 Poolse en 124 van het Gemenebest. 18 Amerikanen zijn overgebracht naar Margraten. In dit artikel wil ik echter specifiek ingaan op de Duitse graven.
 


STIWOT Nieuwsbrief
19de jaargang, 4e editie
april 2019

 


De schrijvers in deze Nieuwsbrief zijn onafhankelijk en niet gebonden aan enig politiek denkbeeld of groepering. Grote interesse in de Tweede Wereldoorlog en de behoefte om er iets mee te doen hebben geresulteerd in dit continue project op vrijwillige basis.

Indien u ideeën, vragen of opmerkingen heeft verzoeken wij u om contact op te nemen met STIWOT.